Technisch erfgoed - collectiebeheerders en hun deelcollecties
Introductie
Technisch erfgoed is een breed terrein waar een grote variëteit aan objecten onder valt. In dit artikel bieden we een overzicht van beheerders van technisch erfgoed en hun deelcollecties.,_Radio_930A,_932A,_bijnaam_Kapelletje,_1931.jpg)
We weten steeds beter welke organisaties allemaal technisch erfgoed beheren. Zie Technisch erfgoed - introductie. Wat we nog niet goed weten is wàt deze organisaties aan technisch erfgoed beheren. Op deze pagina geven we op deelcollectieniveau inzicht in collecties van individuele beheerders. Opgemerkt moet worden dat de hierna genoemde organisaties in veel gevallen niet alleen objecten en realia beheren maar ook technische bibliotheken en archieven die verband houden met de objecten. Deze bibliotheekcollecties komen hieronder minder expliciet ter sprake.
Philips Historische Producten (PHP/SBHP), deelcollecties
- Verlichting
- Medische apparatuur
- Audio (radio, versterkers, grammofoons, geluidsdragers, luidsprekers, onderdelen, ed.)
- Video (tv, videorecorders, beeldplaten, ed.)
- Huishoudelijk en persoonlijke verzorging (shavers, koffiezetters, stofzuigers, broodroosters, ed.)
- Professionele apparatuur (telecom, computers, meetapparatuur, ed.)
- Design en research (modellen en prototypes voor research- en/of designdoeleinden)
- Efemeren (voorwerpen die wel tot het erfgoed behoren, maar geen apparaten zijn, zoals awards, reclameobjecten, directiebureau, ed.)
Nemo, deelcollecties
- Verlichting: gloeilampen, armaturen, vloerlampen, tafellampen, fittingen
- Techniek in en rond het huis: elektrische huishoudelijke apparaten
- Energieopwekking en opslag: transformatoren, motoren, dynamo's
- Installatietechniek: meters, schakelaars, wandcontactdozen
- 2D-collectie: pasteltekeningen, bouwtekeningen, advertenties
Technische Universiteit Delft, museumcollectie
- Collectie voormalig Techniek Museum Delft: hoofdzakelijk natuurkundige en scheikundig instrumenten en enkele (modellen van) machines
- Collectie Geodesie: meetinstrumenten op het gebied van landmeten, kartering, en navigatie
- Collectie van Iterson: tropische materialen en hun technische toepassingen
- Collectie Sluyterman: objecten ten behoeve van het onderwijs in de kunstgeschiedenis, de decoratieve kunsten en het handtekenen
- Collectie Elektrotechniek: instrumenten, proefstukken en modellen gebruikt bij het onderwijs en onderzoek in de sterkstroom, zwakstroom, radiotechnologie en informatietechnologie
- Collectie Rekenhulpmiddelen: rekenlinialen, (elektro-)mechanische rekenmachines en pionierscomputers
- Collectie IJkwezen: ijkmaten en meetinstrumenten afkomstig uit de voormalige IJkeropleiding
- Collectie Universiteitsgeschiedenis: hoogleraarsportretten, schilderijen, kunstvoorwerpen en memorabilia
- Collectie Mineralogisch Geologisch Museum: flessen olie, mijnlampen, artificiële kristallen, instrumenten en geologisch onderwijsmateriaal
- Collectie Chemische Technologie: instrumenten, glaswerk en modellen gebruikt bij het onderwijs en onderzoek in de organische, anorganische en de fysische scheikunde en voor chemische technologie
Technische Universiteit Delft, facultaire collecties
- Bouwkunde: stoelen, maquettes, handtekeningen, monsters van bouwmaterialen en mechanicamodellen
