Den Ham - Vroomshoopseweg bij 3 - Nieuwe Joodse begraafplaats
Monumentnummer: 508610
Introductie
Joodse begraafplaats
Kenmerken
Rijksmonument sinds: 21 juli 1998
Bouwactiviteiten
Bouwtypen
Historie
Rond 1750 woonden er al Joden in Den Ham, maar de kleine Joodse gemeenschap viel tot 1906 onder de Joodse gemeente Ommen. Den Ham telt twee Joodse begraafplaatsen. De oudste ligt aan de Holleweg op de Mageler Es en stamt van omstreeks 1840. Er zijn op die begraafplaats geen grafmonumenten meer te vinden, maar er zouden in ieder geval drie Joden begraven zijn. Tijdens de laatste oorlogsjaren hadden de Duitsers hier vanwege de hoge ligging een luisterpost met zend- en ontvangstmast gestationeerd. Mogelijk zijn toen de nog aanwezige grafstenen verwijderd van de begraafplaats.
Na de Tweede Wereldoorlog nam de burgerlijke gemeente in 1952 het onderhoud van de begraafplaats over. En in 1960 plaatste het Nederlands Israëlitisch Kerkgenootschap een kleine gedenksteen met de vermelding ‘Joodse begraafplaats’ en een afkorting met Hebreeuwse letters die betekent: "Moge hun ziel gebonden zijn in de bundel des levens". Rond de begraafplaats werden meidoornstruiken aangeplant.
In 1864 werd vanwege de toename van het aantal Joodse inwoners een nieuwe begraafplaats aangelegd aan de Vroomhoopseweg, op zo'n honderd meter van de gemeentelijke begraafplaats. De nieuwe begraafplaats lag op een driehoekig perceel met een omvang van 480 m2.
Het oudste grafmonument betreft een stèle voor Jacob IJsman met als jaartal 1868, maar uit onderzoek blijkt dat IJsman is overleden in 1869. Waarschijnlijk betreft het een vergissing door het verschil tussen de reguliere en de Joodse jaartelling.
Als gevolg van de Tweede Wereldoorlog verdween de Joodse gemeenschap uit Den Ham en in 1948 werd Den Ham bij de Nederlands Israëlitische Gemeente Almelo gevoegd, later gefuseerd tot de Joodse gemeente Twente.
Rijksmonument
Van de twee Joodse begraafplaatsen in Den Ham is alleen de jongste een rijksmonument. Deze werd in 1998 aangewezen. Ook de bomen (eiken) en de vijf resterende grafmonumenten behoren tot het rijksmonument, net als het toegangshek.
Huidige situatie
De begraafplaats werd in 2005 opgeknapt, waarbij het hek zwart werd geverfd. Bijna honderd jaar lang telde begraafplaats slechts vijf grafmonumenten, maar in augustus 2016 vond er weer een nieuwe begrafenis plaats waarna op het graf een nieuw grafmonument werd geplaatst. Het hekwerk is later groen geverfd.
Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met stichting Dodenakkers.
Bronnen en verwijzingen
- Canon van Den Ham-Vroomshoop Canon van Den Ham-Vroomshoop
- Het Stenen Archief Het Stenen Archief
Zie ook
ArtikelenHoort bij deze thema's BegrippenSpecialist(en)Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.
Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 11 sep 2026 om 08:52.