's-Gravenhage (Den Haag) - Plesmanweg 1-6

(530887) monumentenregister Monumentnummer: 530887

Introductie

Kantoorgebouw met toegangsweg. Voormalig hoofdkantoor van de Koninklijke Luchtvaart Maatschappij (KLM).

Afb. 1 Voorzijde en entree van het KLM Hoofdkantoor. Foto door Gerard J. Dukker, 1996. Beeldbank RCE, CC BY-SA 3.0

Afb. 2. De hoofdingang van het hoofdkantoor van KLM, gezien vanaf de Plesmanweg, 1955. Foto door Jos Pé, Haags Gemeentearchief, Creative Commons.

Afb. 3. Het hoofdkantoor van KLM, gezien vanaf de Docter Aletta Jacobsweg, 1955. Foto door Jos Pé, Haags Gemeentearchief, Creative Commons.

Kenmerken

Rijksmonument sinds: 13 december 2010

Bouwactiviteiten

werkzaamheid	van	tot	nauwkeurigheid	toelichting
vervaardiging	1946	1949	exact	(voltooid naar oorspronkelijk ontwerp)
vervaardiging	1938	1940	exact	(eerste vleugel en recreatiezaal)

Bouwtypen

bouwtype	toelichting
kantoorgebouwen

Ambachten

vakman/organisatie	plaats	beroep	toelichting
Dirk Roosenburg		architect / bouwkundige / constructeur
Pieter Verhave		architect / bouwkundige / constructeur
Jaap Luyt		architect / bouwkundige / constructeur
Sophia Helena Luyt		tuinarchitect / landschapsarchitect	omliggende tuin
Teun Roosenburg		beeldhouwer / steenhouwer / schrijnwerker	gevelkunstwerk

Kennis in monumentenregister

Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: Rijksmonument 530887.

Een zwerm vogels vliegt omhoog langs de gevel van een markant gebouw in het Noordwesten van Den Haag (afb. 2, 3). Deze gevelversiering is van de hand van Teun Roosenburg, zoon van de Haagse architect Dirk Roosenburg (1887-1949), bekend van onder meer het Philips hoofdkantoor te Eindhoven (1928), en het Apollo House te Amsterdam (1939). Dit hoofdkantoor ontwierp Roosenburg in 1938 voor de Koninklijke Luchtvaart Maatschappij, waar hij dienstdeed als huisarchitect, én grafisch ontwerper. Zo ontwierp hij ook het KLM-logo ontwerp voor aandelen en verschillende reclames. Het gebouw huisvestte niet alleen de kantoren van KLM, maar ook een winkel, een kapper, een bibliotheek, een gymnastiekzaal, en een geneeskundige dienst.

Al deze verschillende functies bracht Roosenburg onder in vier verschillende vleugels van vijf verdiepingen, die ieder haaks op elkaar zijn aangesloten, en in verschillende fases zijn gebouwd. De eerste vleugel werd opgeleverd in 1940 en bevatte ook een glazen multifunctionele recreatiezaal van één verdieping. De andere vleugels werden na de oorlog gebouwd, en respectievelijk opgeleverd in 1946, 1947, 1949. Met de laatste uitbreiding werd een monumentale hoofdingang gerealiseerd. Deze ingang is bereikbaar va een halfronde oprijlaan aan de Plesmanweg. De entree wordt geaccentueerd door een betonnen luifel die steunt op vier gedraaide zuilen. Hierachter torent het trappenhuis met liften uit boven de rest van de vleugel. Het is versierd met terracotta sculpturen van vogels en doorlopende glasstroken aan weerszijde. De constructie van het gebouw bestaat uit een staalskelet en beton, en de gevels zijn bekleed met lichtbruine baksteen. De omliggende tuin is ontworpen door Sophia Rosse-Luyt.

Sinds 1969 is het gebouw in gebruik door het Ministerie van Verkeer en Waterstaat, waarvoor in 1989 een uitbreiding werd gebouwd ontworpen door Karel Rossdorf en Kees van der Hoeven. Deze uitbreiding is, na de verkoop van het gebouw door het Rijksvastgoedbedrijf aan een projectontwikkelaar in 2017, gesloopt. Op dit terrein is nieuwbouw ontwikkeld. Het oude gebouw is gerenoveerd tot woningen, een hotel, en een restaurant. Het kantoor van KLM is verhuisd naar Amstelveen, dicht bij de luchthaven Schiphol.

---

Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met Tijmen ter Keurs.

Bronnen en verwijzingen

• Collectie Nieuwe Instituut Verbouwing Ministerie van Verkeer en Waterstaat (Den Haag)
• Desiree Pennings, ‘Monumentaal wonen in het oude hoofdkantoor van KLM’, Stedenbouw, 25 oktober, 2022
• Hoogstraten, Dorine van. Dirk Roosenburg 1887-1962. 010 Uitgevers, 2005
• Monumenten in Nederland Ronald Stenvert e.a., Monumenten in Nederland: Zuid Holland - 's-Gravenhage, 2004, p. 248
• Monumentenzorg Den Haag Plesmanweg 1 t/m 6
• Nieuwe Instituut, ROOX, ‘Roosenburg, D. (Dirk) sr. (e.a.) / Archief’, inventarisnummer ROOX.110315472, ‘Kantoorgebouw KLM, Raamweg Den Haag / bouw, 1938-1940’
• Nieuwe Instituut, ROOX, ‘Roosenburg, D. (Dirk) sr. (e.a.) / Archief’, inventarisnummer ROOX.110363445, ‘Kantoorgebouw KLM, Raamweg Den Haag / uitbreiding, 1946-1950'
• ‘Appartementen in voormalig ministerie Plesmanweg Den Haag’, Rijksvastgoedbedrijf
• ‘KLM Hoofdkantoor (documentaire)’, LIAG
• ‘Plesmanduin nieuwbouw’
• ‘Throwback Thursday: Verkeer en Waterstaat in Den Haag’, De Architect

Zie ook

Artikelen

• Rijksmonumenten
• Rijksmonumenten - Wederopbouw (1940-1965)
• Baksteen - gevelbekleding

Hoort bij deze thema's

• Monumenten
• Wederopbouw
• Wederopbouw 1940-1958

Beschermd stads- en dorpsgezicht

• 's-Gravenhage - Westbroekpark

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

---