Bedum - Bij Schoolstraat 55a
Monumentnummer: 510676
Introductie
Hekwerk bij ingang begraafplaats
Kenmerken
Rijksmonument sinds: 21 juli 1998
Bouwactiviteiten
Historie
Bedum begroef haar doden tot 1872 bij middeleeuwse Walfriduskerk. Toen werd ten zuiden van het dorp een nieuwe begraafplaats in gebruik genomen, gelegen langs de huidige Schoolstraat. De gemeente Bedum liet rond de begraafplaats een brede sloot graven met aan de straatzijde een forse dam waarop een breed toegangshek werd geplaatst. De opening van de begraafplaats vond waarschijnlijk plaats in 1873. Het hekwerk staat op een brede gemetselde dam met duiker. Bij de aanleg van de tegenovergelegen woonwijk in de jaren zeventig is de Schoolstraat wat opgeschoven naar het oosten om ruimte te maken voor parkeren.
Het hek bestaat uit een dubbel smeedijzeren hek tussen opengewerkte gietijzeren pijlers. De pijlers bevatten in het opengewerkte deel van boven naar beneden een aantal funeraire symbolen. Bovenin is een gevleugelde zandloper vastgeschroefd op een dwarsbalk. Daaronder zijn twee gekruiste zeisen opgenomen die in het midden bijeen worden gehouden door een staartbijtende slang (ouroboros). In het onderste vak zijn twee gekruiste naar beneden gerichte toortsen opgenomen, bijeengehouden door een lint. De vleugels, zandloper, slang, de bladen van de zeisen en de vlammen van de toortsen zijn alle zilver geverfd, als accent tegenover het verder zwarte hekwerk.
Beide pijlers zijn vastgeschroefd op een blok natuursteen. Aan de buitenkant van de pijlers is aan de voor- en achterkant een ijzeren schoor aangebracht die gemonteerd is op de dam, ter versteviging. Om te voorkomen dat indringers om het hek gaan zijn aan de buitenzijde van de pijlers wangen aangebracht van smeedijzeren krulwerk. De hekdelen bestaan uit spijlen die tussen drie regels zijn gebracht. De spijlen worden bekroond met wit geverfde Franse lelies (fleurs de lis) en de bovenste regel loopt vanaf de pijlers omlaag naar het midden. Tussen de onderste regels is het vak dichtgezet met een geperforeerde ijzeren plaat. De perforaties laten wederom funeraire symbolen zien. Het gaat op beide delen om zandlopers aan de buitenzijde met in het midden, binnen een rechthoekig kader, twee gekruiste zeisen. Bij welke ijzergieterij het hekwerk vervaardigd is, is niet bekend.
Rijksmonument
Het hekwerk werd aangewezen als rijksmonument in 1998. Daarbij werd de begraafplaats zelf van lokaal belang geacht. Deze is dus niet beschermd, noch de grafmonumenten.
Het toegangshek wordt onder meer beschermd vanwege de hoge mate van gaafheid en de bijzondere geperforeerde platen. Die zijn uniek en wijzen er mogelijk op dat deze later zijn aangebracht. Er zijn meer hekwerken bekend met dit voorstellingsschema, maar geen daarvan heeft dergelijke geperforeerde platen.
Huidige toestand
Het hekwerk wordt goed onderhouden, maar in de loop van de tijd zijn bepaalde onderdelen niet altijd op dezelfde wijze van een kleur voorzien. Onder het hek ligt een betonnen latei die wijst op een aanpassing. Het sluitwerk is eenvoudig en bevat geen slot. Bij de uitbreiding uit de jaren tachtig van de vorige eeuw bevindt zich een tweede toegang tot de begraafplaats.
Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met stichting Dodenakkers.
Zie ook
ArtikelenHoort bij deze thema's BegrippenSpecialist(en)Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 15 jan 2026 om 03:01.