Eindhoven - Emmasingel 6 - De Witte Dame (EE/EF/EH)
Monumentnummer: 518718
Introductie
Voormalig fabriekscomplex van gloeilampenfabrikant Philips, genaamd 'De Witte Dame'.
Kenmerken
Rijksmonument sinds: 24 juni 2002
Bouwactiviteiten
Bouwtypen
Bouwstijlen
Ambachten
Onderdeel van complex
Dit monument is onderdeel van een rijksmonumentencomplex: Eindhoven - Emmasingel - Complex Philips Emmasingel.
Kennis in monumentenregister
Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: Rijksmonument 518718.
Eindhoven dankt haar bijnaam ‘de Lichtstad’ deels aan de activiteiten van gloeilampfabrikant Philips. Een van de overblijfselen hiervan is het fabriekscomplex dat tegenwoordig bekendstaat als ‘De Witte Dame’ (afb. 1). Hier werden, anders dan je zou verwachten, geen lampen maar radio’s geproduceerd, een activiteit waarmee Philips in 1925 begon. De verschillende gebouwen werden achtereenvolgens gerealiseerd in 1927, 1928, 1929 en 1930. Het complex ligt aan de kruising van de Willemstraat en de Emmasingel, en bestaat uit haaks op elkaar geplaatste vleugels. Elke vleugel telt zes bouwlagen en heeft een plat dak; de hoeken zijn iets hoger opgetrokken. Het geheel is uitgevoerd in gewapend beton en voorzien van grote ramen met metalen kozijnen. In 1953 werd het volledige complex wit gekalkt, wat later de naam ‘De Witte Dame’ inspireerde.
Lange tijd werd aangenomen dat architect Dirk Roosenburg (1887–1962), grootvader van Rem Koolhaas (geb. 1944), de gebouwen had ontworpen. Dat leek logisch: vanaf 1919 schakelde Philips Roosenburg geregeld in voor het ontwerp van representatieve gebouwen én voor advies over het interieur, de grafische vormgeving, en de stedenbouwkundige context. Echter, is de Witte Dame niet door Roosenburg ontworpen, maar door de technische dienst van Philips zelf. Binnen het bedrijf gold destijds namelijk een duidelijk onderscheid: algemene, multifunctionele fabriekspanden werden intern ontworpen, terwijl specifieke en representatieve gebouwen – zoals het hoofdkantoor, het laboratorium en de bedrijfsschool – aan Roosenburg werden toevertrouwd. Hij drukte daarmee een sterke stempel op de ruimtelijke vormgeving van Philips. Dit verklaart waarom zelfs gebouwen waarbij hij nauwelijks direct betrokken was, zoals de Witte Dame, elementen van zijn vormentaal laten zien.
In de jaren zeventig verhuisde Philips hun productieactiviteiten naar lagelonenlanden, waarna het fabrieksgebouw werd gebruikt als bestuurscentrum van de Hoofdindustriegroep Licht. Hiervoor onderging het gebouw in de jaren tachtig een ingrijpende renovatie. Begin jaren negentig wilde Philips het pand echter slopen. De Stichting Emmasingel en de Eindhovense kunstenaar Bert Hermens (1944–2012) kwamen in actie om het gebouw te behouden en te transformeren tot cultuurcentrum. Hun inspanningen waren succesvol: de sloopvergunning werd afgewezen. Tussen 1994 en 1998 werd het gebouw gerenoveerd door architect Bert Dirrix (geb. 1954). Sindsdien huisvest het gebouw onder andere de Design Academy Eindhoven, Hogeschool Fontys, en de Bibliotheek Eindhoven.
Bronnen en verwijzingen
- Hoogstraten, Dorine van. Dirk Roosenburg 1887-1962. Uitgeverij 010, 2005
- Monumenten in Nederland (1996-2006) Ton Kappelhof, Chris Kolman, Ben Kooij, Ben Olde Meierink, Nelleke Reijs, Ronald Stenvert. Monumenten in Nederland. Noord-Brabant – Eindhoven (1997), p. 151
- Wikipedia Witte Dame (gebouw)
- ‘De Bouw van de Witte Dame’, eindhoven-encyclopedie
- ‘De Witte Dame, Eindhoven’, Herbestemming.nl
- ‘De Witte Dame’, Witte Dame
- ‘Witte Dame’, diederendirrix
Zie ook
Monumenten- Eindhoven - Emmasingel 29 - Philipsgebouw Hoofdkantoor (EN/EM)
- Eindhoven - Emmasingel 31 - Textielfabriek
Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.
Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 10 feb 2026 om 12:47.