Rotterdam - Stationsplein 45, Conradstraat 38 - Groothandelsgebouw

(530940) monumentenregister Monumentnummer: 530940

Introductie

Bedrijfsverzamelgebouw met expeditiestraat.

Afb. 1. Het Groothandelsgebouw met The stairs to Kriterion, 2016. Foto door Alexander Meender, Gemeente Rotterdam CC-0.

Afb. 2. Overzicht binnenhof met galerijen en interne verkeersweg, 2002. Foto door A.J. van der Wal, Beeldbank RCE, Creative commons.

Afb. 3 Voorgevel van het Groothandelsgebouw. F.Eveleens, CC BY 3.0, via Wikimedia Commons

Kenmerken

Rijksmonument sinds: 03 mei 2010

Bouwactiviteiten

werkzaamheid	van	tot	nauwkeurigheid	toelichting
vervaardiging	1948	1953	exact
restauratie	2001	2005	exact

Bouwtypen

bouwtype	toelichting
bedrijfsgebouwen	bedrijfsverzamelgebouw

Ambachten

vakman/organisatie	plaats	beroep	toelichting
Huig Maaskant		architect / bouwkundige / constructeur

Kennis in monumentenregister

Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: Rijksmonument 530940.

Meer dan honderdduizend bezoekers beklommen in 2016 de tijdelijke installatie The stairs to Kriterion (2016) (fig. 1). Via een grote stalen trap werd het stationsplein van Rotterdam direct verbonden met de bioscoop boven in het Groothandelsgebouw. De tijdelijke installatie van architectuurbureau MVRDV werd gerealiseerd in het kader van ‘Rotterdam viert de stad!’, een grote manifestatie ter ere van 75 jaar wederopbouw. In het werk komen twee dingen samen: het Groothandelsgebouw en de skyline van Rotterdam.

Het Groothandelsgebouw werd in 1953 geopend door koningin Juliana en was destijds het grootste bedrijfsverzamelgebouw van Nederland. Deze schaal was een voorbode voor de wederopbouw van Rotterdam waarbij de binnenstad op veel grotere schaal werd vormgegeven dan voor de oorlog. De architect Hugh Maaskant (1907-1963) ontwierp het Groothandelsgebouw en was betrokken bij het algemene wederopbouwplan van Rotterdam. Hij is wereldwijd bekend om zijn expressieve architectuur en veel van zijn ontwerpen zijn daarom aangewezen als Rijksmonument, waaronder het Hilton in Amsterdam (1958-1962), de Euromast in Rotterdam (1960) en het kantoorgebouw voor Johnson Wax in Mijdrecht (1962-1966).

Ontwerp

Met het Groothandelsgebouw bundelden winkeliers die hun gebouw waren verloren in het bombardement van Rotterdam hun krachten. Eén groot indrukwekkend gebouw zou een impuls geven aan de handel, zo was de gedachte. Geïnspireerd door een studiereis naar Amerika, ontwierp Maaskant een voor Nederlandse begrippen gigantisch gebouw met een vloeroppervlak van 128.000m2 waarin hij de moderne tijd volop omarmde. Er loopt een kilometer lange autoweg dwars door het gebouw zodat de winkels makkelijk bereikbaar zijn (fig. 2). Verplaatsen in het gebouw kan via de vele liften en hij maakte de gangen breed genoeg voor vorkliften; een nieuwe uitvinding die hij in Amerika tegenkwam en ‘de revolutie van deze generatie’ noemde. Het gebouw is opgebouwd uit een staalskelet en geprefabriceerde betonnen gevelpanelen. De gevel is herkenbaar door de grote stalen vensters.

Latere wijzigingen

Sinds 1996 heet het Groothandelsgebouw ‘Groot Handelsgebouw’. Er zijn geen groothandelaren meer in gevestigd, maar kantoren; anno 2026 zo’n 450. Tussen 2001 en 2005 is het gebouw gerestaureerd door architectenbureau Van Stigt, waarbij de entreehal en de luchtbehandelingskanalen op het dak zijn verwijderd. Ook werd de gevel gereinigd en de karakteristieke decoratieve baksteen in de gangen hersteld, net als de dakterrassen. In 2018 bestond het gebouw 65 jaar en wijdde de Kunsthal een expositie aan het gebouw: 'Ik sta hier goed.'

Sinds 2019 is de Amerikaanse vastgoedinvesteerder Jamestown eigenaar van het gebouw. Zij voorzien een meer publieke functie en spelen in op de culturele waarde van het gebouw. Zo is de voormalige expeditiestraat getransformeerd tot een binnentuin genaamd ‘Maaskantpark’ en startten ze met het kunstproject ‘Collision Project’.

---

Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met Tijmen ter Keurs.

Advies omgevings­vergunning

Over dit monument is advies uitgebracht:

• Rotterdam - Advies 1437972 (8 november 2023)
• Rotterdam - Advies 1673065 (24 april 2025)

Adviezen van voor 1 januari 2024 zijn uitgebracht in het kader van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Adviezen vanaf 1 januari 2024 zijn uitgebracht in het kader van de Omgevingswet, rijksmonumentenactiviteit.

Bronnen en verwijzingen

• Besluit en besluitmotivering Officieel besluit van de rijksoverheid tot het aanwijzen van dit rijksmonument, inclusief toelichting van de redenen.
• Buro van Stigt Groothandelsgebouw
• Collectie Nieuwe Instituut Groothandelsgebouw Stationsplein (Rotterdam)
• GHG
• MVRDV The Stairs to Kriterion
• Monumenten in Nederland Ronald Stenvert e.a., Monumenten in Nederland: Zuid Holland - Rotterdam, 2004, p. 447
• Platform Wederopbouw Rotterdam Groothandelsgebouw
• Platform Wederopbouw Rotterdam: Groothandelsgebouw
• Provoost, Michelle. Hugh Maaskant : architect van de vooruitgang. 010 uitgevers, 2003. P. 106-27.

Zie ook

Artikelen

• Rijksmonumenten
• Rijksmonumenten - Wederopbouw (1940-1965)
• Beton - gevelbekleding
• Gietbouw
• Trappen en liften
• 1907-1977 (bestaat nog niet)

Hoort bij deze thema's

• Monumenten
• Wederopbouw
• Wederopbouw 1940-1958
• Moderne bouwmaterialen

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

---