Spaubeek - Bongerd 4 - Sint Laurentiuskerk
Monumentnummer: 513191
Introductie
Rooms-katholieke kerk van de H. Laurentius, 1924-1926. Gebouwd op de locatie van een uit 1837 daterend kerkgebouw, in opdracht van het r.k. Kerkbestuur van de H. Laurentius te Spaubeek. De huidige Laurentiuskerk, vormgegeven in traditionele stijl, betreft het eerst gerealiseerde kerkontwerp van architect Jan Ernest Schoenmaekers te Sittard. De kerk is gesitueerd aan de noordzijde van het tussen Kerkstraat en Bongerd gelegen dorpsplein en vanwege de oriëntering op het oosten in dwarsrichting op de Bongerd geprojecteerd.
Kenmerken
Rijksmonument sinds: 14 september 1999
Bouwactiviteiten
Bouwtypen
Bouwstijlen
Ambachten
Kerk
In het vroegere buurschap Hoeve, gesitueerd aan een plein en de Bongerd, vlakbij de Kerkstraat ligt deze drieschepige basilicale kruiskerk met toren en dakruiter. Het ontwerp van dit zandstenen (Nivelstein) kerkgebouw is van de Sittardse architect Schoenmaekers en verving zijn voorganger uit 1837. Uit de bouwperiode dateren de muurschilderingen op de triomfboog van G. Tielens en glas-in-loodramen van J. Postmes.
Orgel
Het eenmanuaals orgel met aangehangen pedaal en 11 stemmen is het oudste, nog behouden orgel van maker Lambertus Vermeulen uit Weert. Het was oorspronkelijk bestemd voor.. en is in 1925 door de Gebroeders Vermeulen verplaatst naar Spaubeek. Bij de restauratie door L. Verschueren komt het orgel op het priesterkoor te staan. Verschueren vernieuwd de achterwand van de kas, hersteld de windladen en mechanieken en voorziet de ondertoetsen van het handklavier van nieuw ivoor-beleg. In 1998 tekent opvolger Verschueren Orgelbouw voor schoonmaak en herstelwerkzaamheden.
Het front bestaat uit een sobere onderkas die een driedelige opbouw draagt. De ronde hoge toren is met beide zijden versierd met pilasters verbonden door aflopende zijvelden. Het zwierige labiaverloop, oplopend in de zijvelden, naar het midden aflopend in de toren verlevendigd het wat statische geheel met de zware kroonlijsten. De decoratie bestaat verder uit golvende ranken, voluten, krullen en een reeks kelken waaruit kleine bloemen ontspruiten. De middentoren steunt op een acanthusbladconsole. De panelen van de benedenkas tenslotte volgen de verticale lijnen van de console en de zijvelden. Stengels met krullen vormen de vleugelstukken aan weerszijden van de bovenkas. Op de pilasters aan weeszijden staan vazen.
Hoe om te gaan met historisch waardevolle orgels?
Een historisch orgel is een waardevol en kwetsbaar instrument. Ook relatief eenvoudige of gangbare onderhoudswerkzaamheden aan een (kerk)gebouw kunnen het orgel ernstige schade toebrengen.
Gaat u binnenkort verbouwen of wordt de kerk, kapel of andere locatie waar het orgel staat geschilderd of gerenoveerd, schakel dan zo spoedig mogelijk een orgeladviseur in of vraag advies bij de orgelspecialist van de RCE. U kunt contact opnemen via info@cultureelerfgoed.nl.
Zie ook: Orgels in Nederland
Bronnen en verwijzingen
- De Orgelsite Kerk van de Heilige Laurentius
- De Orgelsite Vermeulen; Lambertus (orgelbouwer)
- Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jahrhunderts e.v. Beschrijving en afbeeldingen van de ramen
- Het Historische Orgel, in Nederland, 1865 - 1872, Utrecht/Antwerpen, NIVO 2010. p. 200 - 201
- Kerkgebouwen in Limburg Beschrijving en afbeeldingen
- Monumenten in Nederland, Limburg, R, Stenvert et all, Rijksdienst voor de Monumentenzorg/Waanders, Zeist/Zwolle 2003, p. 340
- Reliwiki
- Wikimedia Meer afbeeldingen van dit rijksmonument
- Wikipedia
- Wikipedia Vermeulen (bedrijf)
- Wikipedia Verschueren (orgelbouwers)
Zie ook
ArtikelenHoort bij deze thema's BegrippenExpressionisme en Traditionalisme
Specialist(en)Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.
Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 14 mrt 2026 om 15:57.