Sprinkler- en watermistinstallaties - werking verschillen en voordelen

Introductie

Sprinklerinstallatie en watermistinstallaties zijn automatische blusinstallaties die een brand geheel automatisch, zonder tussenkomst van mensen, snel en effectief bestrijden. Ze kunnen een onderdeel vormen van de brandveiligheidsmaatregelen en zorgen dat de brand beperkt blijft tot het object of gebouwonderdeel dat vlamvat en dat de brand zich niet verder kan ontwikkelen. In de meeste gevallen wordt de brand gedoofd.

Een sprinklersysteem is dus geen installatie om brand te voorkomen. Het is bedoeld om de ontwikkeling van een reeds ontstane brand te beperken. Een watermistsysteem is een variant van de sprinklerinstallatie en werkt deels hetzelfde. Een belangrijk verschil is de druppelgrootte en werking. Een watermistinstallatie verspreidt een zeer fijne waternevel die de hitte van het vuur absorbeert en daardoor de temperatuur snel verlaagt. Daarnaast vermindert de nevel de hoeveelheid beschikbare zuurstof rond het vuur, waardoor de brand effectief wordt onderdrukt of geblust. Bij een watermistsysteem is doorgaans minder water noodzakelijk is, dan bij een sprinklerinstallatie.

Voor de leesbaarheid spreken we in dit artikel enkel over sprinklerinstallatie.

Werking sprinklersystemen

Een sprinklersysteem bestaat uit een netwerk van leidingen en sprinklerkoppen. Bij een brand zal de temperatuur in de omgeving stijgen, waardoor de sprinklerkop opent en water vrijgeeft om het vuur te beheersen of zelfs te bedwingen.

De werking van een sprinklersysteem bestaat uit verschillende fases:

Detectie van warmte

Elke sprinklerkop heeft een thermisch element dat reageert op temperatuurveranderingen. Wanneer de temperatuur in de ruimte boven een bepaalde drempel stijgt (meestal rond de 68°C), wordt het systeem geactiveerd.

Activering

Zodra het systeem wordt geactiveerd, opent de sprinklerkop. Sprinklerinstallaties werken zeer doelgericht. Alleen de sprinklers die door de hitte zijn geactiveerd, sproeien water. De meeste branden worden gecontroleerd door één of enkele sprinklerkoppen.

Het water komt vanuit een bestaande waterleiding waarop de sprinkler is aangesloten of uit een eigen bluswatervoorziening. De sprinkler zal verspreiding van de brand vertragen en in veel gevallen de brand zelfs doven. De sprinkler blijft water sproeien totdat de watertoevoer naar de geactiveerde sprinkler wordt afgeschakeld.

Afsluiten van het systeem

Na de brandbestrijding moet het systeem afgeschakeld en gecontroleerd worden (dit valt onder de verantwoordelijkheid van de eigenaar/ gebruiker. Deze taak wordt in de praktijk vaak belegd bij een inspectie-instelling. Beschadigde sprinklers moeten door de onderhoudspartij worden vervangen en het systeem moet worden getest om te zorgen dat het weer operationeel is.

Verschillende sprinklerinstallaties

Natte systemen

Natte sprinklerinstallaties zijn de meest voorkomende sprinklerinstallaties. Deze systemen zijn altijd met water gevuld en staan permanent onder druk. Natte systemen worden aangebracht in gebouwen of bouwdelen waar geen kans is op bevriezing. Zodra een sprinklerkop opent, start het systeem onmiddellijk met sproeien.

Droge systemen

De leidingen van droge sprinklerinstallaties zijn onder normale omstandigheden gevuld met lucht dat onder druk staat. Droge systemen worden toegepast in gebouwen waar kans op bevriezing bestaat. Zodra een sprinklerkop opent, gaat de alarmklep open, lopen de leidingen vol en zal de sprinklerkop met enige vertraging gaan sproeien. Er zijn eisen aan de inhoud van een droog systeem om ervoor te zorgen dat doorgaans binnen 60 seconden na activering van een sprinklerkop daadwerkelijk water wordt gesproeid.

Pre-action systeem

Een pre-action systeem treedt in werking als er, naast de (temperatuur)detectie door de sprinklerinstallatie, nog een tweede branddetectie plaatsvindt. Bijvoorbeeld door een rookmelder. Hierdoor wordt onbedoeld sproeien (bijvoorbeeld bij een vals alarm door de sprinklersinstallatie) voorkomen. Voorbeelden van toepassingen zijn gebouwen waar bedrijfsprocessen plaatsvinden of voorwerpen aanwezig zijn die zeer gevoelig zijn voor water, zoals in musea.

Deluge- en watersproeisystemen

Deluge- en watersproeisystemen zijn sprinklerinstallaties met open sprinklerkoppen of sproeiers. De alarmklep wordt geactiveerd door een automatische brandmeldinstallatie of separate detectiesprinklerkoppen. Na activering gaan alle sprinklerkoppen achter een alarmklep gelijktijdig sproeien. Deluge-systemen worden toegepast voor de beveiliging van hoge ruimtes, zoals hoge atria.

Voordelen sprinklers

Sprinklerinstallaties bieden grote voordelen, vooral op het gebied van snelheid, doelgerichtheid, betrouwbaarheid en schadebeperking in het geval van brand. Hierbij wordt wel uitgegaan van systemen die een brand zonder tussenkomst van de mens bestrijden en dus een eigen watervoorziening hebben. Ze staan 24 uur per dag ‘aan’ (al dan niet met gevulde leidingen) om in te grijpen wanneer dat nodig is en zorgen dat de brand beperkt blijft.

Snelheid

Sprinklerinstallaties reageren sneller dan de brandweer ooit zou kunnen. De brandweer zal in de praktijk pas ter plekke zijn wanneer de brand zich al ver ontwikkeld heeft. Daardoor zal veel bluswater nodig zijn om de brand te controleren. Een sprinkler zal bij een brand een stuk minder water gebruiken. Dat is gunstig in verband met de neveneffecten die het bluswater op (de inventaris van) het pand kan hebben. Doordat sprinklers een brand al een vroeg stadium detecteren en onder controle houden, kan de brandweer zich meestal beperken tot nablussen of nacontrole. De aanrijtijd van de brandweer is hierdoor veel minder cruciaal voor een geslaagde blussing.

Doelgericht

Sprinklerinstallaties werken zeer doelgericht. Alleen de sprinkler(s) dicht bij het vuur gaan sproeien. Het scenario waarbij sprinklers een heel gebouw veranderen in een waterballet, komt echt alleen voor in Hollywoordfilms. In de helft van de gevallen wordt de brand geblust door slechts één sprinklerkop.

Betrouwbaarheid

Sprinklerinstallaties zijn betrouwbare installaties. De Nederlandse norm gaat uit van een betrouwbaarheid tussen de 98 en 99,5 procent. Deze hoge betrouwbaarheid komt mede door de specifieke eisen die in de gehanteerde normen worden gesteld, zoals elektronische bewaking van afsluiters, een alarmering wanneer kleppen dicht zijn en door het Nederlandse certificatie- en inspectiesysteem.

Technische toelichting

Zie ook

Artikelen

Hoort bij deze thema's

Specialist(en)

Renate van Leijen

Verbeteringen, vragen of opmerkingen?Geef een inhoudelijke verbetering door, stel een vraag of maak een opmerking via het contactformulier.