Bouwfragmenten (deelcollectie): verschil tussen versies

k
k (Tekst vervangen - "|Artikelsoort=Object" door "|Artikelsoort=Collectie")
 
(5 tussenliggende versies door 2 gebruikers niet weergegeven)
Regel 1: Regel 1:
 
{{#element:
 
{{#element:
 
|Paginanaam=Bouwfragmenten (deelcollectie)
 
|Paginanaam=Bouwfragmenten (deelcollectie)
|Elementtype=Kennisitem
+
|Elementtype=Artikel
 
|Voorkeurslabel=Bouwfragmenten (deelcollectie)
 
|Voorkeurslabel=Bouwfragmenten (deelcollectie)
|Kennisitemtype=Overig
+
|Artikelsoort=Collectie
 
|Introductie=Deze collectie bevat ongeveer 4000 stuks. Ze bestaat voor een groot deel uit bouwbeeldhouwwerk (lapidarium) en verzamelingen historische bouwmaterialen, deuren, vensters, industrieel vervaardigde ornamentiek, molenonderdelen, bakstenen, dakpannen en gipsstudies.
 
|Introductie=Deze collectie bevat ongeveer 4000 stuks. Ze bestaat voor een groot deel uit bouwbeeldhouwwerk (lapidarium) en verzamelingen historische bouwmaterialen, deuren, vensters, industrieel vervaardigde ornamentiek, molenonderdelen, bakstenen, dakpannen en gipsstudies.
 
|Omschrijving===De geschiedenis van het bouwen==
 
|Omschrijving===De geschiedenis van het bouwen==
Regel 27: Regel 27:
 
Collecties bouwmaterialen zijn onder meer aanwezig in het Nederlands Dakpannen Museum (Alem), het Baksteenmuseum De Panoven (Zevenaar) en het Nederlands Tegelmuseum (Otterlo). Ook is er de Utrechtse Behangcollectie van de Stichting Historische Behangsels en Wanddecoraties in Nederland. Ten slotte heeft het Van Leeuwen Sloten Museum (Rhenen) hang- en sluitwerk. Al deze collecties zijn zeer specialistisch.
 
Collecties bouwmaterialen zijn onder meer aanwezig in het Nederlands Dakpannen Museum (Alem), het Baksteenmuseum De Panoven (Zevenaar) en het Nederlands Tegelmuseum (Otterlo). Ook is er de Utrechtse Behangcollectie van de Stichting Historische Behangsels en Wanddecoraties in Nederland. Ten slotte heeft het Van Leeuwen Sloten Museum (Rhenen) hang- en sluitwerk. Al deze collecties zijn zeer specialistisch.
 
|Afbeelding (extern)=[[Bestand:Bouwfragmenten 03-9821.jpg|400px|rechts|thumb|Alle bouwfragmenten zijn in 2013 overgebracht naar één depot in Amersfoort. Hier worden ze geselecteerd en gedigitaliseerd.|alt=Alle bouwfragmenten zijn in 2013 overgebracht naar één depot in Amersfoort. Hier worden ze geselecteerd en gedigitaliseerd.]]
 
|Afbeelding (extern)=[[Bestand:Bouwfragmenten 03-9821.jpg|400px|rechts|thumb|Alle bouwfragmenten zijn in 2013 overgebracht naar één depot in Amersfoort. Hier worden ze geselecteerd en gedigitaliseerd.|alt=Alle bouwfragmenten zijn in 2013 overgebracht naar één depot in Amersfoort. Hier worden ze geselecteerd en gedigitaliseerd.]]
|Gerelateerd=Beeldhouwkunst (deelcollectie),Thema/Rijkscollectie RCE
+
|Gerelateerd=Beeldhouwkunst (deelcollectie)
|Lid van=Thema/Rijkscollectie/Deelcollecties,Thema/Rijkscollectie RCE
+
|Lid van=Thema/Rijkscollectie RCE,Thema/Deelcollecties
 
