Loenen - Beekbergerweg 7 - Protestantse Kerk

(8180) monumentenregister Monumentnummer: 8180

Introductie

In 1831 is de oude dorpskerk naar het oosten verlengd en in 1861 nog eens uitgebreid met twee zijbeuken waardoor een kruisvorm ontstond. De toren uit de vijftiende eeuw is apart beschermd onder nummer 8179.

Kerk

Aan de rand van Loenen, nabij de doorgaande weg gelegen bakstenen zaalkerk op een T-vormige plattegrond met oudere toren. De kerk is gebouwd als vervanging van een oudere, te klein geworden, voorloper. Rondom de kerk bevindt zich nog de oude begraafplaats, inmiddels grotendeels gras, met hek en toegangspoort.

Orgel

Het bestaande, eenmanuaals mechanisch sleepladenorgel werd op 20 augustus 1871 in Loenen in gebruik genomen. Het was een jaar ervoor bij orgelbouwer Ehrenfried Leichel gekocht, die toen nog in Duisburg gevestigd was (vanaf 1854 tot ca. 1885). Vanaf de jaren 1860 werkt het bedrijf ook vanuit Gelderland. Bij de plaatsing in Loenen verwijdert Leichel de onderkas en verplaatst de speeltafel naar de zijkant. Het orgel wordt aan een onbekende, Westfaalse bouwer toegeschreven, met de respectabele bouwdatum van rond 1690. Andere bronnen, zoals een Monumentenlijst uit rond 1950, vermeldt H.H. Bader als bouwer (cf. de orgelsite), met het bouwjaar rond 1650. Het orgel wordt nog een paar keer gewijzigd. Bij de laatste, ingrijpende restauratie van 1978 door orgelbouwer Flentrop werden zowel de obderkas als de plaats voor de klaviatuur gerestaureerd en is zijn oorspronkelijke dispositie hersteld.

De vijfdelige bovenkas heeft een ronde, iets hogere middentoren die door rechte tussenvelden met de hoekige zijtorens is verbonden. Bijzonder is dat de hoogte van zijtorens en tussenvelden gelijk is. Ze worden, evenals de middentoren, bekroond met een flink entablement waarop gesneden hogels zijn aangebracht. De driedelige vlakke onderkas bestaat uit één gesloten en vlak veld met negen gesneden panelen die vrijwel naadloos overgaan in de gesloten balustrade van het orgelbalkon. In de middelste staat in vergulde letters de tekst: ' Ps. 150, Vs 1, 8-2'. Consoles aan de bovenzijde vormen de verjongde overgang tussen hoofd- en onderkas.

De versiering bestaat uit rijk gesneden panelen onder de middenvelden, en blinderingen bovenaan de pijptorens. Verder zijn er engelenkopjes onder de middenvelden en met acanthusblad en dennenappels gesneden klossen onder de pijptorens aangebracht. Aan weerszijden van en even vóór de onderkas musiceren twee beschilderde en deels vergulde engelen. Het geheel lijkt te steunen op een tweetal ranke gecannelleerde zuiltjes met samengestelde, dubbele kapitelen.

Hoe om te gaan met historisch waardevolle orgels?

Een historisch orgel is een waardevol en kwetsbaar instrument. Ook relatief eenvoudige of gangbare onderhoudswerkzaamheden aan een (kerk)gebouw kunnen het orgel ernstige schade toebrengen.

Gaat u binnenkort verbouwen of wordt de kerk, kapel of andere locatie waar het orgel staat geschilderd of gerenoveerd, schakel dan zo spoedig mogelijk een orgeladviseur in of vraag advies bij de orgelspecialist van de RCE. U kunt contact opnemen via info@cultureelerfgoed.nl.

Zie ook: Orgels in Nederland

Bronnen en verwijzingen

De Orgelsite Koch; Firma Bernard
De Orgelsite Hervormde Kerk
Erfgoed Lochem Friedrich Leichel & Zoon, orgelbouwers in Lochem
Flentrop Orgelbouw Hervormde Kerk
Het Historische Orgel, in Nederland, 1479 - 1725, Utrecht/Antwerpen, NIVO 2010. p. 244 - 245
Monumenten in Nederland, Gelderland, R, Stenvert et all, Rijksdienst voor de Monumentenzorg/Waanders, Zeist/Zwolle 2003, p. 227
Reliwiki
Wikimedia Meer afbeeldingen van dit rijksmonument
Wikipedia Firma J. de Koff
Wikipedia Flentrop
Wikipedia Lijst van rijksmonumenten in Loenen (Apeldoorn)

Zie ook

Artikelen

Hoort bij deze thema's

Begrippen

ambachtelijk-traditionele stijl, zaalkerken, kerktorens, Nederlandse Hervormde Kerk, Protestantse Kerk in Nederland, orgels en stuc

Specialist(en)

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

Verbeteringen, vragen of opmerkingen?Geef een inhoudelijke verbetering door, stel een vraag of maak een opmerking via het contactformulier.