Beton: verschil tussen versies

k
 
(29 tussenliggende versies door 3 gebruikers niet weergegeven)
Regel 1: Regel 1:
 
{{#element:
 
{{#element:
 
|Paginanaam=Beton
 
|Paginanaam=Beton
|Elementtype=Kennisitem
+
|Elementtype=Artikel
 
|Voorkeurslabel=Beton
 
|Voorkeurslabel=Beton
|Introductie=Beton is divers materiaal en kent verschillende samenstellingen, kwaliteiten en verschijningsvormen. In de eenvoudigste vorm worden stukken natuursteen bijeengehouden door leem of klei. De meeste betonsoorten bestaan uit een mengsel van verhard hydraulisch bindmiddel. Dit kennisitem gaat over beton waarin cement als bindmiddel is gebruikt, ook wel cementbeton genoemd.
+
|Artikelsoort=Object
|Omschrijving==Geschiedenis=
+
|Introductie=Beton is divers materiaal en kent verschillende samenstellingen, kwaliteiten en verschijningsvormen. In de eenvoudigste vorm worden stukken natuursteen bijeengehouden door leem of klei. De meeste betonsoorten bestaan uit een mengsel van verhard hydraulisch bindmiddel en kalk met tras of cement. Dit artikel gaat over beton waarin cement als bindmiddel is gebruikt, ook wel cementbeton genoemd.
 +
|Omschrijving===Geschiedenis==
  
==Negentiende eeuw==
+
===Negentiende eeuw===
Beton heeft zich in de afgelopen eeuwen bewezen als functioneel en duurzaam materiaal. In de negentiende eeuw werd beton vooral gebruikt als ongewapend materiaal, bijvoorbeeld brikkenbeton. In Nederland paste men dit toe in waterbouwkundige werken, verdedigingswerken, bruggen, riolen, vloeren en tegels. Hierbij werden dunne lagen stampbeton aangebracht en gedicht met stampers. Het gebruik hiervan nam in hoog tempo toe na de ontwikkeling van het hydraulische bindmiddel portlandcement, in 1824. Rond 1860 kwam de cementwarenindustrie op, waarin cementmortel werd gebruikt voor prefab bouwelementen die eerder vooral van natuursteen werden gemaakt.  
+
Beton heeft zich in de afgelopen eeuwen bewezen als functioneel en duurzaam materiaal. In de negentiende eeuw werd beton vooral gebruikt als ongewapend materiaal. Een vroege vorm is brikkenbeton dat vooral voor verdedigingswerken werd gebruikt. Ongewapend beton werd in Nederland vooral toegepast in waterbouwkundige werken, bruggen, riolen, vloeren en tegels. Het werd als stampbeton in dunne lagen aangebracht en verdicht met stampers. Het gebruik van beton nam in hoog tempo toe na de ontwikkeling van het hydraulische bindmiddel portlandcement. Rond 1860 kwam de cementwarenindustrie op, waarin cementmortel werd gebruikt voor prefab bouwelementen die eerder vooral van natuursteen werden gemaakt.  
  
===Patenten===
+
====Patenten====
 
De patenten van de Fransman J. Monier, verkregen vanaf 1867, en het in 1892 verkregen patent van landgenoot F. Hennebique, waren belangrijke stappen in de ontwikkeling van het gebruik van gewapend beton. Moeniers patenten richtten zich op toepassingen van ijzeren netwerken in betonnen onderdelen. Hennebique verkreeg patent op een bouwwijze waarbij gewapende kolommen, balken en vloerplaten één monolithisch geheel vormen.  
 
De patenten van de Fransman J. Monier, verkregen vanaf 1867, en het in 1892 verkregen patent van landgenoot F. Hennebique, waren belangrijke stappen in de ontwikkeling van het gebruik van gewapend beton. Moeniers patenten richtten zich op toepassingen van ijzeren netwerken in betonnen onderdelen. Hennebique verkreeg patent op een bouwwijze waarbij gewapende kolommen, balken en vloerplaten één monolithisch geheel vormen.  
  
===Gewapend beton===
+
====Gewapend beton====
 
Rond 1880 kwam gewapend beton naar Nederland, waarna het materiaal geleidelijk aan steeds meer voor constructies werd gebruikt. Vanaf 1900 gebeurde dit in toenemende mate in bruggen, fabrieken, hallen, silo’s, koeltorens en watertorens. Het Koninklijk Instituut Van Ingenieurs bracht in 1912 de eerste Gewapend beton voorschriften uit om de kwaliteit van betonconstructies te verhogen. In 1918 volgde de tweede Voorschriften met eisen waaraan de betondekking moest voldoen. Voor balken was dit minimaal 25 millimeter, voor kolommen 35 millimeter. De Stichting Koninklijk Nederlands Normalisatie Instituut bracht de latere Voorschriften beton uit.
 
Rond 1880 kwam gewapend beton naar Nederland, waarna het materiaal geleidelijk aan steeds meer voor constructies werd gebruikt. Vanaf 1900 gebeurde dit in toenemende mate in bruggen, fabrieken, hallen, silo’s, koeltorens en watertorens. Het Koninklijk Instituut Van Ingenieurs bracht in 1912 de eerste Gewapend beton voorschriften uit om de kwaliteit van betonconstructies te verhogen. In 1918 volgde de tweede Voorschriften met eisen waaraan de betondekking moest voldoen. Voor balken was dit minimaal 25 millimeter, voor kolommen 35 millimeter. De Stichting Koninklijk Nederlands Normalisatie Instituut bracht de latere Voorschriften beton uit.
  
