Technisch erfgoed - waardering

Introductie

Voor het cultuurhistorisch waarderen van cultuurgoederen heeft de RCE in 2013 de handleiding Op de Museale Weegschaal ontwikkeld. Voor het waarderen van onder meer technisch erfgoed heeft de TU Delft in 2024 een eigen waarderingsvariant ontwikkeld.

Waarderen van (deel)collecties

Het team Academisch Erfgoed, Geschiedenis en Kunst van de TU heeft een formulier gemaakt voor het waarderen van (deel)collecties en een formulier voor de waarderen van individuele objecten. Net als de oorspronkelijke methode worden de criteria en de weging aangepast aan het collectieprofiel van de (deel)collectie. Hier wordt het formulier voor de individuele objecten gedeeld.

De belangrijkste verschillen tussen het objectwaarderingsformulier van de TU Delft en dat uit Op de Museale Weegschaal zijn:

De TU Delft heeft een criterium ontwikkeld om de mogelijke aanwezigheid van gevaarlijke stoffen in objecten te wegen
De TU Delft heeft een criterium ontwikkeld om te wegen of een technische innovatie in een object heeft geleid tot een aanzienlijke technische of maatschappelijke verschuiving
De TU Delft heeft een criterium ontwikkeld om de werkende staat van een object te wegen

Het formulier kan gebruikt worden om snel topstukken uit de collectie te identificeren en te toetsen, door alleen de primaire criteria in te vullen. De secundaire criteria zijn (meestal) van toepassing op objecten van betekenis en de tertiaire op studie- of gebruikscollectie.

Het objectwaarderingsformulier van de TU Delft is hieronder opgenomen.

