Borne - Twijnerstraat 27 - Joodse begraafplaats

< Rijksmonumenten

(9932) monumentenregisterMonumentnummer: 9932

Introductie

Joodse begraafplaats met poortgebouw.
Voorzijde van een gebouw met deur en aan weerszijden een muur. Ervoor en erachter zijn struiken en bomen opgenomen.
De voorzijde van de begraafplaats met het opvallende poortgebouw.
Centraal een pad met aan weerszijden allerlei grijze staande stenen met her en der een hekwerk. Meer naar de zijden en naar achteren veel groen en tussendoor ook wat bomen.
Overzicht over de begraafplaats gezien vanaf het poortgebouw.

Kenmerken

  • Datering: 1848
  • Architect: Onbekend
  • Rijksmonument sinds: 6 april 1971

Historie

Al vanaf het midden van de achttiende eeuw beschikte de Joodse gemeente van Borne over een begraafplaats in het nabijgelegen Buren, toen nog Borns grondgebied. Doordat de gemeente groeide, werd in 1848 een begraafplaats aan de Twijnerstraat in gebruik genomen op een rechthoekig perceel, een voormalig stuk heidegrond. De Joodse familie Spanjaard speelde een belangrijke rol in de ontwikkeling van Borne, door er een bloeiende textielindustrie op te zetten. De grafmonumenten van deze familie behoren tot de opvallendste op deze begraafplaats.

In 1923 werd een metaheerhuis als poortgebouw in gebruik genomen, bekostigd door de familie Spanjaard, evenals de muur aan de voorzijde van de begraafplaats. De tekst boven de dubbele deur luidt "eeuwige rust".

In 1951 werd op de begraafplaats een monument voor de 73 Joodse slachtoffers van de Holocaust uit Borne onthuld. De oude Joodse begraafplaats werd in 1960 geruimd. De drie grafstenen en de stoffelijke resten zijn overgebracht naar de begraafplaats aan de Twijnerstraat en bevinden zich op het achterste deel van de begraafplaats. Als gevolg van de Tweede Wereldoorlog is dit deel van de begraafplaats nooit in gebruik genomen.

De begraafplaats bevat 111 grafmonumenten, waarvan een groot deel rijk gedecoreerd is met symboliek. Opvallend is tevens het grote aantal hekken rond de grafmonumenten. De oudste grafmonumenten zijn van zandsteen en bevatten enkel een Hebreeuwse tekst.

Rijksmonument

Bij het samenstellen van de Voorlopige Lijst van monumenten van geschiedenis en kunst aan het begin van de 20ste eeuw werd de begraafplaats niet genoemd. De aanwijzing in 1971 was ongetwijfeld een gevolg van de gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog. De hele begraafplaats is beschermd, inclusief het poortgebouw dat een belangrijke rol speelt in de begrafenisrituelen.

Huidige situatie

De begraafplaats ligt allang niet meer vrij in de hei. Nabij is een spoorlijn aangelegd en met name na de Tweede Wereldoorlog is hier een nieuwbouwwijk verrezen. De Twijnerstraat is onderdeel van een ouder stratenpatroon en kent ook oudere huizen. De begraafplaats is toegankelijk via het metaheerhuisje. Het Nederlands Israëlitisch Kerkgenootschap, eigenaar van de gehele begraafplaats, is verantwoordelijk voor het onderhoud van de begraafplaats. De gemeente Borne onderhoudt het oorlogsmonument.


Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met stichting Dodenakkers.


Bronnen en verwijzingen

Zie ook

ArtikelenHoort bij deze thema's Specialist(en)

Meer informatie
Meer over het monumentenregister en de pagina's in deze kennisbank is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister.
Meer over wat er is beschermd is te vinden in de leeswijzer.

U kunt op deze kennisbank reageren via het reactieformulier.

Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 23 mei 2024 om 03:01.