Haarlem - Grote Markt - Laurens Janszoon Coster
Monumentnummer: 513375
Introductie
Bronzen standbeeld van Laurens Janszoon Coster. Het beeld is geplaatst op een achtzijdige bronzen plint en geeft Coster staande weer. Coster is gekleed in een lang geplooid gewaad. In zijn linkerhand houdt hij een boek tegen zijn borst geklemd en in zijn rechter vooruit gestoken hand toont hij een gevleugelde letter "A". Achter Coster staat een boomstronk. De achtzijdige natuurstenen sokkel is voorzien van teksten ter herinnering en als huldeblijken aan Coster.
Kenmerken
Rijksmonument sinds: 23 november 1999
Bouwactiviteiten
Bouwtypen
Ambachten
Aanleiding voor de bescherming
Het beeld is beschermd in het kader van het MIP/MSP 1850-1940.
Costermythe
Tegenwoordig wordt wel gesproken van de "Costermythe" omdat het werkelijke bestaan van de of een figuur Laurens Janszoon Coster ergens in de 15de eeuw twijfelachtig is en daarmee dus ook de uitvinding van de boekdrukkunst in Haarlem. Elders is hierover het nodige geschreven. Op deze kennisbank laten we dit voor wat het is. Zie bijvoorbeeld: 'Laurens Janszoon Coster was zijn naam' uit 1988, van Lotte Hellinga en Clemens de Wolf.
Nog vier Costermonumenten
Voordat dit standbeeld werd geplaatst, waren al eerdere monumenten of gedenktekens opgericht ter ere van Laurens Janszoon Coster. Het oudste (1630) is het gevelbeeld in Leiden. Vervolgens in Haarlem in 1722 een standbeeld in de Hortus Medicus, een herinneringsmonument in de Haarlemmerhout uit 1823 en nog een gevelbeeld aan de Grote Markt 25 in 1851.
De firma Koninklijke Joh. Enschedé uit Haarlem bezit een stenen beeld van de hand van A.F. Schobbens (1720-1781) uit 1768. Ook dit stelt Coster voor. Het is niet beschermd als rijksmonument. Er mag dan sprake van een mythe zijn, de verering van Coster, of misschien nog meer van de boekdrukkunst als baanbrekende innovatie, wordt door het relatief grote aantal, en ook al vroege beelden uitgedrukt.
Rijksmonumenten
- Haarlem, in de Hortus Medicus: beeld 1722 rijksmonument 19667
- Haarlem, in de Haarlemmerhout: monument 1823 rijksmonument 19197
- Haarlem, Grote Markt 25: huis, vermeende drukkerij van Coster, borstbeeld 1851 rijksmonument 19252
- Leiden, Haarlemmerstraat 86: huis met in een nis in de voorgevel een beeld van Coster 1630 rijksmonument 24716
Bronnen en verwijzingen
- Luc Megens, Onderzoekdossier Bronzen standbeeld Laurens J. Coster, 1856, Louis Royer / Firma Enthoven, Grote Markt Haarlem : onderzoek naar corrosie [RM513375 / Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. - Amsterdam : [s.n.]. - 2017]
- Noord-Hollands Archief 3128 - Commissie tot oprichting van een standbeeld voor Lourens Janszoon Coster te Haarlem
- RKDartists Alexander Franciscus Schobbens
- Wikipedia Standbeeld van Laurens Janszoon Coster
Zie ook
Monumenten- Vlissingen - Boulevard de Ruyter, Keizerbolwerk - Michiel Adriaanszoon de Ruyter
- Monumenten/19667 (pagina bestaat niet)
- Monumenten/19197 (pagina bestaat niet)
- Monumenten/24716 (pagina bestaat niet)
- Amsterdam - Rembrandtplein - Rembrandt van Rijn
- Amsterdam - Vondelpark - Joost van den Vondel
- Den Haag - Plein - Prins Willem I
- Rijksmonumenten
- Rijksmonumenten - Uitvoerders - IJzergieterij L.I. Enthoven en Co.
- Rijksmonumenten - Ontwerpers - Louis Royer (1793 - 1868)
standbeelden, brons, naturalisme en neogotiek
Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.
Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 3 mrt 2026 om 03:06.