==Twintigste eeuw==
+
===Twintigste eeuw===
 
Na 1900 werden er in Nederland ook steeds meer geprefabriceerde constructieve betonelementen verkrijgbaar. Zo kwamen er verschillende typen vloersystemen en dakplaten op de markt. Niettemin bleef het gebruik ervan tot 1940 beperkt. De elementen waren meestal niet rendabel doordat de loonkosten in de bouw nog laag waren in verhouding tot de materiaalprijzen. Ook waren de mogelijkheden van transport en montage van grote elementen beperkt.  
 
Na 1900 werden er in Nederland ook steeds meer geprefabriceerde constructieve betonelementen verkrijgbaar. Zo kwamen er verschillende typen vloersystemen en dakplaten op de markt. Niettemin bleef het gebruik ervan tot 1940 beperkt. De elementen waren meestal niet rendabel doordat de loonkosten in de bouw nog laag waren in verhouding tot de materiaalprijzen. Ook waren de mogelijkheden van transport en montage van grote elementen beperkt.  
  
===Verdiepingsgebouwen ===
+
====Verdiepingsgebouwen ====
 
In het begin van de twintigste eeuw verschenen de eerste betonnen verdiepingsgebouwen in Nederland. In het begin gebruikte men het materiaal in de vorm van een balkenconstructie, zoals hout en ijzer toegepast werden. Later ontwierp men nieuwe, materiaalspecifieke constructies zoals de paddestoelvloer, waarbij bijvoorbeeld in meer dan één richting werd overspannen. Deze vloer was bedoeld voor zwaarbelaste pakhuizen en is in Nederland waarschijnlijk voor het eerst toegepast in 1914. Rond 1930 werd hij ook gebruikt voor fabrieken en warenhuizen, met als bekendste voorbeeld de Van Nelle-fabriek in Rotterdam. Toch kregen de meeste gebouwen tot 1940 een betonskelet met balkenvloeren, waarbij de balken bij aansluitingen een console in de vorm van een afschuining hadden. Ook werden de meeste betonconstructies in het werk gestort, zodat de verschillende onderdelen een monoliet geheel vormden. Denk hierbij aan de balken, platen, gewelven, spanten en kolommen. Rond 1940 stapte men over op vlakke vloerplaten en rechte kolommen.
 
In het begin van de twintigste eeuw verschenen de eerste betonnen verdiepingsgebouwen in Nederland. In het begin gebruikte men het materiaal in de vorm van een balkenconstructie, zoals hout en ijzer toegepast werden. Later ontwierp men nieuwe, materiaalspecifieke constructies zoals de paddestoelvloer, waarbij bijvoorbeeld in meer dan één richting werd overspannen. Deze vloer was bedoeld voor zwaarbelaste pakhuizen en is in Nederland waarschijnlijk voor het eerst toegepast in 1914. Rond 1930 werd hij ook gebruikt voor fabrieken en warenhuizen, met als bekendste voorbeeld de Van Nelle-fabriek in Rotterdam. Toch kregen de meeste gebouwen tot 1940 een betonskelet met balkenvloeren, waarbij de balken bij aansluitingen een console in de vorm van een afschuining hadden. Ook werden de meeste betonconstructies in het werk gestort, zodat de verschillende onderdelen een monoliet geheel vormden. Denk hierbij aan de balken, platen, gewelven, spanten en kolommen. Rond 1940 stapte men over op vlakke vloerplaten en rechte kolommen.
  
===Woningbouw===
+
====Woningbouw====
 
In de jaren twintig vonden de eerste experimenten met beton plaats in de woningbouw, waarvan het Amsterdamse Betondorp een bekend voorbeeld is. De architectonische uitstraling van beton werd steeds meer gewaardeerd en benut, ook systeembouw en hoogbouw deden in deze periode hun intrede. Na Berlage maakten vooral de architecten van het Functionalisme gebruik van gewapend beton, zoals Bijvoet, Brinkman, Duiker en Van der Vlugt.  
 
In de jaren twintig vonden de eerste experimenten met beton plaats in de woningbouw, waarvan het Amsterdamse Betondorp een bekend voorbeeld is. De architectonische uitstraling van beton werd steeds meer gewaardeerd en benut, ook systeembouw en hoogbouw deden in deze periode hun intrede. Na Berlage maakten vooral de architecten van het Functionalisme gebruik van gewapend beton, zoals Bijvoet, Brinkman, Duiker en Van der Vlugt.  
  
 
Vanaf 1930 werd voorgespannen beton ontwikkeld en gebruikt, waardoor men grotere en lichtere elementen kon maken. Daarbij gebruikte men snelhardend beton met een hoge dichtheid en druksterkte en een geringe krimp. Ook kreeg de firma Schokbeton in 1931 een octrooi op het schok-procedé. Na 1945 kwamen er nieuwe technieken om beton te verdichten via trillen en schokken. Hierdoor nam de kwaliteit van prefab betonelementen toe. Ook het gebruik van plastificeerders verbeterde de kwaliteit.
 
Vanaf 1930 werd voorgespannen beton ontwikkeld en gebruikt, waardoor men grotere en lichtere elementen kon maken. Daarbij gebruikte men snelhardend beton met een hoge dichtheid en druksterkte en een geringe krimp. Ook kreeg de firma Schokbeton in 1931 een octrooi op het schok-procedé. Na 1945 kwamen er nieuwe technieken om beton te verdichten via trillen en schokken. Hierdoor nam de kwaliteit van prefab betonelementen toe. Ook het gebruik van plastificeerders verbeterde de kwaliteit.
  
