Steenwijkerwold - Oldemarktseweg 94 A
Monumentnummer: 508645
Introductie
Baarhuisje op het kerkhof
Kenmerken
Rijksmonument sinds: 11 februari 1998
Bouwactiviteiten
Bouwstijlen
Ambachten
Historie
Door het samengroeien van de drie kleine dorpen Kerkbuurt, Gendringen en Thij ontstond Steenwijkerwold. Begin 15e eeuw werd een kerk gesticht op het hoogste punt van een zandrug die hier naar het westen snel omlaag liep naar drassig land. In en rond de kerk werd begraven. Het kerkhof was begin 19e eeuw nog relatief klein maar is al in de loop van de 19e eeuw uitgebreid naar het oosten. Daar werd in 1874 ook het baar- en lijkenhuisje gebouwd.
In 1874 gaf de kerkvoogdij, waarvan architect T.F. Hulstijn (1838-1900) secretaris was, de opdracht aan Hulstijn om een lijkenhuisje te ontwerpen. De aanbesteding vond plaats op 18 maart 1874, maar daarbij werd niet zoals in Paasloo gesproken over Hulstijn zelf. Het huisje zal waarschijnlijk nog in datzelfde jaar zijn gebouwd. Het werd opgetrokken op een rechthoekige plattegrond en voorzien van een zadeldak gedekt met gegolfde Friese pannen, gladde windveren en een makelaar. Het lijkenhuisje heeft bakstenen gevels met een uitgemetselde plint die hier meer zichtbaar is dan bij het huisje in Paasloo. In de voorgevel bevindt zich een getoogde dubbele deur met vierkante vensters. Naast de deur bevinden zich aan weerszijden kleine ronde vensters met gietijzeren rooster. Boven de entree loopt een getoogde, uitgemetselde rand die is verbonden met de hoeklisenen en in de topgevel eveneens een rond venster met rooster. In de zijgevels bevatten de twee traveeën elk in het midden gietijzeren roosvensters. In de achtergevel is hoog in de gevel een rond venster aangebracht met gietijzeren rooster.
Het lijkenhuisje staat aan de oostzijde van het kerkhof, langs het pad dat waarschijnlijk de scheiding vormde van het oude kerkhof. Naast het huisje stonden treuressen, maar die zijn na 2008 verdwenen.
Rijksmonument
De kerk van Steenwijkerwold werd in 1965 aangewezen als rijksmonument. Op grond van het Monumenten Inventarisatie Project (MIP), waarbij monumenten uit de periode 1850-1940 zijn geïnventariseerd, werd in 1997 ook het lijkenhuisje aangewezen. Volgens de redengevende omschrijving maakt het huisje integraal deel uit van de kerk en het omringende kerkhof. Hier wordt ook weer gesproken van de toegangshekken, die volgens de inleiding 19e-eeuws zouden zijn. Het huidige hekwerk is echter met zekerheid te dateren in de 20e eeuw, gezien de Jugendstil-achtige krullen en het geklonken ijzer. Of het hekwerk dan ook mee beschermd is, is niet duidelijk.
Overigens lijkt het eveneens beschermde lijkenhuisje in Paasloo een kopie van dit huisje. Enkele details zijn anders, maar de uitwerking is hetzelfde.
Huidige situatie
Het lijkenhuisje wordt goed onderhouden en lijkt al eens grondig hersteld te zijn. De kleuren van het schilderwerk variëren door de jaren heen. Nu zijn de windveren wit geschilderd, maar die waren in het verleden meer in een crèmekleur geschilderd. Ook de deuren zijn mogelijk niet origineel, maar later aangebracht.
Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met stichting Dodenakkers.
Bronnen en verwijzingen
- Aanbesteding, in: Opregte Steenwijker Courant, 16 maart 1874 (gevonden via Delpher)
Zie ook
MonumentenArtikelenHoort bij deze thema's BegrippenSpecialist(en)Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 16 mei 2026 om 02:06.