Arnhem - Sickeszplein 1 - Nederlandsche Heidemaatschappij
Monumentnummer: 516834
Introductie
Kantoorgebouw van de Nederlandsche Heidemaatschappij.
Kenmerken
Rijksmonument sinds: 18 september 2000
Bouwactiviteiten
Bouwtypen
Bouwstijlen
Ambachten
Kennis in monumentenregister
Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: Rijksmonument 516834.
Aan het Sonsbeekpark in Arnhem ligt een statig kantoorpand ontworpen door architect Karel Petrus Cornelus de Bazel (1869-1923). Het pand werd gebouwd voor de Koninklijke Nederlandse Heidemaatschappij (KNHM), een vereniging die eind negentiende eeuw werd opgericht om advies te geven over, en stimulering te bieden bij de ontginning van ongecultiveerde grond; het aanleggen en onderhouden van bossen; en later ook de verbetering van de zoetwatervisserij. Al snel breidde de KNHM haar werkzaamheden uit van enkel adviseren, naar het daadwerkelijk uitvoeren van projecten. Aanvankelijk was de organisatie gevestigd in Utrecht. Na de oplevering van dit nieuwe kantoor, verhuisde de organisatie in 1914 naar Arnhem.
Het ontwerp van De Bazel bestaat uit twee delen: een voorbouw en een achterbouw, gescheiden door twee kleine uitbouwen aan de zijkanten (afb. 1). De voorbouw bevat de hoofdingang, bestaande uit een natuurstenen trap, een monumentale portiek, twee pijlers en twee hoekpilasters. Boven de ingang zijn in reliëf voorstellingen van figuren aangebracht door de Arnhemse beeldhouwer Gijs Jacobs van den Hof (1889–1965), waartussen de naam ‘Nederlandsche/Heide/Maatschappij’ prijkt (afb. 2). Aan weerszijden van de ingang bevinden zich de directiekamers, met daarboven op de verdiepingen leslokalen en zolders. De achterbouw omvatte oorspronkelijk één grote kantoorruimte voor het personeel, met omlopende galerijen en een glazen kap in het midden. Dit werd mogelijk gemaakt door de toepassing van een betonskelet. Deze betonnen constructie is bekleed met gele baksteen, afgewisseld met donkere geteerde baksteen in een meanderend siermetselwerk. Door de combinatie van een statige, representatieve voorgevel en een innovatieve achterbouw met betonskelet is het pand zowel traditioneel als vernieuwend.
Tot 1988 fungeerde De Bazel als hoofdkantoor van de Nederlandsche Heidemaatschappij. Na diverse internationale overnames kreeg de organisatie in 1997 de naam Arcadis. In datzelfde jaar onderging het pand een grondige renovatie, waarna Stellicher Advocaten en Hekkelman Notarissen er hun intrek namen. Na enkele tijdelijke vestigingen verhuisde het hoofdkantoor van de inmiddels wereldwijd opererende ingenieursonderneming in 2017 definitief naar Amsterdam.
Bronnen en verwijzingen
- Camijn, Aart. KNHM 110 jaar Tussen bedrijf en samenleving
- Het Nieuwe Instituut, ‘Bazel, K.P.C. (Karel Petrus Cornelis) de / Archief’
- Kantoorgebouw Nederlandsche Heidemaatschappij (Arnhem)’, Het Nieuwe Instituut
- Monumenten in Nederland (1996-2006) Sabine Broekhoven, Chris Kolman, Ben Olde Meierink, Ronald Stenvert, Marc Tenten. Monumenten in Nederland. Gelderland – Arnhem (2000), p. 98
- Reinink, Wessel. K.P.C. de Bazel; Architect, tweede druk. Uitgeverij 010, 1993
- Wikipedia De Bazel (Arnhem)
- ‘De Bazel’, Stellicher Advocaten
- ‘Dienstverlenende bedrijven; Werk van (inter)nationale allure, vanaf 1945’, mijnGelderland, Erfgoed Gelderland
Zie ook
ArtikelenHoort bij deze thema'sBeschermd stads- en dorpsgezichtMeer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.
Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 14 jan 2026 om 04:01.