=Materiaal=
+
==Materiaal==
 
De dichtheid – en daarmee ook de duurzaamheid – van beton hangt nauw samen met de structuur ervan. Cementbeton bestaat uit cementsteen met fijn en grof toeslagmateriaal dat groter is dan 4 millimeter, zoals zand en grind. Beton bestaat in het algemeen voor 75% uit toeslagstoffen, die zorgen voor de draagsterkte van het materiaal. Modern beton bevat meestal ook een geringe dosis hulpstoffen. Bijvoorbeeld plastificeerders om de verwerkbaarheid te verbeteren, versnellers of vertragers om de uitharding te beïnvloeden, of luchtbelvormers om de vorstbestendigheid en verwerkbaarheid te verbeteren.
 
De dichtheid – en daarmee ook de duurzaamheid – van beton hangt nauw samen met de structuur ervan. Cementbeton bestaat uit cementsteen met fijn en grof toeslagmateriaal dat groter is dan 4 millimeter, zoals zand en grind. Beton bestaat in het algemeen voor 75% uit toeslagstoffen, die zorgen voor de draagsterkte van het materiaal. Modern beton bevat meestal ook een geringe dosis hulpstoffen. Bijvoorbeeld plastificeerders om de verwerkbaarheid te verbeteren, versnellers of vertragers om de uitharding te beïnvloeden, of luchtbelvormers om de vorstbestendigheid en verwerkbaarheid te verbeteren.
  
==Cementsteen==  
+
===Cementsteen===  
De belangrijkste cementsoorten voor beton zijn portlandcement, hoogovencement en – in mindere mate voor monumenten – portlandvliegascement. Elk type cement heeft specifieke eigenschappen, die in een specifieke situatie belangrijk kunnen zijn. De cementsteen van het beton bevat poriën die een doorlopend kanalenstelsel vormen. Deze poriën ontstaan vooral door het aanmaakwater van de cementspecie. Hierbij bepaalt de water-cementfactor het aantal en de afmetingen van deze poriën. Deze factor is een van de meest cruciale parameters voor de uiteindelijke eigenschappen en kwaliteit van het beton. In het algemeen leidt een lagere water-cementfactor tot een hogere dichtheid en hogere sterkte. Een te lage water-cementfactor leidt tot slechte verwerkbaarheid en een te hoge water-cementfactor geeft een hoge porositeit. Ook de permeabiliteit is belangrijk - die bepaalt voor een groot deel het transport van stoffen als water en kooldioxide.
+
De belangrijkste cementsoorten voor beton zijn portlandcement, hoogovencement en – in mindere mate voor monumenten – portlandvliegascement. Elk type cement heeft specifieke eigenschappen, die in een specifieke situatie belangrijk kunnen zijn. De cementsteen van het beton bevat poriën die een doorlopend kanalenstelsel vormen. Deze poriën ontstaan vooral door het aanmaakwater van de cementspecie. Hierbij bepaalt de water-cementfactor het aantal en de afmetingen van deze poriën. Deze factor is een van de meest cruciale parameters voor de uiteindelijke eigenschappen, zoals permeabiliteit, en kwaliteit van het beton. In het algemeen leidt een lagere water-cementfactor tot een hogere dichtheid en hogere sterkte. Een te lage water-cementfactor leidt tot slechte verwerkbaarheid en een te hoge water-cementfactor geeft een hoge porositeit. De permeabiliteit is belangrijk - die bepaalt voor een groot deel het transport van stoffen als water en kooldioxide.
  
==Sterkte==
+
===Sterkte===
 
Ook de sterkte en het vervormingsgedrag van het beton zijn belangrijk. Het vervormingsgedrag wordt beïnvloed door de mechanische belasting, het vochtverlies en de temperatuurverandering. Mechanische belasting kan beton vervormen, zowel elastisch als plastisch. De elasticiteitsmodulus en de kruipcoëfficiënt bepalen het vervormingsgedrag en herleid je uit de druksterkte van het beton. Beton krimpt door uitdroging van de cementsteen.
 
Ook de sterkte en het vervormingsgedrag van het beton zijn belangrijk. Het vervormingsgedrag wordt beïnvloed door de mechanische belasting, het vochtverlies en de temperatuurverandering. Mechanische belasting kan beton vervormen, zowel elastisch als plastisch. De elasticiteitsmodulus en de kruipcoëfficiënt bepalen het vervormingsgedrag en herleid je uit de druksterkte van het beton. Beton krimpt door uitdroging van de cementsteen.
  
==Kracht==
+
===Kracht===
 
Beton kan in principe alleen drukkrachten opnemen, net als andere steenachtige materialen. In combinatie met wapening kan beton ook trekkrachten opnemen. Beton en staal vormen een sterk duo. Zo hecht beton goed aan staal, hebben beide materialen vergelijkbare thermische uitzettingscoëfficiënten en beschermt het basische milieu in het cementgebonden materiaal het staal tegen roesten. In een optimale situatie ligt de wapening enkele centimeters onder het betonoppervlak.
 
