Heerlen - Raadhuisplein 6 - Kantoor- en winkelpand
Monumentnummer: 512799
Introductie
Winkel en kantoorpand naar een ontwerp van architect D. Brouwer.
Kenmerken
Rijksmonument sinds: 20 juli 1999
Bouwactiviteiten
Bouwtypen
Bouwstijlen
Ambachten
Kennis in monumentenregister
Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: Rijksmonument 512799.
Aan het Raadhuisplein in Heerlen staat een markant gebouw met strak vormgegeven, golvende gevels, bekleed met witte tegels, en voorzien van een grote glazen pui (afb. 1,2,3). De Amsterdamse architect Dirk Brouwer (1899–1941) ontwierp dit winkelgebouw eind jaren dertig voor de Hollandsche Eenheidsprijzen Maatschappij. De HEMA, opgericht in 1926, onderscheidde zich van de traditionele warenhuizen door zich te focussen op de arbeidersklasse. Ze boden een klein aanbod tegen vaste, lage prijzen. Hierdoor was de omzet hoog, waardoor de winstmarges laag konden blijven, en daarmee ook de prijzen – een succesvolle formule. In de jaren dertig openden tal van nieuwe Hema-filialen, waaronder deze winkel in Heerlen, het vierentwintigste filiaal.
Brouwers ontwerp weerspiegelt de vernieuwende verkooppraktijk van de Hema. Met de grote geometrische blokken, niet dragende gevels, en de platte daken, sloot het ontwerp aan bij de Nieuwe Zakelijkheid. Deze architectuurstroming zocht naar een nieuwe eigentijdse internationale stijl, hierbij stond, net als in de winkel zelf, functionaliteit centraal: geen overbodige versiering, maar een helder en doelmatig ontwerp. Brouwer ontwierp niet alleen meerdere filialen voor de Hema, maar werkte ook voor moederconcern De Bijenkorf. De meest bekende opdracht is de uitbreiding van het magazijn van het Amsterdamse filiaal op de Dam. Het Hema-filiaal in Heerlen was een van de laatste grote ontwerpen van Brouwers dat is uitgevoerd. Hij werd in 1941 door de Duitse bezetter vermoord vanwege zijn rol in het verzet.
Ontwerp en bouwgeschiedenis
In mei 1937 vroeg Dirk Brouwer toestemming aan de burgemeester en wethouders van Heerlen om met de bouw te mogen beginnen. Na opmerkingen van de schoonheidscommissie paste hij zijn ontwerp meerdere keren aan, en in 1938 leek de bouw van start te kunnen gaan. De locatie werd echter verplaatst naar het Raadhuisplein. Hierdoor werd het plan uitgebreid met een café-restaurant, inclusief een woning voor de restauranthouder. Hiervoor kreeg Brouwer op 12 mei 1939 een bouwvergunning, en na een voorspoedige bouw, opende het nieuwe Hema-filiaal feestelijk haar deuren in het voorjaar van 1940.
Rond 1960 onderging het gebouw verschillende aanpassingen, waaronder de gedeeltelijke verwijderen van de witte geveltegels, die werden vervangen door een pleisterlaag. In 1986 verhuisde de HEMA naar het winkelcentrum ’t Loon, waarna het pand jarenlang slecht is onderhouden. In 1999 kreeg het gebouw de status van rijksmonument, en recentelijk is het gerenoveerd door architectenbureau Vandenbergh–Windemuller.
Bronnen en verwijzingen
- Delheij, Volmar, en Marcel Put. ‘Twee voor de prijs van een: de gezichtsbepalende geschiedenis van het Heerlense Hema-gebouw.’ Het Land van Herle: historisch tijdschrift voor oostelijk Zuid-Limburg 43. nr. 3 (1993): 53-72
- ‘Opening Hema was het begin van een veranderd stadscentrum’, Heerlen Vertelt
- ‘Renovatie voormalige Hema te Heerlen’, Vandenbergh – Windemuller architectuur & bouw
Zie ook
ArtikelenHoort bij deze thema'sMeer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.
Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 20 jan 2026 om 04:01.