- Civiele Techniek en Geowetenschappen: (Constructie)modellen, boormonsters, (meet)instrumenten, (onderzoeks)apparatuur en geologisch materiaal
- Elektrotechniek, Wiskunde en Informatica: meet-en testapparatuur, componenten, voedingen, navigatieapparatuur, telex en telefonie, beeld- en geluidsapparatuur, IC-ontwerpapparatuur, energietechniek, elektronische buizen en verlichting, computers, medische apparatuur, optica, schakelklokken, mediatheek, huishoudelijke apparatuur, elektrische tractie en calculators
- Industrieel Ontwerpen: huishoudelijke apparatuur, kantoormachines en gebruiksvoorwerpen
- Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek: historische vliegtuigonderdelen, voorbeelden uit composietonderzoek, onderdelen van satellieten, Marscollectie met geologische monsters en rovers en een verzameling modellen
- Mechanical Engineering: technische instrumenten en kristalmodellen
- Technische Natuurwetenschappen: optische instrumenten, levende en geconserveerde plantencollecties, laboratoriumapparatuur, biologische onderwijsplaten en onderwijsmodellen
Universiteitsmuseum Utrecht
- Natuurwetenschappelijke instrumenten
- Tandheelkunde
- Humane Geneeskunde
- Wiskunde
- Scheikunde
- Sterrenkunde
Kadastermuseum
- Landmeetkundige instrumenten
- Topografische instrumenten
- Fotogrammetrische instrumenten
Universiteitsmuseum Groningen
- Geneeskunde
- Wiskunde en natuurwetenschapen
- Psychologische wetenschap
Mechanisch Erfgoed Centrum
- Verbrandingsmotoren (scheepsmotoren en stationair)
- Stoommachines
- Walsen
- Landbouwmachines
- Metaalbewerkingsmachines (smederij)
- Houtbewerkingsmachines
- Drukkerijmachines
- Radio's en televisies
- Schrijfmachines
- Huishoudelijke apparatuur
- Personel computers
- Elektrotechniek
SieMei (Stichting Industrieel Erfgoed Meierij)
- Stationaire motoren
- Telecom
- Drukkerijtechniek
- Huishoudtechniek
- Metaalbewerkingsmachines (smederij)
- Houtbewerkingsmachines
- Landbouwmachines
- Meetapparatuur
- Audio & video
- Machines uit de frisdrankenindustrie
Museum Waalsdorp
- Luchtakoestiek en luistertoestellen
- Meteografen
- Radiocommunicatie
- Land- en zeemijnbestrijding
- Ballistische meetinrichtingen
- Radar
- Onderwaterakoestiek
- Infraroodtechniek
- Digitale techniek/elektronica
- Remote sensing
- Computerhistorie
Beeld en Geluid, deelcollectie communicatiecultuur (ontstaan als bedrijfscollectie van de PTT)
Posthistorie
- Vervoermiddelen: Vervoersmiddelen gebruikt bij het transporteren van post, telegrammen en voor het onderhoud en repareren van de infrastructuur zoals het kabelnetwerk in de lucht of in de grond (Oldtimer, Bromfiets, (Elektrische) Bakfiets, Motorfiets, Handkar / Handpostwagen, Hondentuig). Schaalmodellen van vliegtuigen, treinen, schepen. Memorabilia ter gelegenheid van eerste vluchten etcetera
- Stempels: Stempelmachines, van handstempels tot mechanisch en elektrisch. Geeft ontwikkeling aan van stempeltechniek
- Drukwerk: Prentbriefkaarten met afbeeldingen van vervoermiddelen, post- en telegraafgebouwen, portretten van uitvinders. Reclamebiljetten/affiches voor o.a. mobiele telefonie, telefoonkaarten. Strooibiljetten voor gebruik telefooncel
- Geluidsdragers/geluidsmiddelen: Fonopostplaten, wasrollen en grammofoonplaten
Instrumenten
- Posthoorns.
