Rotterdam - Vierhavensstraat 40 - Haka-gebouw

(524365) monumentenregister Monumentnummer: 524365

Introductie

Bedrijfsgebouw met graansilo en garage van de Coöperatieve Groothandelsvereniging De Handelskamer (HAKA).

Afb. 1. Het Haka-Hoofdgebouw te Rotterdam, 1939. Foto door KLM Aerocarto, Stadsarchief Rotterdam.

Afb. 2. Toegangsdeuren tot het kantoor van Co-op Nederland (Haka) aan de Vierhavensstraat, 1973. Stadsarchief Rotterdam.

Kenmerken

Rijksmonument sinds: 24 juni 2002

Bouwactiviteiten

werkzaamheid	van	tot	nauwkeurigheid	toelichting
vervaardiging	1931	1931	exact

Bouwtypen

bouwtype	toelichting
kantoorgebouwen	groothandelskantoor met werkruimte en silo's

Bouwstijlen

bouwstijl	zuiverheid	toelichting
Nieuwe Bouwen	invloeden

Ambachten

vakman	plaats	beroep	toelichting
Herman Friedrich Mertens		architect / bouwkundige / constructeur
Wit, P.		architect / bouwkundige / constructeur	Ontwerper uitbreiding 1962
Koeman, J.		architect / bouwkundige / constructeur
Warmolts, J.		opdrachtgever

Kennis in monumentenregister

Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: Rijksmonument 524365.

Naast de ingang van een groot kantoor- en fabrieksgebouw in de Rotterdamse haven stond de tekst: ‘De gebruikscoöperatie beteugelt met sterke hand de maatschappelijke krachten en stelt ze ten dienste van het gansche volk’. Deze tekst stond naast een reliëf van beeldhouwer Hildo Krop (1884–1970), waarop een man een steigerend paard in bedwang houdt. Samen verbeeldden tekst en reliëf de activiteiten en idealen van de Coöperatieve Groothandelsvereniging De Handelskamer (HAKA). Deze in 1924 opgerichte coöperatie had als doel arbeiders te voorzien van betaalbare levensmiddelen van goede kwaliteit. Om dit doel te bereiken kocht HAKA op grote schaal producten in, en produceerde zij zelf levensmiddelen zoals brood, koffie, en thee.

Het gebouw staat op de kop van de Lekhaven, een deel van het Rotterdamse havengebied dat tussen 1912 en 1916 werd aangelegd. De architecten Hermann Friedrich Mertens (1885–1960) en Jacobus Koeman ontwierpen het gebouw, dat in 1932 werd opgeleverd. In hun ontwerp combineren Mertens en Koeman de verschillende functies – kantoor, fabriek en magazijn – tot één samenhangend geheel. Het grote maar smalle gebouw, honderd meter lang en slechts vijftien meter breed, bestaat uit drie duidelijk herkenbare delen: links het kantoorvolume, in het midden het gedeelte met het gemeenschappelijke trappenhuis en een graansilo, en rechts het fabrieksdeel. De constructie is volledig uitgevoerd in beton, dat voor het eerst met een betonpomp werd gestort, een destijds vernieuwende techniek waarbij het mengsel rechtstreeks van de menginstallatie naar de bouwplaats werd gepompt. De betonnen gevels zijn gepleisterd en volledig gewit; de onderbouw is bekleed met bruine tegels en bevat aan beide zijden meerdere laaddeuren. In zowel het kantoor- als het fabrieksgedeelte lopen smalle horizontale vensterstroken over de gehele gevel. Met de strakke vormgeving, het volledig witte uiterlijk en de nadruk op functionaliteit behoort het gebouw tot de zakelijke stijl.

Latere aanpassingen

In 1973 ging de opvolger van HAKA, Co-Op, failliet. Het gebouw werd eind jaren tachtig gerenoveerd en verbouwd tot kantoorgebouw door architectenbureau Post Ter Avest Van Remundt. In de jaren negentig werd de Lekhaven deels gedempt, waardoor het gebouw niet meer direct aan het water ligt. In 2010 kocht woningcorporatie Vestia het pand met het plan er een campus voor ‘cleantech’-bedrijven van te maken. In 2012 kwam tijdens de Vestia-affaire aan het licht dat de corporatie in grote financiële problemen verkeerde. De minister beval daarop dat het HAKA-gebouw moest worden verkocht. Sinds 2017 is het gebouw eigendom van Dudok Real Estate, dat het ontwikkelt tot bedrijfsverzamelgebouw.

Bronnen en verwijzingen

• Nieuwe Instituut, MERT, ‘Mertens, (sr.) H.F. (Hermann Friedrich) /Archief’
• Wikipedia Haka-gebouw
• ‘B 92 – HAKA, kantoorgebouw Coöperatieve Groothandelsvereniging ‘De Handelskamer’ – Rotterdam’, Hildo Krop Kenniscentrum
• ‘Collectie’, Coöperatie Museum
• ‘Geschiedenis van de haven’, Port of Rotterdam
• ‘HAKA-gebouw’, Dudok Real Estate
• ‘Herbestemming HAKA gebouw, Rotterdam’, WDJARCHITECTEN
• ‘Het HAKA-gebouw’, Haka Rotterdam

Zie ook

Artikelen

• Rijksmonumenten

Hoort bij deze thema's

• Monumenten

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

---