Middelburg - Poelendaelesingel 14 - Provinciale Zeeuwsche Energie Maatschappij
Monumentnummer: 508333
Introductie
Kantoorgebouw met dienstwoning van de Provinciale Zeeuwsche Energie Maatschappij.
Kenmerken
Rijksmonument sinds: 14 april 2000
Bouwactiviteiten
Bouwtypen
Bouwstijlen
Ambachten
Kennis in monumentenregister
Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: Rijksmonument 508333.
Een hoge bakstenen toren domineert de zichtas langs de Poelendaelesingel in Middelburg (afb. 1). De toren markeert de ingang van het voormalige hoofdkantoor van de Provinciale Zeeuwsche Energie Maatschappij, later bekend als DELTA. De N.V. PZEM werd in 1919 opgericht als provinciaal elektriciteitsbedrijf. In deze periode ontstonden in meerdere provincies bedrijven die als doel hadden om op provinciaal niveau de elektrificatie te bevorderen. Nadat de activiteiten van de PZEW in de jaren dertig in een stroomversnelling kwamen, kreeg de Zeeuwse architect Arend Rothuizen (1906–1990) in 1937 de opdracht om een nieuw hoofdkantoor te ontwerpen. Het resultaat was blijkbaar naar wens, want Rothuizen ontwierp in de jaren vijftig ook een nieuwe energiecentrale voor het bedrijf.
Het hoofdkantoor bestaat uit een langgerekt hoofdvolume van drie verdiepingen met een kleinere vleugel die hier haaks op aansluit. Hierdoor ontstaat een L-vormige plattegrond. Haaks op de korte vleugel ligt een voormalige conciërgewoning, die later is verbouwd tot directeurswoning. De lange vleugel, evenwijdig aan de weg, wordt visueel gescheiden in twee delen door de ingangspartij met de daarboven uittorende vierkante toren (afb 2). De rechterzijde van de gevel telt tweeëntwintig vensters: links op de begane grond een klein rond raam, gevolgd door twintig grote stalen vensters, en helemaal rechts de portiers post naast een poort. De eerste verdieping herhaalt deze indeling, terwijl de tweede verdieping een reeks aaneengeschakelde vensters heeft waardoor het zadeldak erboven lijkt te zweven. Het linkerdeel van het gebouw is iets hoger opgetrokken en telt vier vensters in de breedte. De vensters worden gescheiden door slanke, gemetselde pilasters. Door de grootte ramen komt er veel licht de kantoorruimtes binnen (afb. 3). De combinatie van de bakstenen gevels, de strakke gevelindeling, de vierkante vormen, en de imposante toren geven het geheel een strenge, klassieke, doch moderne uitstraling.
In 2019 werd architectuurbureau Salt benaderd voor de herbestemming van de gebouwen op het voormalige PZEM-terrein. Naast het rijksmonument uit 1937 staan daar ook kantoorgebouwen uit latere periodes. De herbestemming omvat onder meer kantoorruimte voor diverse bedrijven, waaronder de redactie van de PZC en zorginstelling MKA Groep, evenals huisvesting voor studenten.
Bronnen en verwijzingen
- De Koning, Johan. Welsaamgevoegd En Welgebouwd: Het Werk van Architect Arend Rothuizen. Zeeuwse Katernen, 1991
- ‘Campus Middelburg in gebruik genomen in voormalig hoofdkantoor Delta’, Wij zijn de stad Middelburg, 20 oktober, 2020
- ‘Delta complex Middelburg klaar voor een tweede leven’, Buro Salt
- ‘Honderd jaar PZEM te zien in oude brandspuithuis van Serooskerke’, Omroep Zeeland, 20 april, 2019
Zie ook
ArtikelenHoort bij deze thema'sMeer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.
Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 20 jan 2026 om 04:01.