Zaltbommel - Bij Nonnenstraat 5 - De Waterman

(512702) monumentenregister Monumentnummer: 512702

Introductie

Vrijstaande, hardstenen drinkwaterpomp bestaande uit een holle sokkel op vierkante plattegrond, waarop in halve lijve weergegeven een figuur van een man met in zijn rechter arm een dolfijn van massief hardsteen. De bek van de dolfijn dient als uitloop van het water. Aan drie zijden van de hardstenen sokkel met geprofileerde plint zijn licht verdiepte velden aangebracht, waarvan de hoeken zijn versierd met schelpmotieven. In het midden van elk van deze velden bevindt zich in licht reliëf een vlakke rozet. Aan de achterzijde een kleine smeedijzeren deur, waarachter de leidingen. De pomp staat in de tuin van het stadsmuseum Maarten van Rossumhuis (Zaltbommel - Nonnenstraat 5 - Maarten van Rossumhuis).

Pomp 'De Waterman'. Foto door C. J. Steenbergh. Beeldbank RCE, CC BY-SA 3.0

Kenmerken

Rijksmonument sinds: 17 oktober 2000

Bouwactiviteiten

werkzaamheid	van	tot	nauwkeurigheid	toelichting
vervaardiging	1736	1736	exact

Bouwtypen

bouwtype	toelichting
straatmeubilair

Aanleiding voor de bescherming

Bij de eerste aanwijzingen van monumenten onder de Monumentenwet 1961 bevond deze pomp zich in het Rijksmuseum in Amsterdam. Als onderdeel van de museumcollectie is de pomp destijds niet óók als rijksmonument aangewezen. In 1966 kwam de pomp terug in Zaltbommel, maar er volgde toen niet alsnog bescherming.

Op 22 december 1998 verzocht de gemeente Zaltbommel de minister de pomp in te schrijven in het rijksmonumentenregister. Nadat hiervoor de benodigde procedure is doorlopen, volgt op 17 oktober 2000 de inschrijving in het register.

N.B. In de registeromschrijving is vermeld dat de pomp staat aan de Gasthuisstraat. Dit is inmiddels niet meer correct. Na een uitvoerige restauratie is de pomp op 30 november 2011geplaatst in de tuin van het Maarten van Rossumhuis.

Kennis over dit rijksmonument

De geschiedenis van de pomp wordt beschreven in het artikel van de hand van M. Witteveen-Jansen ( zie hieronder). Deze pomp met de voorstelling van de man met de grote dolfijn is uniek in Nederland.

Bronnen en verwijzingen

• Collectie Gelderland, Watermanpomp uit Zaltbommel 1736
• M. Witteveen-Jansen De waterman, een pomp uit de Gasthuisstraat in Zaltbommel. In: Tussen de Voorn en Loevestein : tijdschrift van de Historische Kring Bommelerwaard ; Jrg. 33 ; nr. 96 (1997), pagina's 13-19

Zie ook

Monumenten

• Zaltbommel - Nonnenstraat 5 - Maarten van Rossumhuis

Artikelen

• Rijksmonumenten

Hoort bij deze thema's

• Monumenten

Beschermd stads- en dorpsgezicht

• Zaltbommel

Begrippen

waterpompen en Barok

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

---