Kollum - Bij Eyso de Wendtstraat 36

(512872) monumentenregister Monumentnummer: 512872

Introductie

Wegwijzer in de berm van de weg die langs de Kollumer Trekvaart voert, zeer waarschijnlijk op zijn originele plaats.

Afb. 1. Object aan Eyso de Wendtstraat 36, Kollum. Foto door Frans Kabel, Beeldbank RCE CC BY-SA 4.0

Kenmerken

Rijksmonument sinds: 13 juli 1999

Bouwactiviteiten

werkzaamheid	van	tot	nauwkeurigheid	toelichting
vervaardiging	1840	1860	globaal

Kennis in monumentenregister

Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: Rijksmonument 512872.

Grenspaal of wegwijzer?

Onderstaande mail van een privépersoon is ontvangen door de infodesk van de RCE in juli 2024. Dit bericht is niet geverifieerd door de RCE.

Bij Eyso de Wendtstraat 36 te Kollum staat een paaltje dat in het Rijksmonumentenregister als "wegwijzer" wordt omschreven. Uit die omschrijving:

De wegwijzer verwijst met een pijl in zuidelijke richting naar het "Rijkskanaal" en de "Rijksweg". Met deze laatste verwijzing wordt de oude weg van Groningen naar Leeuwarden bedoeld, waarvan het tracé deels langs de Stroobosser trekvaart, juist onderlangs Augsbuurt en Kollum, naar Buitenpost liep.

Ik heb al geruime tijd de overtuiging dat dit geen wegwijzer kan zijn. Ik zal u uitleggen waarom.

In de eerste plaats zou het heel ongebruikelijk zijn om met een wegwijzer aan te geven waar een weg of een kanaal kan worden gevonden. Ik zou niet weten wie bij zo'n verwijzing belang zou kunnen hebben. Wegwijzers geven aan welke weg gevolgd moet worden naar een dorp of stad.

In de tweede plaats staan wegwijzers op een plaats waar gekozen kan worden uit meerdere wegen, dus bij een kruising of zijweg. Op deze plaats is geen kruising en heeft de Eyso de Wendtstraat geen zijweg.

Maar wat is het dan wel? Het paaltje staat bij de perceelsgrens tussen de woningen Eyso de Wendtstraat 35 en 36. Nr. 35 is de zuidelijkste van een rij woningen, daterend uit het einde van de 19e eeuw. Door de bouw van deze woningen was de toenmalige weg, noordelijk van het paaltje, veranderd in een woonstraat. De weg die nu Eyso de Wendstraat heet, was in de 19e eeuw de trekweg langs de Kollumer Trekvaart. Deze trekvaart en -weg sloten aan op de Stroobosser Trekvaart en -trekweg. Die vaart en weg waren eigendom van het Rijk. Ik neem aan dat de Kollumer Trekvaart en zijn trekweg dat ook waren. Maar, doordat met de bouw van de woningen het noordelijke stuk van de weg langs de Kollumer Trekvaart van karakter was veranderd, zal, naar ik aanneem, het Rijk dat stuk weg met de aangrenzende vaart aan de gemeente Kollumerland c.a. hebben overgedragen. Daarmee wordt de functie van het paaltje duidelijk: het is geen wegwijzer maar een grenspaal die aangeeft waar het beheer en onderhoud door het Rijk beginnen.

Een en ander wordt ondersteund door het feit dat, precies bij het paaltje en dwars op vaart en weg, een kadastrale grens ligt die vaart en weg beide verdeelt in een noordelijk en een zuidelijk perceel.

Bronnen en verwijzingen

• Bibliotheek RCE Grenspalen in Nederland / T. Brouwer. Zutphen : Walburg Pers. 1978.
• Mail van privépersoon naar de RCE Infodesk, juli 2024

Zie ook

Artikelen

• Rijksmonumenten

Hoort bij deze thema's

• Monumenten

Begrippen

grenspalen en wegwijzers

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

---