Beton kan in principe alleen drukkrachten opnemen, net als andere steenachtige materialen. In combinatie met wapening kan beton ook trekkrachten opnemen. Beton en staal vormen een sterk duo. Zo hecht beton goed aan staal, hebben beide materialen vergelijkbare thermische uitzettingscoëfficiënten en beschermt het basische milieu in het cementgebonden materiaal het staal tegen roesten. In een optimale situatie ligt de wapening enkele centimeters onder het betonoppervlak.
|Afbeelding (extern)=[[Afbeelding:Afb 06b.JPG|thumb|400px|rechts|Cementrustiek prieel uit circa 1892 dat onderdeel uitmaakt van de tuin van het Snouck van Loosenhuis te Enkhuizen. Het is opgebouwd uit een stalen frame en cementmortel. Wat materiaalproblematiek betreft, vertoont dit type constructie veel overeenkomsten met gewapend beton.]]
+
|Afbeelding (extern)=[[Afbeelding:Afb 06b.JPG|thumb|400px|rechts|Cementrustiek prieel uit circa 1892 dat onderdeel uitmaakt van de tuin van het Snouck van Loosenhuis te Enkhuizen. Het is opgebouwd uit een stalen frame en cementmortel. Wat materiaalproblematiek betreft, vertoont dit type constructie veel overeenkomsten met gewapend beton.|alt= cementrustiek prieel in een tuin. Het is opgebouwd uit een stalen frame en cementmortel.]]
  
[[Afbeelding:Afb 21.JPG|thumb|400px|rechts|Cementrustiek prieel uit circa 1892 dat onderdeel uitmaakt van de tuin van het Snouck van Loosenhuis te Enkhuizen. Het is opgebouwd uit een stalen frame en cementmortel. Wat materiaalproblematiek betreft vertoont dit type constructie veel overeenkomsten met gewapend beton.]]
+
[[Afbeelding:Afb 21.JPG|thumb|400px|rechts|Beton van het oudste deel van het forteiland
 +
bij IJmuiden, dat is gebouwd omstreeks 1890. De doorsnede toont verschillende soorten beton, met bovenop een laag gewoon beton en daaronder brikkenbeton.|alt= Een doorsnede van beton met verschillende betonsoorten.]]
  
[[Afbeelding:Afb 20b.JPG|thumb|400px|rechts|De dunne toplaag van cementmortel is hier deels losgelaten. Lokaal staan afzettingen van calciumcarbonaat. Het beton is van Fort bij Spaarndam gebouwd rond 1900 als onderdeel van de Stelling van Amsterdam (foto Gert Jan Luijendijk)]]
+
[[Afbeelding:Afb 20b.JPG|thumb|400px|rechts|De dunne toplaag van cementmortel is hier deels losgelaten. Lokaal staan afzettingen van calciumcarbonaat. Het beton is van Fort bij Spaarndam gebouwd rond 1900 als onderdeel van de Stelling van Amsterdam (foto Gert Jan Luijendijk).|alt= Betonmuur van een fort waarbij de toplaag deels is losgelaten.]]
  
[[Afbeelding:Afb 03a.jpg|thumb|400px|rechts|De Spoelerij van de Tricot-fabriek in Winterswijk die is gebouwd tussen 1912 en 1922. Het is een vroeg voorbeeld van een gebouw met betonskelet.]]
+
[[Afbeelding:Afb 03a.jpg|thumb|400px|rechts|De Spoelerij van de Tricot-fabriek in Winterswijk die is gebouwd tussen 1912 en 1922. Het is een vroeg voorbeeld van een gebouw met betonskelet.|alt= Een gebouw met een betonskelet.]]
  
[[Afbeelding:Afb 03b.JPG|thumb|400px|rechts|Karakteristiek zijn de consoles in de vorm van een afschuining bij de aansluitingen van balken.]]
+
[[Afbeelding:Afb 03b.JPG|thumb|400px|rechts|Karakteristiek zijn de consoles in de vorm van een afschuining bij de aansluitingen van balken.|alt= Een plafond binnen in een gebouw met betonskelet. Aan de zijkant staan de ramen.]]
  
[[Afbeelding:Afb 02.JPG|thumb|400px|rechts|Paddestoelkolommen in de Van Nelle-fabriek in Rotterdam, ontworpen in 1926 door Jan Brinkman en Leen van der Vlugt en opgeleverd in 1929.]]
+
[[Afbeelding:Afb 02.JPG|thumb|400px|rechts|Paddestoelkolommen in de Van Nelle-fabriek in Rotterdam, ontworpen in 1926 door Jan Brinkman en Leen van der Vlugt en opgeleverd in 1929.|alt= Paddestoelkolommen en boven het plafond van een betonnen constructie.]]
  
[[Afbeelding:Afb 19.JPG|thumb|400px|rechts|Het betonnen seinhuis Post T bij het station in Maastricht naar ontwerp van architect Sybold van Ravesteyn. Gebouwd in 1933 en gerestaureerd in 2003.]]
+
[[Afbeelding:Afb 19.JPG|thumb|400px|rechts|Het betonnen seinhuis Post T bij het station in Maastricht naar ontwerp van architect Sybold van Ravesteyn. Gebouwd in 1933 en gerestaureerd in 2003.|alt= Een betonnen seinpost langs een spoorweg.]]
  
