Den Andel - De Streekweg 22
Monumentnummer: 510801
Introductie
Begraafplaatshek op dam bij de NH begraafplaats van Den Andel.
Kenmerken
Rijksmonument sinds: 22 juli 1998
Bouwactiviteiten
Bouwtypen
Onderdeel van complex
Dit monument is onderdeel van een rijksmonumentencomplex: Complexen/510799.
Historie
Den Andel kende al in de 13e eeuw een eigen kerk. Daar werd ook begraven tot dit in de 19e eeuw verboden werd. Aan de overzijde van de weg werd toen op land van de kerkvoogdij een nieuwe begraafplaats aangelegd. Toen die begraafplaats in 1906 uitgebreid moest worden, werd meteen besloten daarbij een nieuw ingangshek te plaatsen.
Het hekwerk staat op een gemetselde dam met rondgezette muren. De muren van de dam zijn op de hoeken afgezet met een hardstenen blok. Het hekwerk staat binnen die muren en de pijlers zijn met een ijzeren voetplaat gemonteerd op de dam. Het hekwerk bestaat uit twee balusters op vierkante grondslag van korte schuingeplaatste smeedijzeren staven die met vier lange staven vastgeschroefd zijn om een geheel te vormen. De balusters lopen taps toe naar boven. Bovenop is gietijzeren ornament geplaatst dat een opengewerkte fleur de lis voorstelt. Tussen de balusters hangt een dubbel smeedijzeren hekwerk met gebogen dwarsstaven met hoge en lage spijlen, alle bekroond met een fleur de lis. Aan weerszijden van de balusters is een kwart ronde zijwang opgenomen die op dezelfde wijze als de bewegende hekdelen is uitgevoerd. Wel zijn de spijlen hier van onderuit in een waaiervorm aangebracht en zijn de bovenste spijlen niet helemaal naar onderen doorgezet. Het sluitwerk van het hek bestaat uit een eenvoudige klink met ronde knoppen op de middenstijl. Het hek kan in het midden met een pen vastgezet worden.
Rijksmonument
Het hekwerk werd aangewezen als rijksmonument in 1998, als onderdeel van een complex met daarin ook de pastorie met aangebouwde schuur en een hek langs de straat. De kerk was al eerder aangewezen. Het toegangshek wordt onder meer beschermd omdat het van algemeen cultuurhistorisch belang is als een voorbeeld van een begraafplaatshek uit het begin van de 20e eeuw in de provincie Groningen. Tevens is het aangewezen vanwege de fraaie vormgeving, de hoge mate van gaafheid en vanwege de functionele relatie met de andere onderdelen van het complex.
Het hekwerk, met name de balusters, is uniek in Nederland. De smeedijzeren hekdelen en wangen zijn redelijk standaard en mogelijk elders besteld, maar de balusters lijken lokaal gemaakt te zijn.
Huidige toestand
Het hekwerk wordt goed onderhouden en lijkt in 2001 gerestaureerd. Daarvan is in het beton waarop het hekwerk teruggeplaatst is, een datering zichtbaar. Ook zichtbaar is dat er bij dat herstel delen opnieuw aan elkaar geschroefd zijn met gebruik van moderne bouten, in plaats van met historisch correct materiaal. Het dek van de dam is geasfalteerd.
Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met stichting Dodenakkers.
Zie ook
Monumenten- Complexen/510799 (bestaat nog niet)
Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 16 mei 2026 om 02:06.