Westbeemster - Jisperweg bij 56
Monumentnummer: 511346
Introductie
Toegangshek tot de begraafplaats van het kerkcomplex Johannes de Doperkerk.
Kenmerken
Rijksmonument sinds: 17 november 1998
Bouwactiviteiten
Bouwtypen
Onderdeel van complex
Dit monument is onderdeel van een rijksmonumentencomplex: Westbeemster - Jisperweg - Complex Johannes de Doper.
Historie
Westbeemster is een dorp in de in 1612 drooggevallen polder de Beemster. In de polder ontstonden enkele kernen waarvan Middenbeemster de belangrijkste werd. Langs de Jisperweg aan de westzijde van de polder ontstond een kleine kern, Westbeemster. Dit streekdorp groeide in de 19e eeuw uit tot een katholieke enclave. Dit kwam vooral door de bouw van een nieuwe katholieke kerk in 1878-1879 met pastorie en het latere klooster (1910). De kerk werd gebouwd naast het kerkhof langs de Jisperweg. Dit kerkhof was al in 1847 aangelegd omdat de tot dan toe gebruikte begraafplaats in Middenbeemster op te grote afstand lag. In 1917 werd het kerkhof verplaatst naar de huidige locatie, op een opgehoogd terrein. Daarbij werd het toegangshek ook verplaatst.
Het hekwerk zou kunnen dateren uit de periode dat de kerk is gebouwd, zo rond 1880. Het hek bestaat uit een dubbel smeedijzeren hekwerk met spijlen die onderin dubbel zijn en in het bovenste deel enkel, wel alle uitgevoerd met pijlpunten. Bovenin is een naar binnen buigende boog versierd met kruislings gezette staven met in het midden een knop. De hekdelen hangen tussen open smeedijzeren hekpijlers die bekroond worden door een gietijzeren afdekking met daarboven een decoratie die lijkt op een boog met in het midden een pijl. De pijlers zijn aan de boven- en onderkant eveneens voorzien van kruislings gezette staven met in het midden een knop met daartussen twee delen die met kruislings en gebogen staven versierd zijn. In de top van de linker pijler is de spreuk "HEDEN IK" en op de andere pijler "MORGEN GIJ" opgenomen. Tussen de pijlers is een boog opgenomen met daarin de spreuk "ZALIG DE DOODEN DIE IN DEN HEER STERVEN". De boog wordt bekroond door een eenvoudig Latijns kruis. Aan weerszijden is nog een extra hekdeel opgenomen als vleugels om ervoor te zorgen dat er een goede aansluiting op de naastgelegen haag mogelijk is. Het hekwerk staat op een betonnen latei.
Rijksmonument
Het hekwerk werd aangewezen als rijksmonument in 1998, als onderdeel van een complex met daarin ook de kerk, pastorie, prieel en een laag hekwerk rond de pastorietuin. Het toegangshek wordt onder meer beschermd omdat het van algemeen belang is wegens de cultuur- en architectuurhistorische waarde als historisch-functioneel onderdeel van het Sint-Jan de Doper-complex. Bovendien is het een gaaf bewaard gebleven voorbeeld van een smeedijzeren begraafplaatshek uit het vierde kwart van de negentiende eeuw met toepasselijke spreuken.
Na 2009 heeft in het kader van een periodiek instandhoudingsplan herstel plaatsgevonden aan het hek. Daarbij is het toen op een betonnen latei geplaatst, omdat de hardstenen latei gebroken was en verzakt. Tevens zijn de letters, die los in de pijlers en boog waren aangebracht, vervangen door een gestanste ijzeren plaat met daarin de tekst, die vervolgens met popnagels aan het hek is bevestigd. Feitelijk vormt dit een ernstige aantasting van het hekwerk. Verder zijn de pijlpunten, knoppen en het kruis bovenop daarna alle zwart geverfd, wat ernstige afbreuk doet aan het beeld.
Huidige toestand
Het hekwerk wordt goed onderhouden na het herstel van ruim een decennia geleden. Het aanzien is ten opzichte van voor het herstel wel verschraald en de beletterde delen vallen nu veel sterker op dan voorheen. Achter het hek is direct een haag aangebracht en loopt het pad omhoog naar de begraafplaats.
Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met stichting Dodenakkers.
Bronnen en verwijzingen
Zie ook
Monumenten- Westbeemster - Bij Jisperweg 56 - Hekwerk
- Westbeemster - Bij Jisperweg 56 - Prieel
- Westbeemster - Jisperweg - Complex Johannes de Doper
- Westbeemster - Jisperweg 55 - Johannes de Doperkerk
- Westbeemster - Jisperweg 56 - Pastorie
Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 16 mei 2026 om 02:05.