[[Afbeelding:Afb 01b.JPG|thumb|400px|rechts|Hoge porositeit is het gevolg van een te hoge water-cementfactor van de specie tijdens de productie (foto R.G.J. Ackerstaff).]]
+
[[Afbeelding:Afb 01b.JPG|thumb|400px|rechts|Hoge porositeit is het gevolg van een te hoge water-cementfactor van de specie tijdens de productie (foto R.G.J. Ackerstaff).|alt= Hoge porositeit in cement.]]
|Gerelateerd=Betonschade
+
|Bron=Bestand:Gids-techniek-44-beton-onderhoud-herstel-2006.pdf
|Lid van=Bouwmateriaal,Steen
+
|Gerelateerd=Beton - inspectie, Beton - schade
|Auteur van=MvanHunen
+
|Lid van=Thema/Bouwmaterialen, Thema/Steen
 +
|Specialisten=Michiel van Hunen
 
}}
 
}}

Huidige versie van 20 jul 2021 om 12:13

Introductie

BetonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. is divers materiaal en kent verschillende samenstellingen, kwaliteiten en verschijningsvormen. In de eenvoudigste vorm worden stukken natuursteennatuursteen: gesteente, niet gevormd in ambachtelijke of industriële processen. bijeengehouden door leemKleiachtig materiaal dat iets grover en zanderiger is dan klei en doorgaans geler is door een hoger ijzergehalte. Het ligt nog op de plaats waar het na het vermalen van gesteente door gletsjers en rivieren is afgezet. In het bouwbedrijf werd leem gebruikt voor het bestrijken van wanden, schoorsteenboezems, plafonds e.d., als bekleding van vlechtwerkvullingen, vaak vermengd met kalk en strohaksel. Het werd ook gebruikt voor het minder brandbaar maken van dakbedekkingen van stro, schindel. (Haslinghuis) of kleiKlei is het verweringsproduct van stollingsgesteente en metamorf gesteente. Klei bestaat uit gehydrateerde aluminiumsilicaten.. De meeste betonsoorten bestaan uit een mengsel van verhard hydraulisch bindmiddel en kalk met tras of cement. Dit artikel gaat over betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. waarin cement als bindmiddel is gebruikt, ook wel cementbetonSamenstel van steenachtige materialen, ontstaan uit toeslagmaterialen en cement. (Haslinghuis) genoemd.

 cementrustiek prieel in een tuin. Het is opgebouwd uit een stalen frame en cementmortel.
Cementrustiek prieel uit circa 1892 dat onderdeel uitmaakt van de tuinTuinen als groen erfgoed zijn cultuurhistorisch waardevolle begrensde terreinen met een sier- of nutsfunctie. Tuinen zijn beplant, vaak ontsloten door paden en liggen meestal in de nabijheid van een huis. Nederlandse tuinen tussen 1700 en 1900 lagen ook buiten de stadssingels of wallen als buitentuin of speeltuin. In het Middel-Nederlands betekent tuyn of tuen vlechtwerk van teen, de omheining. (Haslinghuis) van het Snouck van Loosenhuis te Enkhuizen. Het is opgebouwd uit een stalen frame en cementmortel. Wat materiaalproblematiek betreft, vertoont dit type constructie veel overeenkomsten met gewapend betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt..
 Een doorsnede van beton met verschillende betonsoorten.
BetonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. van het oudste deel van het forteiland bij IJmuiden, dat is gebouwd omstreeks 1890. De doorsnede toont verschillende soorten betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt., met bovenop een laag gewoon betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. en daaronder brikkenbetonBeton bestaande uit een mengsel van mortel en steenslag of gebroken baksteen. (Stichting Menno van Coehoorn).
 Betonmuur van een fort waarbij de toplaag deels is losgelaten.
De dunne toplaag van cementmortel is hier deels losgelaten. Lokaal staan afzettingenAfzettingen zijn neerslagen of bezinkingen van materiaal. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)", "sedimentatie is het afzetten van materiaal. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)") van calciumcarbonaat. Het betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. is van Fort bij Spaarndam gebouwd rond 1900 als onderdeel van de Stelling van Amsterdam (foto Gert Jan Luijendijk).
 Een gebouw met een betonskelet.
De Spoelerij van de Tricot-fabriek in Winterswijk die is gebouwd tussen 1912 en 1922. Het is een vroeg voorbeeld van een gebouw met betonskelet.
 Een plafond binnen in een gebouw met betonskelet. Aan de zijkant staan de ramen.
Karakteristiek zijn de consoles in de vorm van een afschuining bij de aansluitingen van balken.
 Paddestoelkolommen en boven het plafond van een betonnen constructie.
Paddestoelkolommen in de Van Nelle-fabriek in Rotterdam, ontworpen in 1926 door Jan Brinkman en Leen van der Vlugt en opgeleverd in 1929.
 Een betonnen seinpost langs een spoorweg.
Het betonnen seinhuis Post T bij het station in Maastricht naar ontwerp van architect Sybold van Ravesteyn. Gebouwd in 1933 en gerestaureerd in 2003.
 Hoge porositeit in cement.
Hoge porositeitDe porositeit van een materiaal is het volume van zijn poriën als deel van het bruto volume van het materiaal. is het gevolg van een te hoge water-cementfactor van de specie tijdens de productieProductie is het toevoegen van waarde, gebruikswaarde en of emotionele waarde, door het veranderen of bewust niet veranderen van de fysieke toestand van producten om daarmee voor de mens de gewenste eigenschappen (of perceptie van die eigenschappen) te verkrijgen of te behouden. Wanneer in de productie de fysieke toestand, verschijningsvorm, van een product wordt veranderd verkrijgt het product ook andere eigenschappen. Er is een directe relatie tussen toestand en eigenschappen van een product. Het begrip productiviteit is afgeleid van dit begrip productie. (foto R.G.J. Ackerstaff).

