Zeist - Utrechtseweg bij 60
Monumentnummer: 510280
Kenmerken
Rijksmonument sinds: 03 september 1999
Bouwactiviteiten
Bouwtypen
Bouwstijlen
Ambachten
Historie
Na de Reformatie bleven de katholieken van Zeist lang verstoken van een eigen kerk en begraafplaats. In 1809 werd in Driebergen een katholiek kerkhof in gebruik genomen, in 1823 in Bunnik en in 1837 in Soesterberg. Tot het moment dat Zeist een eigen katholieke begraafplaats zou krijgen, begroeven de katholieken hun doden in buurgemeenten, op enkele uitzonderingen na die zich vanaf 1829 lieten begraven op de gemeentelijke begraafplaats aan de Bergweg.
In 1843 kregen de Zeister katholieken de beschikking over een noodkerk in de 2de Dorpsstraat. Pastoor Cohu kocht dat jaar een kleine buitenplaats om er een echt kerkgebouw te realiseren. Het begraven in buurgemeenten was een kostbare zaak en daarom was er ook dringend behoefte aan een eigen begraafplaats in Zeist. In 1853 werd toestemming verkregen om achter de kerk een begraafplaats aan te leggen. Nog voordat die toestemming was verkregen had de eerste begrafenis echter al plaatsgevonden. Het kerkhof was 56 meter diep en had een oppervlakte van 1.400 m2. De indeling had naar alle waarschijnlijk de vorm van een Latijns kruis met een kleine 1e en 2e klasse en de twee grootste vakken bestemd voor de 3e en 4e klasse.
In 1861 overleed Leonardus Franciscus de Bruyn, handelaar in wijn en jenever en ook brander. In 1859 verhuisde hij van Rotterdam naar Utrecht, waar hij twee jaar later stierf. Hij werd begraven op het kleine katholieke kerkhof van Zeist. Op zijn graf kwam een monumentaal grafmonument, gemaakt door de Utrechtse beeldhouwer E.F. Georges (1817-1895). Het betreft een hardstenen graftombe met een gebeeldhouwd hardstenen baarkleed, rijk uitgevoerd met kwasten en dat in ruime plooien over de tombe valt. Georges had enkele jaren eerder een grote uitvoering gemaakt van zo'n tombe voor de familie van Rijkckevorsel op het kerkhof van Rijsenburg. Dit grafmonument is tevens een rijksmonument. Het grafmonument staat boven een een grafkelder, waar in 1878 de echtgenote van L.F. de Bruyn, Petronella van Zuylen, werd bijgezet. Het grafmonument is gesigneerd met ‘E.F. Georges. Inv.1862’.
De begraafplaats raakte in de twintigste eeuw vol en werd in 1949 illegaal uitgebreid met een stuk van de pastorietuin nadat de muur rond het kerkhof was afgebroken. In 1967 kwam er uiteindelijk een RK-deel op de Nieuwe Algemene begraafplaats van Zeist om te kunnen blijven voldoen aan de begraafbehoefte. In 1975 werd het voorste deel van het kerkhof gesloten verklaard en een jaar later ook het achterste deel.
Het kerkgebouw, dat inmiddels al niet meer in gebruik was, en het kerkhof werden in 1980 verkocht aan een projectontwikkelaar. Het kerkgebouw werd een jaar later gesloopt. In 1987 werd het kerkhof aangewezen als gemeentelijk monument. In 1996 werd het terrein aangekocht door de Triodos Bank. De parochie van de H. Familie die sinds 1950 eigenaar was, bleef wel tot 1999 verantwoordelijk voor het onderhoud van het kerkhof. Waar de kerk en pastorie stonden en aan de achterzijde verschenen kantoorgebouwen die nu aan drie zijden het kerkhof omarmen.
Rijksmonument
Op grond van het Monumenten Inventarisatie Project uit de jaren tachtig en negentig volgde in 1999 de aanwijzing van het grafmonument als rijksmonument. De rest van de begraafplaats is een gemeentelijk monument.
Huidige situatie
In 2022 is het grafmonument gerestaureerd, waarbij de van nature aanwezige breuken zijn gefixeerd door middel van verlijmde RVS staven en de onderliggende grafkelder opnieuw is opgemetseld, waardoor de graftombe weer op zijn oorspronkelijke hoogte staat. Ook zijn enkele delen van het grafmonument vervangen door nieuw materiaal, dat na enige tijd vanzelf zal bijkleuren.
Vermoedelijk stond op het oorspronkelijk monument nog een Latijns kruis, maar dat is niet teruggebracht.
Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met stichting Dodenakkers.
Bronnen en verwijzingen
- Hylkema Erfgoed
- Rhoen, R.P.M.; ‘Zeist - 'Parochiale Begraafplaats van den H. Joseph' aan de Utrechtseweg’ (versie 21-4-2024).
Zie ook
ArtikelenHoort bij deze thema's BegrippenSpecialist(en)Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.
Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 1 sep 2026 om 02:06.