Meerssen - Pastoor Nicolaas Creftenstraat 4 - Begraafplaats van Aubel
Monumentnummer: 507207
Introductie
Grafkapel
Kenmerken
Rijksmonument sinds: 12 maart 1997
Bouwactiviteiten
Bouwtypen
Bouwstijlen
Ambachten
Onderdeel van complex
Dit monument is onderdeel van een rijksmonumentencomplex: Complexen/507206.
Historie
Rond 1921 werd aan de achterzijde van de algemene begraafplaats van Meerssen een grafkapel gebouwd voor de familie Van Aubel. Dit was een welvarende familie die in Meerssen terecht was gekomen. Zij gaven opdracht voor de bouw van de kapel die werd uitgevoerd door beeldhouwer Thys van het bedrijf Robermont uit Luik. De naam staat vermeld op het rechter basement van de pilaar die onderdeel uitmaakt van de voorgevel. In sommige bronnen wordt Charles van Eyck aan de kapel verbonden, maar vermoedelijk heeft die alleen aan het interieur gewerkt of heeft hij een beeld voor de kapel geleverd. In 1928 kreeg het R.K. kerkbestuur het recht om voor onbepaalde tijd hier te begraven. Zij betaalden 525 gulden om op het stuk grond van 10,5 m2 tevens een kapel te bouwen, genaamd Begraafplaats van Aubel. Kennelijk was het plan de kapel te verbouwen, maar dat is waarschijnlijk nooit gebeurd.
De kapel staat aan het eind van wat ooit de hoofdas was, totdat de ingang van de begraafplaats verplaatst werd naar de oostzijde. Hierdoor kwam de kapel min of meer op een kruising te staan. Het gebouw staat op een rechthoekige plattegrond, telt één bouwlaag en wordt afgedekt door een flauw hellend zadeldak van platen hardsteen. De voorgevel wordt bekroond met een aan de onderzijde open fronton, waarin een gevleugelde zandloper. Op het fronton staat een kruis. De entree met dubbele deur is als het ware een kopie van de voorgevel, gevat in een pilasterstelling met teerlingkapitelen en een driehoekig fronton met acroteria, net als de hele gevel. In het fronton boven de deur staat de tekst "Requiescant in pace", boven het fronton de tekst "Begraafplaats van Aubel". De dubbele deuren zijn van ijzer, voorzien van een modern slot en klink. Beide deuren zijn in het bovenste vlak versierd met ingesneden omgekeerde fakkels en onderin met geponste gaten in een geometrisch ruitmotief. Onderin zijn gesmede staven ter decoratie aangebracht. Ter weerszijden van de deur aan de onderzijde zijn granieten tekstplaten opgenomen voor later bijgezette dekens. De zijgevels tellen twee traveeën, geheel uitgevoerd in natuursteen. De traveeën zijn geaccentueerd door pilasters met teerlingkapitelen. In de tweede travee is een rondboogvenster met een kruis, bezet met glas-in-lood. In de achtergevel is in het bovenste deel een vierkant venster met een kruis binnen een cirkel, alle van hardsteen, opgenomen, eveneens met glas-in-lood. In het onderste deel zijn platen opgenomen waarvan twee met een tekst en twee met respectievelijk een priesterkelk en een kruis.
In het interieur is een marmeren altaar opgenomen met daarop een tabernakel. Aan de wanden marmeren memorieplaten met de namen van de overleden dekens. De glas-in-lood vensters zijn voornamelijk in de kleuren geel en blauw met enig groen. Blauw en geel zijn ook de kleuren van de gemeente Meerssen. In hoeverre de familie Van Aubel gebruik heeft gemaakt van de kapel is niet duidelijk, want omstreeks 1940 werd de kapel aan de kerk geschonken. De oudste verwijzing naar een bijzetting van een deken gaat terug tot 1933. Aan de achterzijde bevinden zich twee tekstplaten voor pastoors uit de gemeente, waarvan de jongste dateert uit 1997.
Rijksmonument
De grafkapel maakt onderdeel uit van een complex, samen met twee andere kapellen op de begraafplaats. De aanwijzing vond plaats in 1997 op grond van het Monumenten Inventarisatie Project (MIP) en de Monumenten Selectie Procedure (MSP). Volgens de omschrijving is de grafkapel van Aubel van cultuurhistorisch belang als bijzondere uitdrukking van een geestelijke en een typologische ontwikkeling. De kapel bezit architectuurhistorische waarde vanwege haar belang voor de geschiedenis van de architectuur, wegens de esthetische kwaliteiten van het ontwerp en vanwege de bijzondere samenhang tussen ex- en interieur. Verder ontleent de grafkapel ensemblewaarde aan haar vrijwel centrale ligging op de begraafplaats van Meerssen en is daarmee van bijzondere betekenis voor het aanzien van dit gedeelte van Meerssen. De kapel is tenslotte van algemeen belang op grond van de architectonische gaafheid van ex- en interieur en de bovenregionale zeldzaamheid.
In 2002 is een restauratie van de kapel afgerond. De draagbalk van het dak bleek slecht en tevens bleken de deuren sterk verwaarloosd.
Huidige situatie
Het herstel uit 2002 is her en der zichtbaar doordat het gebruikte materiaal een grijze waas op het hardsteen heeft veroorzaakt. Door de jaren heen hebben er steeds plantjes aan voor- en achterzijde gestaan, die inmiddels aan de achterzijde wat groter uitgegroeid zijn. Ook ligt hier een corpus van Christus.
Jarenlang waren de paden en de ruimte rondom de kapel voorzien van rode gravel. In 2025 is de ruimte rondom bestraat met rode klinkers en een betonnen opsluitband. Daarbij zijn de plantenbakjes aan de voorzijde verdwenen. Aan de achterzijde is wat meer ruimte gelaten. De algemene staat van de kapel is redelijk te noemen.
Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met stichting Dodenakkers.
Bronnen en verwijzingen
- Hulsman en Hulsman; Bouwen op de grens. Deel Zuid. Gids voor de funeraire architectuur in Nederland, Limburg – Noord-Brabant - Zeeland, Rotterdam 2008
- Pandsdossier 507207, archief RCE.
Zie ook
Monumenten- Complexen/507206 (bestaat nog niet)
Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.
Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 15 mei 2026 om 02:05.