Ursem - Kerkpad bij 4
Monumentnummer: 502535
Introductie
Baarhuisje bij de hervormde kerk van Ursem.
Kenmerken
Rijksmonument sinds: 29 oktober 1996
Bouwactiviteiten
Historie
Het huidige hervormde kerkje van Ursem is in 1847 gebouwd. Er stond op deze plaats echter waarschijnlijk al vanaf de 11e eeuw een kerk. Het ging om een kleine nederzetting die opgezet was in een veenontginning. Later is het dorp zuidwaarts verplaatst naar de Westfriese Omringdijk.
Het verhoogde kerkhof lag grotendeel rond de kerk op een perceel van 2.040 m2, aan drie zijden omgeven door water. Aan de noordwestzijde van het kerkhof is na 1872 een baarhuisje gebouwd. Zo’n huisje was verplicht op grond van de Wet op de besmettelijke ziekten uit 1872. Het baarhuisje staat op een rechthoekig grondplan bestaande uit één bouwlaag onder een overstekend zadeldak met zwarte Hollandse pannen. De puntgevels zijn voorzien van gladde windveren en gootlijsten met een bakgoot zonder hemelwaterafvoeren.
Het muurwerk is opgetrokken in rode baksteen. De voorzijde heeft een dubbele, opgeklampte houten deur met licht getoogde bovenzijde. De rechtergevel (oost) heeft in het midden een klein, rond getoogd venster met houten roedenverdeling en een gelijkvormig klapraam. De linkerzijde is hieraan gelijk. Iets onder de vensters zijn muurankers aangebracht die de inwendige muurstijlen verankeren. In de achtergevel is een rond venster met houten, kruisvormige roedenverdeling aangebracht.
Inwendig heeft het huisje een houten vloer en de muurstijlen sluiten aan op dwarsbalken die een eenvoudige zoldering mogelijk maken. De kap is beschoten en lijkt nog origineel. De muren zijn aan de binnenzijde gecementeerd.
Rijksmonument
Het baarhuisje is in 1996 aangewezen als rijksmonument, op grond van het Monumenten Inventarisatie Project (MIP) waarbij monumenten uit de periode 1850-1940 zijn geïnventariseerd. De kerk was al in 1979 aangewezen als rijksmonument. Volgens de redengevende omschrijving is het baarhuisje van algemeen belang uit architectuur- en cultuurhistorisch oogpunt als gaaf bewaard gebleven voorbeeld van begraafplaatsarchitectuur op het platteland. Bovendien heeft het baarhuisje ensemblewaarde in relatie tot de Nederlands hervormde kerk en de begraafplaats. Van dat laatste is door het buiten gebruik stellen van het noordelijk deel van het kerkhof feitelijk geen sprake meer. Het huisje staat relatief los van het geheel.
Huidige situatie
Het uiterst eenvoudige baarhuisje vertoont anno 2026 sporen van achterstallig onderhoud, maar nog niet in die mate dat meteen ingrijpen noodzakelijk is. Het huisje had voorheen een bakgoot die wit geverfd was, maar die is nu groen net als de kleur van de deuren en ramen. Voorheen sloten een aantal hagen aan op het huisje, maar inmiddels staat het geheel vrij. Het kerkhof is nog steeds in gebruik.
Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met stichting Dodenakkers.
Zie ook
MonumentenArtikelenHoort bij deze thema's BegrippenSpecialist(en)Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 19 apr 2026 om 02:05.