Haastrecht - Grote Haven bij 8 - Baarhuisje
Monumentnummer: 512485
Introductie
Baarhuisje op het kerkhof van de St. Barnabaskerk in Haastrecht.
Kenmerken
Rijksmonument sinds: 20 juni 2001
Bouwactiviteiten
Bouwstijlen
Onderdeel van complex
Dit monument is onderdeel van een rijksmonumentencomplex: Haastrecht - (bij) Grote Haven - Complex St. Barnabas.
Historie
Haastrecht kende lange tijd een katholiek volksdeel dat vanaf 1682 kerkte in een schuurkerk ten zuidoosten van het stadje. In 1825 werd achter de kerk een eigen begraafplaats aangelegd, 670 m2 groot. In 1883 werd het kerkhof vergroot, waarschijnlijk door het dempen van de sloot aan de zuidzijde. Al vrij vroeg werd een houten drenkelingen- of baarhuisje gebouwd bij de ingang van het kerkhof. Een aquarel uit 1853 toont achter de oude kerk al een eenvoudig huisje, met dakpannen gedekt. Na de bouw van de nieuwe kerk in 1854 is het huisje waarschijnlijk verplaatst. Nadien is het huisje meermaals aangepast, getuige de betonnen voet en het dak dat belegd is met golfplaten in plaats van de in de omschrijving genoemde zinken platen.
Het huisje is vrij eenvoudig en staat op een rechthoekig grondvlak. Het is voorzien van een zadeldak met de nokrichting op dezelfde wijze als de kerk. Aan voor- en achterzijde zijn windveren aangebracht met een makelaar met een vlam als funerair motief, verwijzend naar de levensvlam. De windveren zijn aan de onderzijde gekarteld. In de voorgevel is een rechtgesloten paneeldeur opgenomen met daarboven een roosvenster met smeedijzeren traliewerk met glas erachter. In de zijgevels zijn centraal ventilatieroosters geplaatst, terwijl de achtergevel blind is. Een plastic goot met plastic pijpen voert het water af.
Zuid-Holland kent nog een stuk of tien houten drenkelingen- of lijkenhuisjes. Ze getuigen van het feit dat in waterrijke gebieden nogal eens drenkelingen gevonden werden. Die moesten tijdelijk ergens neergelegd kunnen worden en daarvoor bevatten de huisjes vaak een zinken kist. Pas na 1872 werden lijkenhuisjes verplicht op grond van de Wet op de besmettelijke ziekten.
Rijksmonument
Al in 1976 werd de kerk aangewezen als rijksmonument. Op grond van het Monumenten Inventarisatie Project (MIP) zijn daar in 2001 de pastorie, het afsluitende hekwerk langs de straat en het baarhuisje aan toegevoegd. Een hekwerk rechts van de kerk dat het kerkhof van het voorhof afsloot, was toen waarschijnlijk al verdwenen. Het kerkhof zelf bevat naast het eenvoudige kerkhofkruis enkele oudere stenen, waaronder die voor de priesters van de parochie. De overige grafmonumenten zijn met name van de tweede helft van de 20e eeuw.
Huidige situatie
Het huisje heeft momenteel een ander kleurenschema dan aan het begin van deze eeuw. Toen was nagenoeg het hele huisje groen, behalve de windveren. In 2026 is de deur en het framewerk aan de voorzijde ook wit geschilderd. Hoewel een aantal onderdelen van het huisje niet meer origineel zijn, is het cultuurhistorisch van algemeen belang als uitdrukking van een ontwikkeling in het begrafeniswezen uit de 19e eeuw. De gaafheid is ten opzichte van de constatering in de redengevende omschrijving afgenomen, maar nog steeds vormt het huisje een waardevol onderdeel van het complex.
Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met stichting Dodenakkers.
Bronnen en verwijzingen
Zie ook
Monumenten- Haastrecht - (bij) Grote Haven - Complex St. Barnabas
- Haastrecht - Bij Grote Haven 8 - Hekwerk
- Haastrecht - Grote Haven 10 - Pastorie
- Haastrecht - Grote Haven 8 - Sint Barnabas
ambachtelijk-traditionele stijl en baarhuisjes
Specialist(en)Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 5 mei 2026 om 02:06.