Heerlen - Tempsplein 14 - Protestantse Kerk

(512810) monumentenregister Monumentnummer: 512810

Introductie

Protestantse kerk (PKN) met kosterswoning is in 1931-1932 in opdracht van de toenmalige hervormde gemeente gebouwd in de stijl van het traditionalisme met elementen van zakelijk expressionisme en Berlagiaanse invloeden naar ontwerp van architecten Jan en Theo Stuivinga uit Zeist. De kerk is gelegen aan het Tempsplein op de hoek met de Ds. Jongeneelstraat en via een gang verbonden met de naastliggende kosterswoning aan de Ds. Jongeneelstraat. Onder meer in 1974 zijn achter de kerk volumes van één bouwlaag gebouwd. De kerk en de kosterswoning zijn gerenoveerd in 1993. Er zijn voorzetramen geplaatst.

De kerk uit het noordwesten. Foto: Herman Wesselink, 2021

Kenmerken

Rijksmonument sinds: 20 juli 1999

Bouwactiviteiten

werkzaamheid	van	tot	nauwkeurigheid	toelichting
vervaardiging	1931	1932	exact

Bouwstijlen

bouwstijl	zuiverheid	toelichting
zakelijk expressionisme	invloeden	elementen van zakelijk expressionisme

Gesamtkunstwerk

Achter de preekstoel en qua ontwerp naadloos passend bij zowel het kerkinterieur als haar inventaris bevindt zich het ORGEL. Het betreft een tweeklaviers pneumatisch orgel van Rotterdamse makelij. Het instrument werd in 1932 door de firma Valkcx & Van Kouteren vervaardigd. Het orgel bestaat uit een licht-okergele, eikenhouten kas met een sobere decoratie van gladde panelen en een geprononceerde lijst met middenblok. De frontpijpen zijn in een open opstelling gerangschikt in vlakkevelden en een ronde middentoren. Het heeft een eveneens sober gedecoreerde, eikenhouten speeltafel , een metalen hoofdwerk en een elektro-pneumatische traktuur. De genoemde firma bouwde meestal pneumatische of elektro-pneumatische orgels. Verder zijn onder meer van belang de houten preekstoel met panelen en klankbord, en de kerkbanken.

Hoe om te gaan met historisch waardevolle orgels?

Een historisch orgel is een waardevol en kwetsbaar instrument. Ook relatief eenvoudige of gangbare onderhoudswerkzaamheden aan een (kerk)gebouw kunnen het orgel ernstige schade toebrengen.

Gaat u binnenkort verbouwen of wordt de kerk, kapel of andere locatie waar het orgel staat geschilderd of gerenoveerd, schakel dan zo spoedig mogelijk een orgeladviseur in of vraag advies bij de orgelspecialist van de RCE. U kunt contact opnemen via info@cultureelerfgoed.nl.

Zie ook: Orgels in Nederland

Bronnen en verwijzingen

• De Orgelsite Protestantse Kerk Heerlen
• Het Historische Orgel, in Nederland, Supplement, Utrecht/Antwerpen, NIVO 2010
• Kerkgebouwen in Limburg Beschrijving en afbeeldingen
• Monumenten in Nederland, Limburg, Ronald Stenvert et all, Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist/Zwolle 2003, p. 140
• Reliwiki
• Wikimedia Meer afbeeldingen van dit rijksmonument
• Wikipedia Valckx % Van Kouteren
• Wikipedia Orgelpijp (orgel)

Zie ook

Artikelen

• Rijksmonumenten
• Orgels in Nederland

Hoort bij deze thema's

• Kerken
• Kerkenvisies
• Kerkelijke ensembles
• Religieuze gebouwen
• Monumenten

Begrippen

orgels, Traditionalisme, zaalkerken, kerktorens, Nederlandse Hervormde Kerk, Protestantse Kerk in Nederland en Expressionisme

Specialist(en)

• Albert Reinstra
• Herman Wesselink
• Wim Diepenhorst

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

---