Rotterdam - Rochussenstraat 230 - GEB-Gebouw

(513884) monumentenregister Monumentnummer: 513884

Introductie

Vrijstaand kantoorgebouw voor het Gemeentelijk Elektriciteitsbedrijf in Rotterdam.

Afb. 1. GEB-gebouw aan de Rochussenstraat, 1932. Stadsarchief Rotterdam.

Afb. 2. GEB-gebouw aan de Rochussenstraat, 1932. Stadsarchief Rotterdam.

Afb. 3. GEB-gebouw aan de Rochussenstraat, 1932. Stadsarchief Rotterdam.

Kenmerken

Rijksmonument sinds: 10 oktober 2000

Bouwactiviteiten

werkzaamheid	van	tot	nauwkeurigheid	toelichting
verbouwing	1993	1993	exact	verbouwd tot studenhuisvesting
vervaardiging	1927	1931	exact

Bouwtypen

bouwtype	toelichting
kantoorgebouwen

Bouwstijlen

bouwstijl	zuiverheid	toelichting
Nieuwe Bouwen	invloeden

Ambachten

vakman	plaats	beroep	toelichting
Johannes Poot		architect / bouwkundige / constructeur	Dienst Gemeentewerken Rotterdam
Willem Gerrit Witteveen		architect / bouwkundige / constructeur
Albert Johan van der Steur		architect / bouwkundige / constructeur

Kennis in monumentenregister

Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: rijksmonument 513884.

Kennis

Het GEB-gebouw, met zijn 13 verdiepingen en een hoogte van 65 meter, was ooit het hoogste kantoorgebouw van Nederland. De destijds indrukwekkende wolkenkrabber werd eind jaren twintig gebouwd en is ontworpen door Johannes Poot (1892–1976) van de Dienst Gemeentewerken, onder leiding van de gemeentelijke architecten W.G. Witteveen (1891–1979) en A.J. van der Steur (1895–1963). Het kantoor werd gebouwd voor het Gemeentelijk Elektriciteitsbedrijf (GEB), dat in 1879 door de gemeente Rotterdam was opgericht om de stad van elektriciteit en gas te voorzien. Aan dit bedrijf dankt het pand ook zijn naam: het GEB-gebouw.

Het kantoorgebouw bestaat uit vijf delen: de hoge toren, en vier lagere bouwvolumes. Aan de voorgevel wordt de hoge toren gedefinieerd door een glazen lichtschaft in het midden van de gevel. Aan de oostzijde is een stalen noodtrappenhuis geplaatst. De lagere bouwvolumes hebben drie, vier, of vijf bouwlagen met een dakterras voor de voormalige werknemers. De constructie van betonskelet is bekleed met gele baksteen. Om zo hoog te kunnen bouwen was een stevige fundering essentieel. Ingenieur J.J.P. Sprenger (1890–1976) ontwierp speciaal voor dit gebouw betonnen heipalen. Deze vernieuwende constructiemethode zou later op grote schaal worden toegepast.

Dankzij zijn hoogte vormt het gebouw een monumentaal sluitstuk van het ‘Uitbreidingsplan Dijkzigt’ van W.G. Witteveen (1891–1979), een stadsuitbreiding uit het begin van de twintigste eeuw op de voormalige buitenplaats van de familie Van Hoboken, midden in de stad. In 1924 weet de gemeente Rotterdam deze gewilde grond te verwerven. Het gemeentebestuur streeft ernaar het gebied, afgezien van enkele monumentale gebouwen, zoveel mogelijk groen te laten. De nieuwe bebouwing wordt daarom vooral aan de randen geconcentreerd. Zo verrijzen de nieuwbouw voor Museum Boijmans en de bijbehorende museumtuin, terwijl aan de westzijde een nieuw schoolgebouw voor het Erasmiaans Gymnasium, een kantoor voor Unilever, én dus het GEB-gebouw worden gerealiseerd.

Tijdens de bezetting van Rotterdam kreeg het GEB-gebouw een heel andere functie. Vanwege de grote hoogte werd het door de Duitse bezetter gebruikt als uitkijkpost voor luchtafweer. Op het dak werd daarvoor een extra platform gebouwd, een zogenoemd ‘kraaiennest’. In 1992 werd het Gemeentelijk Elektriciteitsbedrijf verzelfstandigd, en enkele jaren later fuseerde het GEB met de energiebedrijven van Dordrecht en Den Haag tot het huidige Eneco. Na deze periode kreeg het gebouw een nieuwe bestemming. In 1993 werd het verbouwd tot een woongebouw voor jongeren, naar een ontwerp van Van Rassel Architecten.

Bronnen en verwijzingen

• Monumenten in Nederland (1996-2006) Sabine Broekhoven, Saskia van Ginkel-Meester, Chris Kolman, Ronald Rommes, Elisabeth Stades-Vischer, Ronald Stenvert. Monumenten in Nederland. Zuid-Holland – Rotterdam (2004), p. 448
• Noort, Jan van den. Licht op het GEB : geschiedenis van het Gemeente-Energiebedrijf Rotterdam. Rotterdam: GEB, 1993
• Wikipedia GEB-gebouw
• ‘GEB- toren’, GEB- toren
• ‘GEB-gebouw’, Rotterdam Woont
• ‘Green in the City; #3 Museum Park’, Nieuwe Instituut
• ‘Het Land van Hoboken’, Stadsarchief Rotterdam
• ‘Jan Jacob Iman Sprenger; Waterschrijver’, Flevolands Geheugen
• ‘Kantoorgebouw G.E.B. Rochussenstraat 400-736 (Rotterdam)’, Nieuwe Instituut
• ‘Steur, Albert Johan van der (1895-1963)’, Nieuwe Instituut

Zie ook

Artikelen

• Rijksmonumenten

Hoort bij deze thema's

• Monumenten

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

---