}}
 
}}

Huidige versie van 25 jan 2021 om 14:24

Introductie

Deze collectie bevat ongeveer 4000 stuks. Ze bestaat voor een groot deel uit bouwbeeldhouwwerk (lapidarium) en verzamelingen historische bouwmaterialenBouwmaterialen zijn organische en anorganische materialen die worden gebruikt bij de bouw en later herstel of onderhoud van gebouwen. (Conservation Dictionary)", "Stof, natuurlijk of kunstmatig vervaardigd, geschikt en gebruikt voor de constructie, beschutting en versiering van een gebouw. Allereerst behoren tot de bouwmaterialen: hout, (natuur- en bak)steen, beton, kalk, zand, cement, leien, dakpannen en andere gebakken materialen, ijzer en staal, lood en zink en vervolgens glas, gips, pleister, verf, tegels en kunststoffen. Tot in XIX werden alle materialen met de hand gevormd en bewerkt, sedertdien toenemend industrieel en machinaal. Bouwmaterialen worden vaak over grote afstanden vervoerd, vroeger in hoofdzaak over water. (Haslinghuis)" ), deurenBarrières die draaien, schuiven, kantelen, of vouwen om een deuropening af te sluiten, meestal van een massieve en afgewerkte constructie en die meestal leiden naar binnenruimtes of die scheiden. Wordt ook gebruikt voor vergelijkbare elementen die een bak of een kast afsluiten. Voor minder massieve of afgewerkte constructies en die meestal twee buitenruimtes scheiden wordt 'hekken (poortonderdelen)' gebruikt. (AAT-Ned), venstersLichtopening in een muur, zowel in kerkelijke als profane gebouwen. (Haslinghuis), industrieel vervaardigde ornamentiek, molenonderdelen, bakstenenBakstenen zijn stenen die ontstaan door klei, hoofdzakelijk gewonnen in de uiterwaarden van de grote rivieren, te vormen in blokken en vervolgens op hoge temperatuur (c. 800 - 1100 °C) te bakken. Aan de hand van het vormingsprocedé onderscheiden we handvormstenen, vormbakpersstenen en strengpersstenen. Na te zijn gedroogd, worden de stenen opgestapeld en gebakken. De kwaliteit van de steen is afhankelijk van de temperatuur waarop deze gebakken is; hogere temperaturen geven hardere stenen, te hoge temperaturen gesmolten misbaksels. Omdat de stapel of 'tas' niet overal aan dezelfde temperatuur blootgesteld wordt, dient na het bakken gesorteerd te worden op hardheid en kleur. Dit gebeurt zowel visueel als op klank; Hardere stenen hebben een donkere kleur en geven een heldere klank als ze tegen elkaar geslagen worden (klinkers), zachtere stenen kleuren feller en klinken dof. Naar gelang ijzeroxide of calciumoxide de overhand heeft in de klei, kleurt de steen rood of geel. Bakstenen werden reeds gebruikt in de oudheid, aangenomen wordt dat in Nederland de productie techniek is herondekt door de kloosterlingen omstreeks 1250., dakpannenDakpannen zijn uit klei gebakken tegels (tegenwoordig ook van cementsteen) ter dekking van een dak, schubsgewijs over elkaar liggend. (Haslinghuis) en gipsstudies.

Alle bouwfragmenten zijn in 2013 overgebracht naar één depot in Amersfoort. Hier worden ze geselecteerd en gedigitaliseerd.
Alle bouwfragmenten zijn in 2013 overgebracht naar één depot in Amersfoort. Hier worden ze geselecteerd en gedigitaliseerd.

De geschiedenis van het bouwen

De collectie biedt inzicht in alle aspecten van de geschiedenis van het bouwen: van de middeleeuwen tot het begin van de 20e eeuw. De geschiedenis van de restauratiepraktijk wordt bijvoorbeeld weerspiegeld in 19e eeuwse fragmenten van de Utrechtse Domkerk en de Sint-Servaas in Maastricht.

De collectie omvat diverse unieke objecten en voorwerpen afkomstig van beschermd onroerend erfgoedBetreft de zorg voor wat ons als samenleving rest uit het verleden. Het is dus breder dan de term 'monument', die in hoofdzaak voor gebouwen gebruikt wordt, maar omvat ook archeologisch erfgoed en 'immaterieel' erfgoed, zoals gebruiken, kennis etc. Het is het geheel van verhalen, plekken, gebouwen en objecten die binnen een groep van generatie op generatie wordt overgedragen.. In de bibliotheek van de Rijksdienst in Amersfoort zijn vitrines ingericht met enkele tientallen belangrijke bouwfragmenten uit de collectie. Samen geven deze een chronologisch beeld van de ontwikkelingIets dat gebeurt in de wereld of binnen de organisatie dat vraagt om verandering.", "Ontwikkeling is het veranderen van het gebruik van een gebouw of van een gebied, door bijvoorbeeld bebouwing, civiele werken of mijnbouw.") van het bouwbeeldhouwwerk.