Formulier objectwaardering

Definiëring van het waarderingskader Beschrijf waaraan een object moet voldoen om resp. laag, gemiddeld of hoog gewaardeerd te worden voor de verschillende criteria
Referentiekader voor de waardering met argumentatie:		Referentiekader waarbinnen de objecten worden gewaardeerd; weging en criteria van het (deel)collectieprofiel.
	Criteria	Laag	Gemiddeld	Hoog	opmerkingen (deze aanpassen aan eigen collectie & profiel)
primaire criteria	Toestand (staat, conditie, intactheid, materiële authenticiteit, materiële integriteit)	Slechte toestand of incompleet, veroorzaakt door onvakkundig hanteren, onvakkundige ingrijpende restauraties dan wel biodegradatie. Oorspronkelijke vorm en functie zijn niet meer betrouwbaar te reconstrueren.	Incompleet, maar de oorspronkelijke vorm en functie zijn nog wel betrouwbaar te reconstrueren.	Goede toestand, intact en compleet. Reparaties tijdens gebruiksfase en gebruikssporen zijn leesbaar.	laag = afstoten tenzij alle 3 andere primaire criteria
	Opslag en mogelijkheden behoud en beheer	Het object bevat gevaarlijke stoffen (denk aan asbest, explosieve of radioactieve stoffen), die niet verwijderd kunnen worden en/of het is van dusdanig onhanteerbaar formaat. Het is niet zonder (groot) gevaar te hanteren.	Het object bevat mogelijk/beperkt gevaarlijke stoffen. (-> Eerst verder onderzoek) en/of heeft een min of meer lastig formaat. Maar het is met enkele maatregelen veilig te hanteren.	Het object bevat geen gevaarlijke stoffen, en heeft geen lastig formaat. Het is goed en veilig te hanteren en op te slaan.	laag = afstoten tenzij alle 3 andere primaire criteria
	Historisch (geschiedenis van de TU Delft)	Geen bekende associatie met een persoon, groep, gebeurtenis, plaats of activiteit in het verleden, in de context van de historie van de TU Delft.	Beperkte associatie met een bepaalde persoon, groep, gebeurtenis, plaats, activiteit in het verleden, in de context van de historie van de TU Delft.	Directe associatie met een persoon, (onderzoeks)-groep, gebeurtenis, plaats of activiteit in het verleden, belangrijk in de context van de historie van de TU Delft.	Topstukken = minimaal hoog op 2 van de 4 primaire criteria.
	Technisch disruptief	Heeft geen bekende associatie met een grote technische verschuiving/disruptie.	beperkte associatie met een grote technische verschuiving/disruptie.	directe associatie met een grote technische verschuiving/disruptie.
	Maatschappelijk disruptief	Geen bekende associatie met maatschappelijke veranderingen	beperkte associatie met maatschappelijke veranderingen en/of historische gebeurtenissen	Directe associatie met een maatschappelijke verandering en/of historische gebeurtenis
	Zeldzaamheid en representatie (uniciteit, voorbeeldwaarde, prototype, type-exemplaar)	Er zijn veel van gemaakt en ook veel exemplaren van bewaard gebleven.	Er zijn weinig exemplaren van gemaakt en/of weinig van overgebleven, maar er zijn genoeg gelijksoortige modellen.	Het is een uniek exemplaar en/of er zijn zeer weinig exemplaren van bekend en van overgebleven.	toestand kan ook van invloed zijn " mint".
secundaire criteria	Historisch (geschiedenis van de betreffende faculteit )	Geen bekende associatie met een persoon, groep, gebeurtenis, plaats of activiteit in het verleden, gekoppeld aan de historie van de betreffende faculteit.	Beperkte associatie met een bepaalde persoon, groep, gebeurtenis, plaats, activiteit in het verleden binnen de betreffende faculteit.	Directe associatie met een persoon, (onderzoeks)-groep, gebeurtenis, plaats of activiteit in het verleden, belangrijk in de context van de historie van de betreffende faculteit.	objecten van betekenis = hoog/middel op 1 primaire en hoog op minimaal 2 secundaire
	wetenschaps- en kunstgeschiedenis	Het object is geen bijzonder goed voorbeeld een bepaalde technische, design of historische ontwikkeling.	Het object is beperkte mate een voorbeeld van een bepaalde technische, design of historische ontwikkeling, zoals soortgelijke objecten dat ook zijn.	Het object is een goed voorbeeld van een bepaalde technische, design of historische ontwikkeling.
	Samenhang/ensemble waarde: object is (bijna altijd) onderdeel van de facultaire collectie.	Object behoort toe aan willekeurige serie/lijn en heeft een verband met andere objecten, maar voegt niet iets nieuws of essentieels toe aan de groep.	Object behoort toe aan belangrijke serie/lijn en maakt deze completer.	Object voegt iets essentieels toe aan een belangrijke (zie eerdere criteria) serie/lijn/samenhang.
	Representatie binnen musea in Nederland	Er is al een identiek exemplaar van dit object aanwezig in meerdere musea in Nederland.	Er is een gelijk of zeer vergelijkbaar exemplaar aanwezig in enkele musea in Nederland.	geen ander of vergelijkbaar exemplaar aanwezig in musea in Nederland.
tertaire criteria	representatie binnen TU Delft	Er is al een identiek exemplaar van dit object aanwezig bij de faculteit	Er is een gelijk of zeer vergelijkbaar exemplaar aanwezig bij de faculteit en/of in een andere collectie op de TU Delft	uniek bij de faculteit en op de TU Delft.	studie objecten:middel op 2 secundaire + hoog 1 tertaire
	Presentatie (al dan niet museaal; visueel interessant)	Het object zal naar verwachting niet niet ingezet worden voor museaal gebruik (bruikleen/presentaties).	Het object is potentieel geschikt voor museale presentatie/bruikleen.	Het object is heel geschikt voor presentatie, en wordt vaak in bruikleen gevraagd en er worden vaak foto's van gevraagd.
	Onderwijs: toestand: is zichtbaar hoe het werkt of niet?	niet werkend en ook niet werkend te krijgen. Mechaniek/techniek zijn niet zichtbaar (te maken).	mogelijk werkend te krijgen; werkt maar mechaniek/techniek is niet zichtbaar (te maken);	Mechaniek/techniek/werking is zichtbaar (te maken). Bij voorkeur werkt het nog.
	Onderwijs	Het object is moeilijk in te passen in onderwijs.	Het object is beperkt in te passen in onderwijs.	Het object 'springt' eruit, past binnen veel thema's en wordt vaak ingezet voor onderwijs, dan wel heeft potentie om veel ingezet te worden.

Zie ook

Artikelen

Hoort bij deze thema's

Technisch erfgoed

Specialist(en)

Verbeteringen, vragen of opmerkingen?Geef een inhoudelijke verbetering door, stel een vraag of maak een opmerking via het contactformulier.