Kapelle - Noordstraat bij 4 - Familiegraf Saaymans Vader
Monumentnummer: 508049
Introductie
Ten zuiden van de Mozeskerk gelegen familiegraf.
Kenmerken
Rijksmonument sinds: 21 oktober 1997
Bouwactiviteiten
Bouwtypen
Onderdeel van complex
Dit monument is onderdeel van een rijksmonumentencomplex: Kapelle - Noordstraat 4 - Complex Mozeskerk.
Historie
Biezelinge ontstond in de late middeleeuwen rond een haven, maar werd daarvan afgesneden in de 18de eeuw. Het dorp was welvarend en had al in 13de eeuw een klooster waarvan de kerk vanaf 1529 diende als parochiekerk. Rondom de kerk werd begraven. In de Voorlopige lijst der Nederlandsche monumenten van geschiedenis en kunst uit 1922 worden in en buiten de kerk nog tal van zerken uit de 16de eeuw genoemd, waaronder enkele met daarop een man met zwaard afgebeeld alsmede een met beelden van Jozef en Maria. Ook in de Genealogische en heraldische gedenkwaardigheden in en uit de kerken der provincie Zeeland uit 1919 worden tal van zerken genoemd. Op het kerkhof resteren alleen een zerk voor predikant Van Deinse (overleden 1851) en het graf van de familie Saaymans Vader. In het familiegraf liggen vanaf de kerk gezien vier personen begraven, verdeeld over meerdere graven. Als eerste gaat het om jonkvrouwe Gabrielle Louise van Rijswijck (1818-1867), Johan Hendrik Saaymans Vader (1833-1842), Maria Elisabeth Pompe van Meerdervoort (1805-1842) en als laatste Yno Unera (overleden 1867), geboren in Macau in China. Unera was volgens de steen de dienstknecht van Mr. Pieter Hendrik Saaymans Vader (1799-1891). Deze kwam tijdens een reis naar Oost-Azië in dienst van Saaymans Vader. De vrouwen betreffen de eerste vrouw en hun jonggestorven kind en zijn tweede vrouw. Zelf ligt Saaymans Vader begraven op het kerkhof van Eversdijk (Kapelle - Bij Kerkhofweg 2 - Kerkhof Eversdijk).
In 1874 was tussen Kapelle en Biezelinge een gemeentelijke begraafplaats aangelegd en niet lang daarna staakte men waarschijnlijk het begraven bij de kerk. Oorspronkelijk was het kerkhof van de straat afgeschermd door een smeedijzeren hekwerk, later vervangen door een lage schansmuur. In de 20ste eeuw werd achter de nog bestaande graven een schuurtje gebouwd, maar dat is bij het herstel van het familiegraf in 2015 afgebroken. Toen zijn ook de aanbouwen van de kerk vernieuwd.
Rijksmonument
Bij het Monumenten Inventarisatie Project (MIP) in de jaren tachtig van de vorige eeuw werd alleen de kerk geïnventariseerd, maar op een of andere manier is in de selectieprocedure daarna ook het familiegraf meegenomen. In 1996 werd het omschreven als: Ten zuiden van de kerk gelegen familiegraf met vier graven. Omheining bestaat uit laag bakstenen muurwerk met natuurstenen blokken en hekwerk; natuurstenen grafzerken. Waardering: Familiegraf van cultuurhistorisch belang en van ensemblewaarde.
In 2015 is de bakstenen rand en het hekwerk hersteld. Deze waren in de loop der jaren slecht geworden, mede ook omdat er een treures tussen de graven was geplaatst. Waar in de omschrijving graven staat, worden eigenlijk de zerken bedoeld.
Huidige situatie
Het familiegraf is feitelijk zeer eenvoudig en beslaat vermoedelijk 6 graven. Rondom is een lage bakstenen muur opgetrokken met daarop een smeedijzeren hekwerk waarvan de stijlen vastgezet zijn in een hardstenen blok. Het smeedijzeren hekwerk lijkt, gezien ook de bevestiging met schroeven, niet origineel. Binnen het hekwerk liggen vier kleine hardstenen zerken van dezelfde afmetingen op een bakstenen roef. De zerken zijn niet voorzien van symboliek of decoratie en de letters zijn ingekapt. Een treures is nu voor het familiegraf geplant.
Van een ensemblewaarde is feitelijk geen sprake omdat er geen andere familiegraven zijn en de relatie met de kerk, qua materiaalgebruik of vormgeving, nauwelijks aanwezig is. Bijzonder is wel dat hier een Chinese dienstknecht begraven is, op gelijkwaardige wijze als de andere familieleden.
Het familiegraf is zichtbaar vanaf de weg, met rechts de kerk en daarachter een moderne uitbouw van de kerk.
Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met stichting Dodenakkers.
Bronnen en verwijzingen
- Familie van Voorst Vader Informatie over Pieter Hendrik Saaymans Vader
- Genealogische en heraldische gedenkwaardigheden in en uit de kerken der provincie Zeeland, 1919 Heraldische gedenkwaardigheden.
- Voorloopige lijst der Nederlandsche monumenten van geschiedenis en kunst. Deel VI. De provincie Zeeland, 1922 Voorlopige lijst
Zie ook
MonumentenArtikelenHoort bij deze thema's BegrippenSpecialist(en)Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.
Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 18 jun 2025 om 02:06.