Thesauri bij de RCE - Begrippen, termen en concepten
Introductie
Binnen thesauri, linked data en erfgoedinformatie worden termen, begrippen en concepten vaak door elkaar gebruikt. Toch betekenen deze woorden niet hetzelfde.
Op deze pagina leggen we uit wat het verschil is tussen termen, begrippen en concepten, en waarom dit onderscheid belangrijk is bij het beschrijven, beheren en verbinden van erfgoedinformatie.
Wat is een term?
Een term is een woord of benaming die wordt gebruikt om naar iets te verwijzen. Binnen thesauri zijn termen de zichtbare labels die gebruikers zien in zoekvelden, keuzelijsten en collectieregistraties.
Voorbeelden van termen zijn:
- gotiek
- Engelse gotiek
- ijzer
- boerderijen
Termen kunnen verschillende schrijfwijzen, talen of synoniemen hebben. Daarom kunnen meerdere termen verwijzen naar hetzelfde onderliggende begrip.
Wat is een begrip of concept?
Een begrip of concept verwijst naar de betekenis achter een term. Binnen thesauri en linked data staat niet het woord zelf centraal, maar het concept waarnaar wordt verwezen.
Eenzelfde concept kan meerdere termen hebben, bijvoorbeeld:
- synoniemen
- alternatieve schrijfwijzen
- meertalige labels
Bijvoorbeeld:
- “Engelse gotiek”
- “English Gothic”
kunnen verwijzen naar hetzelfde onderliggende concept. Deze termen verschillen van taal en schrijfwijze, maar verwijzen naar hetzelfde concept.
Binnen linked data krijgt een concept vaak een persistente URI waarmee er blijvend naar verwezen kan worden. Persistente betekent in dit geval dat de identifier blijvend gebruikt kan worden.
Waarom is dit onderscheid belangrijk?
Het onderscheid tussen termen en concepten is belangrijk omdat woorden kunnen veranderen, terwijl de betekenis gelijk blijft.
Bijvoorbeeld:
- termen kunnen anders worden gespeld
- synoniemen kunnen naast elkaar bestaan
- verschillende instellingen kunnen andere termen gebruiken
- termen kunnen in meerdere talen voorkomen
Door te werken met concepten en URI's kunnen systemen toch begrijpen dat dezelfde betekenis wordt bedoeld.
Dit maakt het eenvoudiger om erfgoedinformatie tussen instellingen uit te wisselen en collecties met elkaar te verbinden.
Begrippen binnen thesauri
Binnen thesauri worden concepten gebruikt om relaties tussen begrippen vast te leggen.
Veelgebruikte relaties zijn bijvoorbeeld:
- bredere term
- nauwere term
- gerelateerde term
- voorkeursterm
- alternatieve term
Hierdoor ontstaat een netwerk van begrippen en relaties waarmee gebruikers gerichter kunnen zoeken en navigeren.
Bijvoorbeeld:
- gotiek -> bredere term
- Engelse gotiek -> nauwere term
Begrippen en URI's
Binnen linked data krijgt ieder concept een unieke URI. Een URI is een persistente identifier waarmee systemen naar een begrip kunnen verwijzen.
Bijvoorbeeld:
https://data.cultureelerfgoed.nl/term/id/cht/1685e55b-68a3-421f-9bf8-a64b6ec269b7
De URI verwijst niet naar een specifiek woord, maar naar het concept achter dat woord.
Daardoor blijft informatie beter herbruikbaar, ook wanneer labels, schrijfwijzen of voorkeurstermen veranderen.
Begrippen binnen de erfgoedsector
Binnen de erfgoedsector worden begrippen gebruikt om objecten, collecties, materialen, technieken, stijlen, perioden en andere erfgoedinformatie op een consistente manier te beschrijven.
Door gebruik te maken van gedeelde begrippen en thesauri kunnen erfgoedinstellingen informatie beter met elkaar verbinden en hergebruiken.
Dit speelt onder andere een belangrijke rol binnen:
- de Cultuurhistorische Thesaurus
- het Termennetwerk
- linked data-toepassingen
- collectiebeheersystemen
Begrippen en linked data
Linked data maakt het mogelijk om begrippen, datasets en collecties online met elkaar te verbinden. Hierbij vormen concepten en URI's de basis voor machineleesbare relaties tussen erfgoedinformatie.
De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) publiceert verschillende thesauri als linked data via:
Meer informatie
Neem voor vragen of ondersteuning contact op met het RCE-thesaurusteam via thesauri@cultureelerfgoed.nl.
Zie ook
Artikelen- Thesauri bij de RCE - Best practices (bestaat nog niet)
- Thesauri bij de RCE - Cultuurhistorische Thesaurus (bestaat nog niet)
- Thema/Thesauri bij de RCE (bestaat nog niet)
Specialist(en)
Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 2 sep 2026 om 02:32.