Rijksmonumenten

Introductie

In deze serie ‘rijksmonumenten, uitvoerders’ wordt steeds één uitvoerder kort belicht en de door deze onderneming gebouwde en als rijksmonument beschermde objecten worden op een rij gezet.

Dit artikel beschrijft de geschiedenis en het werk van de voormalige Leidsche ijzergieterij D.A. Schretlen & Co.

D.A. Schretlen & Co

Dominicus Anthonius Schretlen werd in 1811 in Leiden geboren als zoon van een koperslager en kachelsmid. Al op jonge leeftijd raakte hij vertrouwd met metaalbewerking in het bedrijf van zijn vader. Op 23-jarige leeftijd begon hij voor zichzelf en richtte in 1834 samen met John Mercer en financier Jacobus Hermans de firma D.A. Schretlen, Mercer & Comp. op. Dat jaar verkreeg hij toestemming voor het openen van een ijzer- en kopergieterij aan de Leidse Herengracht.

Na het overlijden van zijn vader in 1835 werden de bezittingen onder de erfgenamen verdeeld. Zijn moeder verbond zich aan zijn onderneming, die voortaan opereerde als Fa. Wed. D. Schretlen & Zoon. De firma groeide snel en investeerde in moderne productiemiddelen, waaronder een stoommachine die in 1836 werd geplaatst.

Na enkele wisselingen in het vennootschap werd Schretlen in 1841 alleen eigenaar. In de daaropvolgende jaren breidde hij zijn bedrijf verder uit. De ligging aan de Herengracht bleek uiteindelijk ongeschikt voor verdere groei, waarop hij in 1855 het bedrijf verplaatste naar de Vestwal aan de Maresingel.

In 1871 nam hij zijn zoon Antonius Daniel op in het bedrijf dat daarna verder ging als vennootschap onder de naam Fa. D.A. Schretlen & Compagnie, met de toevoeging ‘De Nijverheid’. Op 3 maart 1883 overleed Dominicus, net 72 jaar geworden. Zijn zoon zette het bedrijf nog een paar jaar voort maar verkocht het in 1887 aan Wouter Adriaan Seret en Wouter Barneveld. Zij registreerden het als Fa. Seret & Barneveld, handel in stoommachines. Dit bedrijf was geen lang leven beschoren want al in maart 1889 werd de akte van liquidatie gepasseerd. In 1893 was de liquidatie geheel voltooid.

IJzergieterij D.A. Schretlen heeft in de negentiende eeuw met zijn vele fabriekshallen en pakhuizen een stempel gedrukt op het stadsbeeld van Leiden. In zijn relatief korte bestaan van zestig jaar heeft het een enorme hoeveelheid producten gefabriceerd. Dat waren vooral zware machines en gietijzeren bruggen, maar ook straatmeubilair, overkappingen, molenassen, schepraderen, draaischijven, spoorwegrijtuigen en onderdelen voor stoomschepen. Op vuurtorengebied heeft de firma Schretlen een bescheiden bijdrage geleverd. Slechts twee heeft deze gieterij op zijn naam staan: het hoge en het lage licht van IJmuiden. Maar daarnaast heeft het bedrijf een aantal gietijzeren kapen en lichtopstanden gebouwd. De meeste daarvan zijn inmiddels verdwenen.

De volgende vuurtorens en kapen met de status van rijksmonument zijn gebouwd door ijzergieterij D.A. Schretlen & Co:

Het hoge licht van IJmuiden, Vuurtorenstraat 16 te IJmuiden, rijksmonument 37121
Het lage licht van IJmuiden, Seinpostweg 34 te IJmuiden, rijksmonument 37122
De Emder Kaap op Rottumeroog, rijksmonument 338545

Deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met de Nederlandse Vuurtoren Vereniging.

Zie ook

Artikelen

Rijksmonumenten
Rijksmonumenten - Makers (pagina bestaat niet)

Hoort bij deze thema's

Monumenten

Begrippen

ijzergieterijen en vervaardigers

Personen

D.A. Schretlen & Co

Verbeteringen, vragen of opmerkingen?Geef een inhoudelijke verbetering door, stel een vraag of maak een opmerking via het contactformulier.