Geschiedenis

Negentiende eeuw

BetonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. heeft zich in de afgelopen eeuwen bewezen als functioneel en duurzaam materiaal. In de negentiende eeuw werd betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. vooral gebruikt als ongewapend materiaal. Een vroege vorm is brikkenbetonBeton bestaande uit een mengsel van mortel en steenslag of gebroken baksteen. (Stichting Menno van Coehoorn) dat vooral voor verdedigingswerken werd gebruikt. Ongewapend betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. werd in Nederland vooral toegepast in waterbouwkundige werken, bruggen, riolen, vloeren en tegelsGebakken plak klei, al dan niet geglazuurd. Op de tegel kan een voorstelling of een tekst ingebakken zijn. Ook een reliëf kan de tegel sieren.. Het werd als stampbeton in dunne lagenLagen zijn reeksen aaneengevoegde stenen van gelijke dikte op hun plat, horizontaal, soms in hellende stand of op hun kant (rollaag) gelegd. De hoogte van bakstenen metselwerk wordt naar het aantal lagen opgegeven. Een laag waarin alleen de korte zijden van de bakstenen zichtbaar zijn, heet een koppenlaag. die waarin alleen de lange zijden vertonen noemt men een strekkenlaag. (Haslinghuis) aangebracht en verdicht met stampers. Het gebruik van betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. nam in hoog tempo toe na de ontwikkelingIets dat gebeurt in de wereld of binnen de organisatie dat vraagt om verandering.", "Ontwikkeling is het veranderen van het gebruik van een gebouw of van een gebied, door bijvoorbeeld bebouwing, civiele werken of mijnbouw.") van het hydraulische bindmiddel portlandcement. Rond 1860 kwam de cementwarenindustrie op, waarin cementmortel werd gebruikt voor prefab bouwelementen die eerder vooral van natuursteennatuursteen: gesteente, niet gevormd in ambachtelijke of industriële processen. werden gemaakt.

Patenten

De patenten van de Fransman J. Monier, verkregen vanaf 1867, en het in 1892 verkregen patent van landgenoot F. Hennebique, waren belangrijke stappen in de ontwikkelingIets dat gebeurt in de wereld of binnen de organisatie dat vraagt om verandering.", "Ontwikkeling is het veranderen van het gebruik van een gebouw of van een gebied, door bijvoorbeeld bebouwing, civiele werken of mijnbouw.") van het gebruik van gewapend betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt.. Moeniers patenten richtten zich op toepassingen van ijzeren netwerken in betonnen onderdelen. Hennebique verkreeg patent op een bouwwijze waarbij gewapende kolommen, balken en vloerplaten één monolithisch geheel vormen.

Gewapend betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt.

Rond 1880 kwam gewapend betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. naar Nederland, waarna het materiaal geleidelijk aan steeds meer voor constructies werd gebruikt. Vanaf 1900 gebeurde dit in toenemende mate in bruggen, fabrieken, hallenHoge, betrekkelijk brede ruimte, meestal onverdeeld en langwerpig. De hal is meestal ondergebracht onder één rijzige kap en soms overwelfd. Hij is gewoonlijk enigszins verhoogd en over een trapbordes bereikbaar. De hal diende als:1. ontvang- en feestzaal, ridder- of wapenzaal, ook in vorstelijke en heerlijke hoven. Er werden vaak justitiële zittingen gehouden koningshal. In Oudgermaanse hallen bevonden de erezetels zich aan de lange zijde. Later werd de estrade voor de aanzienlijken, rechters of bestuurders meestal naar de smalle zijde verlegd. Sporen hiervan zijn te vinden in de v.m. grafelijke zaal, nu stadhuis van Haarlem. Boven langs de wanden is dikwijls een galerij aangebracht. Naar gelang dienst- en woonvertrekken om de hal werden gebouwd, kreeg deze vaak het karakter van wachtzaal, ‘salle des pas perdues’ (Ridderzaal in Den Haag, Westminster Hall in Londen). De hal onderscheidt zich veelal door een rijk gesneden eiken overkapping. In Engeland zijn nog talrijke voorbeelden van dit feodale bouwtype bewaard gebleven (Penshurst, Kenilworth). Zij maken deel uit van heerlijke huizen of universitaire ‘colleges’. Ook zijn ze ‘banqueting hall’ of ‘guildhall’. Sinds de renaissance komt de hal ook voor in het stadshuis. Onder invloed van Palladio werd de hal een voorhuis, liefst achter de middelste traveeën van de voorgevel. Wat betreft functie hield de ruimte het midden tussen een ontvangruimte en een vestibule. In XIX werd zij weer op deze manier in het bouwplan opgenomen. (Haslinghuis), silo’s, koeltorens en watertorens. Het Koninklijk Instituut Van Ingenieurs bracht in 1912 de eerste Gewapend betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. voorschriften uit om de kwaliteit van betonconstructies te verhogen. In 1918 volgde de tweede Voorschriften met eisen waaraan de betondekking moest voldoen. Voor balken was dit minimaal 25 millimeterEen millimeter (0,001 meter), symbool mm, is een uit het SI-stelsel afgeleide lengtemaat met de grootte van een duizendste deel van een meter. milli is afgeleid van het Latijnse woord voor duizend., voor kolommen 35 millimeterEen millimeter (0,001 meter), symbool mm, is een uit het SI-stelsel afgeleide lengtemaat met de grootte van een duizendste deel van een meter. milli is afgeleid van het Latijnse woord voor duizend.. De Stichting Koninklijk NederlandsHet Nederlands is een West-Germaanse taal en de moedertaal van de meeste inwoners van Nederland, België en Suriname. In de Europese Unie spreken ongeveer 23 miljoen mensen Nederlands als eerste taal, en een bijkomende vijf miljoen als tweede taal. Verder is het Nederlands ook een officiële taal van de Caraïbische (ei)landen Aruba, Curaçao en Sint-Maarten, terwijl er nog minderheden bestaan in Frankrijk, Duitsland en in mindere mate Indonesië, en nog ruim een half miljoen sprekers in de Verenigde Staten, Canada en Australië. De Kaap-Hollandse dialecten van Zuid-Afrika en Namibië werden gestandaardiseerd tot Afrikaans, een dochtertaal van het Nederlands. Normalisatie Instituut bracht de latere Voorschriften betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. uit.

