Paasloo - Binnenweg bij 2
Monumentnummer: 506467
Introductie
Hekwerk en baarhuisje op kerkhof.
Kenmerken
Rijksmonument sinds: 07 januari 1997
Bouwactiviteiten
Bouwstijlen
Ambachten
Historie
Paasloo is een dorp met verspreid liggende boerderijen. Omdat de kerk van Steenwijk niet altijd bereikbaar was, bouwde men in de 13e eeuw een kapel. Die werd gebouwd op de westelijke flank van een van de hogere zandruggen die hier het landschap bepalen. In 1336 werd de kapel tot kerk verheven en zal er ook toestemming zijn gekomen om rondom te begraven. Ook in de kerk zelf werd begraven, getuige enkele grafzerken in de vloer. Het kerkhof kende een ronde vorm, zoals vaker in deze contreien het geval is. Het oppervlak was begin 19e eeuw redelijk groot, maar liefst 2.220 m2. Rondom lag een droge sloot met daarbinnen eikenbomen in de rand. Rond 1930 is het kerkhof sterk vergroot waardoor de oorspronkelijke contour aan de zuidzijde verloren is gegaan.
In 1874 gaf de kerkvoogdij opdracht aan architect T.F. Hulstijn (1838-1900) om een lijkenhuisje te ontwerpen. De aanbesteding vond plaats op 12 februari 1874 en het huisje zal niet lang daarna gebouwd zijn. Het werd opgetrokken op een rechthoekige plattegrond en voorzien van een zadeldak gedekt met platte Friese pannen. Aan voor- en achterzijde zijn versierde windveren aangebracht. In de voorgevel met hoeklisenen bevinden zich een dubbele getoogde deur met sierlijke panelen. In de hoeken boven de entree bevinden zich ronde venstertjes met gietijzeren roosters. Daarboven bevindt zich een getoogde uitgemetselde lijst zonder invulling. De twee traveeën lange zijgevels zijn in elke travee voorzien van getraliede ronde vensters. In de achtergevel bevindt zich één, eveneens getralied rond venster. Dit is wat kleiner dan die in de zijgevels en zit hoger.
Het baarhuisje aan de noordzijde van het kerkhof, langs het oude ommepad. Vanaf het jongere deel van het kerkhof loopt een klinkerpad naar het huisje.
Het smeedijzeren toegangshek, voorheen waarschijnlijk geplaatst op een dam, hangt aan gecanneleerde gietijzeren hekpijlers. De pijlers worden bekroond met vazen met daarboven een gestileerde bloem. Aan weerszijden van de pijlers zijn gekrulde smeedijzeren vleugelstukken aangebracht. De uiteinden van de ijzeren staven worden gevormd door een fleur de lis terwijl die van de spijlen in het hek eenvoudig afgeplat zijn. Deze onderdelen zijn zilverkleurig geverfd, net als de vaas op de pijlers, de rest is zwart geverfd. De datering van het hek zal in het laatste kwart van de 19e eeuw liggen. In 1878 werd een ijzeren hek bij de kerk stuk geslagen. Of daarna op deze plek een hek geplaatst is, en of dat al het huidige hek was, is onduidelijk.
Rijksmonument
De kerk van Paasloo werd al in 1965 aangewezen als rijksmonument. Op grond van het Monumenten Inventarisatie Project (MIP), waarbij monumenten uit de periode 1850-1940 zijn geïnventariseerd, werd in 1997 ook het baarhuisje en hekwerk aangewezen. Volgens de redengevende omschrijving hebben het baarhuisje en hekwerk vooral ensemblewaarde in samenhang met de kerk, maar ook cultuurhistorisch waarde.
Overigens lijkt het eveneens beschermde baarhuisje in Steenwijkerwold een kopie van dit baarhuisje. Enkele details zijn anders, maar de uitwerking is hetzelfde.
Huidige situatie
Het baarhuisje en hekwerk worden goed onderhouden. Mogelijk zijn de deuren in het baarhuisje niet origineel. Het hekwerk is enkele jaren geleden voorzien van een nieuwe middenstijl en bovendien een andere sluiting. Voorheen zat aan de bovenzijde een eenvoudig schuif, maar deze is nu vervangen door een andere die wat lager geplaatst is.
Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met stichting Dodenakkers.
Bronnen en verwijzingen
- Aanbesteding, in: Opregte Steenwijker Courant, 9 februari 1874 (gevonden via Delpher)
Zie ook
MonumentenArtikelenHoort bij deze thema's BegrippenSpecialist(en)Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 15 mei 2026 om 02:05.