Telecommunicatie
- Aansluitmaterialen: Stekkers, stopcontacten, aansluitdozen
- Albums: Context bij en foto’s van technische apparatuur bijv. werksituaties met technische apparatuur zoals postsorteermachine, plaatsing telefoonlijnen, gebruik telefooncentrales, fotoalbums van specifieke apparatuur
- Apparatuur: Verschillende typen Palm PDA-apparaten, Ipods en de eerste smartwatch
- Bedrijfstelefooncentrales: Verschillende typen telefooncentrales, zowel handbediende als automatische centrales
- Bovenkleding: Uniformen en werkkleding voor telefonisten, medewerkers van de technische dienst, monteurs
- Data-apparatuur: Deelcollectie aan modems
- Devices: Verschillende typen Palm PDA-apparaten
- Elektrische systeemonderdelen: Deelcollectie condensatoren
- Elektronenbuizen: Gelijkrichters, versterkerbuizen, kathodestraalbuizen, zendbuizen
- Faxapparaten: Facsimile, faxapparaten, beeldtelegrafen
- Formulieren: Telegramformulieren
- Gehandicaptenvoorzieningen: Teksttelefoontoestellen, optische telefoonbel, brailleleesregels, versterkers, hulpapparaten
- Geheimhouding: Enigma
- Gereedschap en andere hulpmiddelen: Apparatuur voornamelijk gebruikt bij het leggen en repareren van telefoonkabels zoals boren, tangen, houweel, bijlen en klemmen. Afstemschalen gebruikt in radioapparatuur. Snijringen voor het lossnijden van postzakken. Plombeertangen
- Hardware: Verschillende typen Palm PDA-apparaten, mobiele telefonie
- Hoofddeksels: Hoofddeksels gedragen door technisch personeel
- Huistelefonie: Kleine deelcollectie centraalposten (telefooncentrales)
- Identificatiedragers: Insignes, uniformplaten, gedragen door technisch personeel
- ISDN (rand)apparatuur: Modems, telefooncentrales die werken met ISDN
- Kabels en draden: Kabelmonsters (gedeelten van verschillende kabels, voor telegrafie, telefonie, onderzeese kabels en lucht / bovengrondse kabels, coax kabel, glasvezel), isolatoren, bliksemafleiders, laspijpen, pupinspoelen / kabelversterkers, lasmoffen
- Kostentellers: Apparaatjes die de gesprekstijd bijhouden om de belkosten in rekening te brengen. Hoort meestal bij telefooncentrales
- Kwartskristallen: Kristaldetectoren, kristalontvangers, generatorkristallen, afstemindicatorkristallen
- Machines en apparaten: Ponsmachines, rekenmachines, postzegelautomaten, stempelmachines, sorteermachines, frankeermachines, geldtelmachines, fonopost (spraak opname en afspeelmachine, berichtenverkeer), briefkaartautomaten, hectografen / gelatineduplicator, Mechanisch, elektrisch
- Marifonie: Telegrafie, telefonie, zend- en ontvangsttoestellen voor het marifoon netwerk, op zee
- Meetinstrumenten: Gesprekkentellers, weerstandsbruggen, tijdschrijvers, vervormers, impulsschrijvers, meetgeneratoren, oscilloscopen, zelfinducties, brievenmallen (maximale grootte brievenbusformaat). Elektrische grootheden: Volt-, ampere-, galvano-, golf-, frequentie-, capaciteits-, Wattmeters. Fysieke grootheden: hygro-, hoogte-, psychrometers, maatstok, lineaal. Krachtmeting: potentio-, veerdrukmeters. Verschijnselen meten: thermometers, barometers
- Melders: Beurtmelders, tijdmelders, weerberichtenmelders
- Meubilair: Meubilair zoals stoelen en tafels in relatie tot telegrafisten en telefonistes. Al dan niet met telegraafapparatuur erop. Stempeltafels. Kachel
- Mobilofoonapparatuur: Mobilofoon, portofoon, antenne, meetapparatuur voor onderhoudsmetingen aan mobilofoons
- Modellen en maquettes: Schaalmodellen van vervoersmiddelen, zenders en telegraaftoestellen, telefooncellen, satellieten, telefoontoestellen naar model van Bell, postsorteermachine; prototypes van verschillende typen telefoontoestellen; demonstratiemodellen bijv. van stroomvoorziening.
- Onderdelen: Weerstanden, spoelen, transformatoren, buishouders, verbindingselementen, stekkers, zekeringen, aardklemmen, relais, inductoren
- Wapenborden, gevelborden en andere borden met opschrift: Informatieborden, wandborden, loketborden met telefooninstructies bijv. gebruik munt- of kaarttelefoontoestellen, openingstijden van bijv. telegraafkantoren, verschillende diensten bij postkantoren, gebruik Greenpoint
HomeComputerMuseum
- Bijna volledige werkende collectie computers voor thuis uit de periode 1970 - 2008 en aanverwante software
- Nederlandse computergeschiedenis 1970 - 2008
- Software en hardware
Nationaal Videogame Museum
- Hardware: mechanische en digitale arcademachines, videogameconsoles, demopods, handheld computers, home computers, pc’s en air hockey tafels
- Accessoires: toetsenborden, muizen, diverse soorten controllers voor videogameconsoles en randapparatuur
- Videogames: cartridges, disks, floppy’s, cassettebandjes en PCB gameboards
- Props: posters, boeken, magazines, handleidingen, merchandise en promotiemateriaal
- Technisch: beamers, CRT/LCD/TFT/OLED/plasma beeldschermen, elektronica
Zie ook
ArtikelenHoort bij deze thema's
Specialist(en)
Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 5 mrt 2026 om 15:30.