Twintigste eeuw

Na 1900 werden er in Nederland ook steeds meer geprefabriceerde constructieve betonelementen verkrijgbaar. Zo kwamen er verschillende typen vloersystemen en dakplaten op de markt. Niettemin bleef het gebruik ervan tot 1940 beperkt. De elementen waren meestal niet rendabel doordat de loonkosten in de bouw nog laag waren in verhouding tot de materiaalprijzen. Ook waren de mogelijkheden van transport en montage van grote elementen beperkt.

Verdiepingsgebouwen

In het begin van de twintigste eeuw verschenen de eerste betonnen verdiepingsgebouwen in Nederland. In het begin gebruikte men het materiaal in de vorm van een balkenconstructie, zoals hout en ijzerFe. Dichtheid 7,86 kg/m3. Metaal dat in de bouw zeer veel is toegepast, vooral voor het opnemen van trekkrachten in verankeringen, trekstangen e.d.. Het heeft het nadeel dat het sterk kan corroderen (roesten), waarna door volumevermeerdering schade aan bouwdelen kan optreden. Ook gebruikt voor spijkers, hang- en sluitwerk, siersmeedwerk en vele andere doeleinden. In XVII werd vooral vanwege de taaiheid en buigbaarheid veel ijzer uit Zweden betrokken en als zodanig in bestekken vermeld.Kan ook worden gegoten in vormen. Gietijzer bevat 3-5 koolstof, is bros en kan geen trekkrachten opnemen. Smeedijzer bevat ongeveer 0,1 koolstof. IJzer met zeer weinig koolstof wordt staal genoemd. toegepast werden. Later ontwierp men nieuwe, materiaalspecifieke constructies zoals de paddestoelvloer, waarbij bijvoorbeeld in meer dan één richting werd overspannen. Deze vloer was bedoeld voor zwaarbelaste pakhuizen en is in Nederland waarschijnlijk voor het eerst toegepast in 1914. Rond 1930 werd hij ook gebruikt voor fabrieken en warenhuizen, met als bekendste voorbeeld de Van Nelle-fabriek in Rotterdam. Toch kregen de meeste gebouwenvrijstaande, overdekte en geheel of gedeeltelijke met wanden omsloten toegankelijke ruimte, die direct of indirect met de grond is verbonden. tot 1940 een betonskelet met balkenvloeren, waarbij de balken bij aansluitingen een console in de vorm van een afschuining hadden. Ook werden de meeste betonconstructies in het werk gestort, zodat de verschillende onderdelen een monoliet geheel vormden. Denk hierbij aan de balken, platen, gewelven, spanten en kolommen. Rond 1940 stapte men over op vlakke vloerplaten en rechte kolommen.

Woningbouw

In de jaren twintig vonden de eerste experimenten met betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. plaats in de woningbouw, waarvan het Amsterdamse Betondorp een bekend voorbeeld is. De architectonische uitstraling van betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. werd steeds meer gewaardeerd en benut, ook systeembouw en hoogbouw deden in deze periode hun intrede. Na Berlage maakten vooral de architectenEen architect is iemand die opgeleiden geaccrediteerd is voor het ontwerpen van gebouwen en voor het leiden van bouwprojecten. van het Functionalisme gebruik van gewapend betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt., zoals Bijvoet, Brinkman, Duiker en Van der Vlugt.

Vanaf 1930 werd voorgespannen betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. ontwikkeld en gebruikt, waardoor men grotere en lichtere elementen kon maken. Daarbij gebruikte men snelhardend betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. met een hoge dichtheid en druksterkteDe druksterkte van een materiaal is de maximale druk (kracht per oppervlakte-eenheid) die op een monster in een gestandaardiseerde test kan worden uitgeoefend voordat het kapotgaat. en een geringe krimp. Ook kreeg de firmaVennootschappen van twee of meer personen die onder een gemeenschappelijke naam zaken doen. (AAT-Ned) Schokbeton in 1931 een octrooi op het schok-procedé. Na 1945 kwamen er nieuwe techniekenEen techniek is een werkwijze die men volgt bij het uitvoeren van een werk. Onder de techniek waarmee een kunstwerk tot stand komt, verstaat met de gebruikte techniek zoals de aquareltechniek of de film.", "Wordt gebruikt voor de manier waarop een handeling wordt uitgevoerd of de methode waarmee dat gebeurt. Gebruik 'procédés' wanneer er in het algemeen wordt verwezen naar de verrichtingen die worden uitgevoerd of de procedures die worden gevolgd teneinde een bepaald resultaat te bereiken, en ook voor werkingen of veranderingen die plaats vinden in materialen of objecten. (AAT-Ned)" ) om betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. te verdichten via trillen en schokken. Hierdoor nam de kwaliteit van prefab betonelementen toe. Ook het gebruik van plastificeerders verbeterde de kwaliteit.

