Rotterdam - Slaak, Jacques Perkstraat, Millem Kloosstraat, Emantspad - Slaakhuys

(530859) monumentenregister Monumentnummer: 530859

Introductie

Kantoor- en bedrijfsgebouw voor De Arbeiderspers met vrijstaande luifel.

Fig. 1. Overzicht van de voorgevel met zicht op een gedeelte van de rechter zijgevel, 2007. Foto door Chris Booms. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Creative commons.

Fig. 2. Detail publieksentree, april 1957. Foto door Fototechnische Dienst Rotterdam, Creative Commons Gemeente Rotterdam.

Fig. 3. Overzicht van de ingang van het kantoor met links de erker en boven de ingang het gevelbeeld van W. Couzijn, 2007. Foto door Chris Booms, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Creative commons.

Fig. 4. Detail van de zijgevel met muurreliëf, 2007. Foto door Chris Booms, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Creative commons.

Fig. 5 De zijgevel van het Slaakhuys. Foto door Chris. S. Booms, 2007. Beeldbank RCE, CC BY-SA 3.0

Kenmerken

Rijksmonument sinds: 26 april 2010

Bouwactiviteiten

werkzaamheid	van	tot	nauwkeurigheid	toelichting
vervaardiging	1951	1955	exact
uitbreiding	1966	1966	exact
uitbreiding	1971	1971	exact

Bouwtypen

bouwtype	toelichting
drukkerijen
kantoorgebouwen

Bouwstijlen

bouwstijl	zuiverheid	toelichting
Shake Hands	stijlzuiver

Ambachten

vakman/organisatie	plaats	beroep	toelichting
Jo Vegter		architect / bouwkundige / constructeur
P.A. Leupen		architect / bouwkundige / constructeur
Wessel Couzijn		beeldhouwer / steenhouwer / schrijnwerker

Kennis in monumentenregister

Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: Rijksmonument 530859.

In de wederopbouwperiode na de Tweede Wereldoorlog wordt er in Rotterdam een nieuw kantoor en productieruimte gebouwd voor Het Vrije Volk, destijds de grootste krant van Nederland (fig. 1). Dit gebeurde pal op de restanten van het voormalige kantoorgebouw van de coöperatie Voorwaarts (1906-1907), dat was ontworpen door H.P. Berlage (1856-1934). Dit gebouw werd tijdens de oorlog verwoest en de redactie van de krant Voorwaarts werd overgenomen door de bezetter. Met de bevrijding wordt op deze geschiedenis voortgebouwd met een nieuwe krant, en een nieuw gebouw dat letterlijk leunt op de oude fundering.

Het gebouw werd ontworpen door de architect Jo Vegter (1907-1982) in samenwerking met Pieter Arend Leupen (1901-1985). Vegter is ook bekend van Rijksmonumenten zoals het woonhuis in Holten (1933), het Provinciehuis Gelderland (1950-55) en de watertoren in Dokkum (1957-58). Hij werd in 1958 Rijksbouwmeester, een belangrijke positie waarin hij advies gaf aan de rijksoverheid over haar architectuur en de stedelijke omgeving van haar vastgoed. Omdat Vegter deze functie uitvoerde tot 1971 drukte hij een belangrijke stempel op de wederopbouwarchitectuur met het vormgeven van nieuwe, moderne overheidsgebouwen.

Ook het ontwerp van het Slaakhuys is een schoolvoorbeeld van wederopbouwarchitectuur. Vegter focuste met zijn ontwerp namelijk op de functie van het gebouw, paste moderne materialen en technieken toe, maar zette tegelijkertijd materialen in als decoratief middel. Ook gaf hij kunstenaars de opdracht om werk te maken voor het gebouw. Zoals het gevelbeeld van Wessel Couzijn (1912-1984) dat boven de ingang hangt (fig. 3). Met het ontwerp van het Slaakhuys,legde Vegter zich toe op het communiceren van de verschillende functies van het gebouw. Zo ontwierp hij een grote glazen pui voor de openbaar toegankelijke begane grond, waarvan hij de ingang accentueerde met een grote vrijstaande betonnen luifel (fig. 2). Naast de publiekshal was hier een boekwinkel gevestigd, een reisbureau, en de receptie van Het Vrije Volk. De redactiekantoren bevonden zich op de vier verdiepingen, met een eigen ingang aan de gevelzijde. De erker daarnaast had Vegter ontworpen als een nieuwskrant-projectie. De gevels bestaan verder uit natuurstenen bekleding op de begane grond, zichtbare betonconstructie op de verdiepingen met stalen kozijnen. De bakstenen zijgevels zijn versierd met een reliëf (fig. 4). Aan de achterzijde bevindt zich het bedrijfsgebouw: de productiehallen waar de krant werd gedrukt en verpakt voor transport.

Latere wijzigingen

Na uitbreidingen van het gebouw in 1966 en 1971 verhuisde de redactie van Het Vrije Volk in 1972 naar het centrum van Rotterdam. Op 1 januari 1973 nam Handelsfirma Stokvis het pand in gebruik tot 1989. Daarna kreeg het gebouw wisselende functies, van snookercentrum tot Leger de Heils. Het gebouw werd met sloop bedreigd en gekraakt, maar is sinds de aanwijzing als Rijksmonument in 2010 herontwikkeld. De voormalige drukkerij werd een Lidl supermarkt inclusief een ondergrondse parkeergarage, en het kantoorgebouw werd een boutiquehotel naar ontwerp van de architect Jeroen Hoorn.

---

Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met Tijmen ter Keurs.

Bronnen en verwijzingen

• Besluit en besluitmotivering Officieel besluit van de rijksoverheid tot het aanwijzen van dit rijksmonument, inclusief toelichting van de redenen.
• Kuipers, Marieke, en Suzanne Fischer. Ir. J.J.M. Vegter (1906-1982) Architect : Rijksbouwmeester (1958-1971) Stedenbouwkundige : Oeuvre. Tresoar, 2012.
• Platform Wederopbouw Rotterdam Slaakhuys wordt luxe boutiquehotel
• Platform Wederopbouw Rotterdam Kantoorgebouw Het Vrije Volk (Slaakhuys)
• Vastgoedmarkt Lidl opent deuren in Rotterdams Slaakhuys
• Wikipedia Slaakhuys

Zie ook

Artikelen

• Rijksmonumenten
• Rijksmonumenten - Wederopbouw (1940-1965)
• Rijksmonumenten - Post 65 - Kraakpanden

Hoort bij deze thema's

• Monumenten
• Wederopbouw
• Wederopbouw 1940-1958

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

---