Arnhem - Eusebiusbuitensingel 4
Monumentnummer: 8316
Introductie
Fors herenhuis, onderdeel van de oorspronkelijke bebouwing van de Eusebiusbuitensingel, derde kwart 19de eeuw en verhoogd rond het midden van de 20ste eeuw, gebouwd in neoclassicistische stijl, voorzien van hoge wit gepleisterde voorgevel met markante stucwerkdetailleringen en een gaaf balkon op consoles. Diverse oorspronkelijke interieurelementen. Belangrijk onderdeel van de gave, aaneengesloten gevelwand met grote voormalige herenhuizen aan oostzijde Eusebiusbuitensingel, tegenover singelpark.
Historische gegevens rijksmonumenten Arnhem
Onderstaande gegevens over dit rijksmonument zijn in 1995 door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) bij elkaar gezet. De opzet van de tekst volgt die van de MIP/MSP 1850-1940 rijksmonumentenregister systematiek. Deze systematiek was in die jaren in zwang. Het monument is echter al vóór die tijd beschermd. Vermoedelijk is het een vingeroefening geweest om oudere monumenten op een zelfde wijze in het register op te nemen. Dit is gedaan voor ca. 50 Arnhemse rijksmonumenten. In de meeste gevallen is de wijziging niet doorgevoerd in het register. De tekst geeft een korte geschiedenis, beschrijving en de monumentale waarden van het monument. Deze gegevens worden nu nog relevant geacht voor de kennisbank. De inhoud ervan is anno 2024 niet gecontroleerd. De teksten zijn ongewijzigd overgenomen. Alleen afkortingen (Lod. XIV = Lodewijk XIV) zijn voluit geschreven en jaartallen zijn gewijzigd van Romeinse cijfers (XVIIa) in Arabische cijfers en tekst (eerste kwart 17de eeuw). Evidente spel- en typefouten zijn verbeterd.
Heeft u aanvullingen of verbeteringen? U kunt op deze kennisbank reageren via het reactieformulier.
Geschiedenis
Het pand dateert uit het derde kwart van de 19de eeuw, toen de Eusebiusbuitensingel werd ingevuld met een aaneengesloten reeks voorname herenhuizen met gepleisterde voorgevels, rijkelijk voorzien van stucwerkornamenten rond vensters, kroonlijsten en balkons. Het pand, thans met een kantoorfunctie, onderging enige moderniseringen, waarvan de meeste rond het midden van de 20ste eeuw werden doorgevoerd. Belangrijkste wijziging is het toevoegen van een derde bouwlaag, waarbij de oorspronkelijk rijk uitgevoerde hoofdgestel en attiek, alsmede de kap verloren gingen. De achtergevel is sterk gemoderniseerd. Hier is tevens in 1966 een moderne uitbouw toegevoegd (niet monumentaal). Het interieur onderging eveneens wijzigingen, maar vooral in de eerste bouwlaag nog oorspronkelijke elementen behouden.
Omschrijving
Fors voormalig herenhuis aan de oostelijke zijde van de Eusebiusbuitensingel. Het pand bezit een rechthoekige plattegrond, een souterrainverdieping, drie bouwlagen en op het voorste gedeelte een schilddak, gedekt met gesmoorde tuile du Nordpannen. De gepleisterde voorgevel is vier traveeën breed. De eerste en tweede bouwlaag zijn in blokverband gepleisterd. Hardstenen, geschilderde plint met getoogde kelderlichten, afsluitend met waterlijst. De gevel eindigt met een eenvoudige architraaf, fries en kroonlijst. Ingang en vensters met afgeronde bovenhoeken. Alleen de vensters in de derde bouwlaag zijn rechthoekig. Rechts in de eerste bouwlaag bevindt zich een portiek met eenvoudige hardstenen trap tussen rechthoekige wangen met ijzeren leuningen. In het portiek een ingang met oud kozijn en 2-ruits bovenlicht. In de hardstenen onderdorpel een getoogd kelderlichtje met rooster. De deur is modern. De twee vensters links van het portiek bezitten rijk geprofileerde omlijstingen met gebeeldhouwde ornamenten midden boven en (vastgezette) T-schuiframen. Uiterst links een zelfde venster zonder omlijsting, geplaatst in een ondiepe nis. In de tweede bouwlaag bevinden zich in het midden twee dubbele balkondeuren met enkelruits bovenlichten, gevat in geprofileerde omlijstingen met omgezette bovenhoeken. Rijk geprofileerd balkon met gietijzeren hekwerk en rijk geornamenteerde consoles. Aan weerszijden van het balkon een venster van het zelfde type als in de eerste bouwlaag. In de derde bouwlaag vier vensters met dubbele enkelruits draairamen en enkelruits bovenlichten.
De achtergevel bezit door de verhoging van het huis in het midden van de 20ste eeuw en de latere toevoeging van een achterbouw weinig oorspronkelijke elementen. In de tweede bouwlaag bevinden zich nog twee oude vensters en links een dubbele balkondeur met bovenlicht en niet oorspronkelijk balkonhek.
In het inwendige zijn onder meer van belang: In vestibule en hal een marmeren vloer. Trappenhuis met geprofileerde leuningen, gietijzeren spijlen en rijk gesneden houten trappalen. In de gang een brede getoogde doorgang op getucte consoles met bebaarde koppen. Tussen voor- en achterkamer eerste bouwlaag een dubbele paneeldeur in een geprofileerd kozijn. Bij de vensters in de voorgevel nog paneelluiken, thans achter modern materiaal weggewerkt. Tussen achterkamer en moderne achterbouw twee voormalige dubbele tuindeuren. Diverse ramen met oorspronkelijk gietijzeren sluitwerk. In souterrain een vertrek met gemetselde getoogde nissen voor wijnopslag.
Waardering
Voormalige herenhuis met karakteristieke gepleisterde voorgevel en enkele inwendige elementen (hal, trappenhuis) is van algemeen belang wegens architectuurhistorische waarde, met name vanwege de in redelijk gave staat aanwezige voorgevel met markante detaillering en bouwmassa. Voorts van stedenbouwkundig belang vanwege de situering in een zeer belangwekkende historische gevelwand met gave herenhuizen uit het derde kwart van de 19de eeuw.
Zie ook
ArtikelenHoort bij deze thema'sBeschermd stads- en dorpsgezichtMeer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 10 jul 2024 om 02:01.