Materiaal

De dichtheid – en daarmee ook de duurzaamheidNULL – van betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. hangt nauw samen met de structuurDe microscopische structuur van een materiaal is de ruimtelijke oriëntatie van de atomen, ionen of moleculen. Deze structuur bepaalt de macroscopische eigenschappen. ervan. CementbetonSamenstel van steenachtige materialen, ontstaan uit toeslagmaterialen en cement. (Haslinghuis) bestaat uit cementsteen met fijn en grof toeslagmateriaal dat groter is dan 4 millimeterEen millimeter (0,001 meter), symbool mm, is een uit het SI-stelsel afgeleide lengtemaat met de grootte van een duizendste deel van een meter. milli is afgeleid van het Latijnse woord voor duizend., zoals zand en grindGrind, brokjes kwarts, door slijtage en afschuring in het Diluvium ontstaan, gewoonlijk te vinden op heidevelden en in rivierbeddingen, vermengd met grof zand. Gebruikt voor de verharding van wegen, het aanmaken van beton, het vormen van een onderlaag, zoals bij Romeinse villa’s in Limburg. (Haslinghuis)", "Niet aaneengekit gesteente, als vergruisde natuursteen in de ijstijden met de gletsjers meegevoerd of bezonken uit rivierwater. Meestal afgerond. Oudtijds gebruikt in kistwerk. Sedert XIX als grove toeslag gebruikt in beton. De grootte varieert van 5 tot 80 mm. (Haslinghuis)" ). BetonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. bestaat in het algemeen voor 75% uit toeslagstoffen, die zorgen voor de draagsterkte van het materiaal. Modern betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. bevat meestal ook een geringe dosis hulpstoffen. Bijvoorbeeld plastificeerders om de verwerkbaarheid te verbeteren, versnellers of vertragers om de uitharding te beïnvloeden, of luchtbelvormers om de vorstbestendigheid en verwerkbaarheid te verbeteren.

Cementsteen

De belangrijkste cementsoorten voor betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. zijn portlandcement, hoogovencement en – in mindere mate voor monumentenEen monument is een overblijfsel van kunst, cultuur, architectuur of nijverheid dat van algemeen belang wordt geacht vanwege de historische, volkskundige, artistieke, wetenschappelijke, industrieel-archeologische of andere sociaal-culturele waarde. – portlandvliegascement. Elk type cement heeft specifieke eigenschappen, die in een specifieke situatie belangrijk kunnen zijn. De cementsteen van het betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. bevat poriën die een doorlopend kanalenstelsel vormen. Deze poriën ontstaan vooral door het aanmaakwater van de cementspecieCementspecie wordt gemaakt uit cement als bindmiddel en zand als toeslag.. Hierbij bepaalt de water-cementfactor het aantal en de afmetingen van deze poriën. Deze factor is een van de meest cruciale parameters voor de uiteindelijke eigenschappen, zoals permeabiliteit, en kwaliteit van het betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt.. In het algemeen leidt een lagere water-cementfactor tot een hogere dichtheid en hogere sterkte. Een te lage water-cementfactor leidt tot slechte verwerkbaarheid en een te hoge water-cementfactor geeft een hoge porositeitDe porositeit van een materiaal is het volume van zijn poriën als deel van het bruto volume van het materiaal.. De permeabiliteit is belangrijk - die bepaalt voor een groot deel het transport van stoffen als water en kooldioxide.

Sterkte

Ook de sterkte en het vervormingsgedrag van het betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. zijn belangrijk. Het vervormingsgedrag wordt beïnvloed door de mechanische belasting, het vochtverlies en de temperatuurverandering. Mechanische belasting kan betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. vervormen, zowel elastisch als plastischEen plastisch materiaal is materiaal dat zich laat vormen en dat bij gebruik in die vorm blijft. Voorbeelden zijn klei, hoorn, polytheen.. De elasticiteitsmodulus en de kruipcoëfficiënt bepalen het vervormingsgedrag en herleid je uit de druksterkteDe druksterkte van een materiaal is de maximale druk (kracht per oppervlakte-eenheid) die op een monster in een gestandaardiseerde test kan worden uitgeoefend voordat het kapotgaat. van het betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt.. BetonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. krimpt door uitdroging van de cementsteen.

Kracht

BetonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. kan in principe alleen drukkrachten opnemenEen voorwerp wordt in een collectie opgenomen als het daadwerkelijk in ontvangst wordt genomen., netWordt gebruikt voor voorwerpen die bestaan uit ineengrijpende schikkingen van draden, koorden of touwen die zijn samengedraaid, geknoopt of geweven op regelmatige afstanden. Gebruik de term 'net (textiel)' voor open geweven stof gemaakt van twijn, sterke draad of garen, meestal van zijde, katoen, nylon of rayon, met fijne of grove mazen van vaste afmetingen, die wordt gebruikt om verschillende dingen te maken, van sluiers en garneersel op kleding tot tennisnetten en visnetten. (AAT-Ned) als andere steenachtige materialenEen materiaal is een natuurlijke of kunstmatig geproduceerde stof, grondstof of ingrediënt die bestemd is om verwerkt te worden tot het maken van objecten. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed). In combinatie met wapening kan betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. ook trekkrachten opnemenEen voorwerp wordt in een collectie opgenomen als het daadwerkelijk in ontvangst wordt genomen.. BetonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. en staal vormen een sterk duo. Zo hecht betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. goed aan staal, hebben beide materialenEen materiaal is een natuurlijke of kunstmatig geproduceerde stof, grondstof of ingrediënt die bestemd is om verwerkt te worden tot het maken van objecten. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) vergelijkbare thermische uitzettingscoëfficiënten en beschermt het basische milieu in het cementgebonden materiaal het staal tegen roesten. In een optimale situatie ligt de wapening enkele centimeters onder het betonoppervlak.

Meer informatie

Zie ook deze artikelen


Hoort bij deze thema's


Specialist(en)


Contact

Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 20 jul 2021 om 12:13.