Zoeken naar ijzer en staal in het Rijksmonumentenregister

Introductie

In het rijksmonumentenregister is de informatie opgenomen van ruim 60.000 gebouwde monumenten. Dat betreft gebouwen, bruggen, fabrieken tot aan grenspalen aan toe. Alle objecten zijn beschreven, soms kort, soms heel lang. Wie in het register wil zoeken op bepaalde trefwoorden krijgt vaak honderden resultaten en vooral waar de beschrijvingen lang zijn, betekent dit dat men veel tijd kwijt is om het trefwoord te vinden. Met behulp van de Linked Data Voorziening kan datzelfde trefwoord of trefwoorden ingezet worden om zo'n zelfde zoektocht te maken, maar dan in kortere tijd en met gerichte resultaten. Hoe dat werkt wordt in dit artikel uitgelegd voor de trefwoorden ijzer, gietijzer, smeedijzer, staal (incl. cortenstaal en RVS) en welijzer.

IJzersterk erfgoed

Van muurankers tot scheepskranen is in het Nederlandse erfgoed ijzer of staal toegepast. De vraag welke rijksmonumenten metaalsoorten als ijzer, staal of gietijzer bevatten, is te beantwoorden door middel van een "vraag" aan het systeem. De vraag is een zogenaamde query via de Linked Data Voorziening (LDV).

Linked Data Voorziening (LDV)

De LDV is een platform om gestructureerde data op het web te publiceren, zodat gegevens onderling verbonden zijn en door machines gelezen kunnen worden. Het gebruikt open standaarden zoals RDF (Resource Description Framework) en SPARQL (de querytaal voor Linked Data). Bronnen worden geïdentificeerd met URL's, waardoor ze eenvoudig te linken (of verbinden) zijn. Linked Data verbetert de vindbaarheid, het hergebruik en de uitwisselbaarheid van gegevens. In combinatie met Open Data ontstaat Linked Open Data (LOD). Die data is in dit geval het rijksmonumentenregister. In de vraag in welke monumenten ijzer of staal voorkomt, worden ook verschillende 'irrelevante' termen uitgesloten, zoals bijvoorbeeld Corten (als persoons- of plaatsnaam), Cortenbach, Cortensstraat en Huis Corten.

De volledige vraag is uitgewerkt als een data story, een interactieve uitleg met:

de achtergrond van de vraag;
hoe de query is opgebouwd;
de mogelijkheid query direct zelf uit te voeren (Run query of Try this query yourself). Vooraf is het bijvoorbeeld mogelijk om te filteren op provincie om het resultaat te verfijnen.

Zoekresultaat

In het resultaat van de query zijn naast de zoektermen zelf ook aanvullende gegevens opgenomen zoals een link naar het monumentenregister, de provincie, functie en de hoofdcategorie van de monumenten. Daarnaast wordt een overzicht gegeven van de gevonden trefwoorden en is de omschrijving van het rijksmonument gegeven. In een uitleg in de story wordt aangegeven hoe een overzicht geëxporteerd kan worden naar je eigen pc. Overigens kan al voor de export in de LDV gefilterd worden op verschillende gegevens, zodat alleen een lijst van gewenste monumenten verkregen wordt.

De export is in de vorm van een Comma Separated Values oftewel een door komma's gescheiden bestand dat lijkt op een Excel en met "tekst naar kolommen" (onder het menu Gegevens) in Excel omgezet kan worden naar een bruikbaar bestand. In Excel kunnen vervolgens tabellen, diagrammen of wat dan ook gemaakt worden.

In de story zelf kan verder nog, ter ondersteuning van de uitkomst, een kaartje gemaakt worden waarop de locatie van de gevonden materialen is weergegeven. Ook is nadere uitleg gegeven over de uitkomst en hoe de query verder werkt. Er kan zelfs een koppeling worden gemaakt met de beeldbank, voor zover er een geschikte afbeelding aanwezig is.

Met de query’s is de informatie die nodig is snel en nauwkeurig te verzamelen. Zo brengen we niet alleen de verspreiding van metaaltoepassingen in beeld, maar ook hun rol in het erfgoed.