Tilligte - Harseveldweg bij 4 A
Monumentnummer: 508953
Introductie
Familiebegraafplaats
Kenmerken
Rijksmonument sinds: 28 april 1999
Bouwactiviteiten
Bouwtypen
Historie
In de 19e eeuw kochten de broers Jan en Adriaan Laan een oliemolen en associeerden zich met de kaaskoper Wessanen in Wormerveer. Hun bedrijf floreerde en de familie werd zeer welvarend. Jan Laan (1803-1868) was de eerste die begraven werd op de nu oude begraafplaats in Wormerveer. Daar heeft de familie een groot en opvallend familiegraf. Adriaan was toen al overleden en liet de helft van het bedrijf na aan zijn weduwe. Met name zijn zoon Jan Adriaan (1848-1918) breidde de bedrijfsactiviteiten fors uit. Het opgebouwde vermogen werd breed geïnvesteerd, onder andere door de havezathe ’t Singraven-Harseveld te kopen. De hiermee gemoeide kosten beliepen bijna een half miljoen. Toen Jan Adriaan overleed, liet hij Singraven na aan zijn zoon Jan Adriaan (1881-1941). De oude Jan Adriaan werd begraven op de begraafplaats Westerveld in Driehuis. De jongere Jan Adriaan had drie zoons waarvan Willem Frederik Jan (1891-1966) vanaf 1922 ging wonen op de buitenplaats. Willem bleef ongehuwd.
Waarschijnlijk heeft Willem, mogelijk in overleg met zijn vader, in de jaren dertig van de 20e eeuw de begraafplaats laten aanleggen. Daarvoor koos men een perceel ten noorden van de plaats waar de Dinkel en Omdinkel samenkomen en onder het kanaal Almelo-Nordhorn doorstromen. Hier in de buurt stond van 1663 tot 1848 de havezate Harseveld.
Er werd een muur gebouwd rond een vierkant perceel met een lengte van ongeveer 250 meter. De forse muur is voorzien van schuingeplaatste muurdammen en afgedekt met een ezelsrug met Hollandse dakpannen erbovenop. In de nabijheid van het perceel liggen enkele diepe sloten, mogelijk gebruikt om zand uit te halen voor de egalisatie van de begraafplaats. Een ingang werd aan de oostzijde aangebracht, bestaande uit een dubbele houten poort tussen zware muurkolommen. Tegen deze kolommen is een houten pijler geplaatst waarin de poorten hangen, maar tevens dienen als drager voor een houten zadeldak boven de ingang. In de muur bevindt zich verderop ook nog een opening met daarin een getoogde houten deur.
Op de begraafplaats ligt een tekstplaat voor Jan Adriaan Laan (1881-1941), de eerste die hier begraven werd. Op de tekstplaat is ook de naam van dochter Henriette Cornelia Agathe Laan (1927-1945) opgenomen. Onder de tekstplaat zijn boven het graf brede banden aangebracht, zodat deze een duidelijke markering boven. Bij het graf voor Willem Frederik Jan Laan, die in 1966 gecremeerd is en wiens as verspreid is over het landgoed, is de tekstplaat juist aan de onderkant opgenomen. Ernaast ligt een steen die slecht leesbaar is. De asurn van Willems zuster Agatha Laan is hier later ook bijgezet. Zij was reeds in 1922 aan TBC overleden en haar as werd vanuit Algerije, waar zij zich bij haar dood bevond, overgebracht naar de begraafplaats. Verder bevinden zich op de begraafplaats nog een urn met de as van Jan Adriaan Laan (1908-1981) en enkele andere waaronder de as van de heer D. den Hartog (1915-1987) en A.F. Paxton (1923-2003). Andere relaties die op de begraafplaats werden begraven zijn de heren Van Mol (huisvriend) en Drees (jachtopziener). Hun grafmonumenten zijn op dezelfde wijze vormgegeven als de andere grafmonumenten, of er ligt alleen een tekstplaat.
De begraafplaats is verder voorzien van een groot aantal bomen en tal van struiken en andere planten.
Rijksmonument
De begraafplaats van de familie Laan is in 1999 aangewezen als rijksmonument, op grond van het Monumenten Inventarisatie Project (MIP) waarbij monumenten uit de periode 1850-1940 zijn geïnventariseerd. Volgens de redengevende omschrijving is de privébegraafplaats van algemeen cultuurhistorisch en stedenbouwkundig belang vanwege de ruimtelijke en functionele relatie met de overige onderdelen van het landgoed Singraven en bovendien als gaaf voorbeeld van een privébegraafplaats.
Een ruimtelijke relatie is er echter nauwelijks omdat de begraafplaats bijna 2 kilometer noordelijk van huis Singraven ligt in een bosrijke omgeving. Als privé-begraafplaats is de ommuurde ruimte in Nederland hoogst zeldzaam.
Huidige situatie
De begraafplaats maakt een enigszins verlaten en onderkomen indruk. De laatste begrafenis of bijzetting vond plaats in 2016 en betrof Leonore Maria Laan-Roon (1919-2016). Op tal van websites wordt de begraafplaats genoemd, maar met vaak de omschrijving van het rijksmonument.
Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met stichting Dodenakkers.
Zie ook
ArtikelenHoort bij deze thema's BegrippenSpecialist(en)Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 8 mei 2026 om 02:06.