Twee delen

In feite bestaat de collectie uit 2 delen: de verzameling bouwfragmenten (unica) en de verzameling specimina van historische bouwmaterialenBouwmaterialen zijn organische en anorganische materialen die worden gebruikt bij de bouw en later herstel of onderhoud van gebouwen. (Conservation Dictionary)", "Stof, natuurlijk of kunstmatig vervaardigd, geschikt en gebruikt voor de constructie, beschutting en versiering van een gebouw. Allereerst behoren tot de bouwmaterialen: hout, (natuur- en bak)steen, beton, kalk, zand, cement, leien, dakpannen en andere gebakken materialen, ijzer en staal, lood en zink en vervolgens glas, gips, pleister, verf, tegels en kunststoffen. Tot in XIX werden alle materialen met de hand gevormd en bewerkt, sedertdien toenemend industrieel en machinaal. Bouwmaterialen worden vaak over grote afstanden vervoerd, vroeger in hoofdzaak over water. (Haslinghuis)" ). De laatste is een referentiecollectie.

2700 objecten zijn digitaal ontsloten via de beeldbank, maar de collectie zal na de ‘reorganisatie’ een nieuwe digitale ontsluiting krijgen.

Over deze deelcollectie

Depotschatten

Een van de belangrijkste ensembles wordt gevormd door de 200 fragmenten uit de 15e-eeuw van de Sint-Martinuskerk in Kerkdriel (Gelderland). Even belangrijk is de verzameling van ongeveer 200 renaissance bouwfragmenten (ca. 1540) afkomstig van het paleis van Hendrik III, graaf van Oranje Nassau, te Breda. Verder zijn er individuele fragmenten van grote kwaliteit en zeldzaamheid uit verschillende eeuwen.

Herkomst

Vanaf het begin van de monumentenzorg is er in het veld verzameld. Medewerkers van de voorgangers van de Rijksdienst brachten fragmenten en voorbeelden van materialenEen materiaal is een natuurlijke of kunstmatig geproduceerde stof, grondstof of ingrediënt die bestemd is om verwerkt te worden tot het maken van objecten. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) mee van bouwplaatsen. In 1999 werd door het Rijksmuseum Amsterdam een collectie stenenHarde delfstof die niet smeedbaar, niet brandbaar en (vrijwel) niet in water oplosbaar is. Wordt in de bouwkunst gebruikt als houw-, breuk- of veldsteen. (Haslinghuis) bouwfragmenten in beheer overgedragen. In 2012 is een deelcollectie kleurmonsters toegevoegd via een overdracht uit de collectie van het NederlandsHet Nederlands is een West-Germaanse taal en de moedertaal van de meeste inwoners van Nederland, België en Suriname. In de Europese Unie spreken ongeveer 23 miljoen mensen Nederlands als eerste taal, en een bijkomende vijf miljoen als tweede taal. Verder is het Nederlands ook een officiële taal van de Caraïbische (ei)landen Aruba, Curaçao en Sint-Maarten, terwijl er nog minderheden bestaan in Frankrijk, Duitsland en in mindere mate Indonesië, en nog ruim een half miljoen sprekers in de Verenigde Staten, Canada en Australië. De Kaap-Hollandse dialecten van Zuid-Afrika en Namibië werden gestandaardiseerd tot Afrikaans, een dochtertaal van het Nederlands. Openluchtmuseum.

Relatie met andere collecties

Wat de bouwfragmenten betreft zijn er allereerst uiteraard relaties met de monumentenEen monument is een overblijfsel van kunst, cultuur, architectuur of nijverheid dat van algemeen belang wordt geacht vanwege de historische, volkskundige, artistieke, wetenschappelijke, industrieel-archeologische of andere sociaal-culturele waarde. waar zij vanaf komen. De Rijksdienst streeft ernaar dat afkomende fragmenten zoveel mogelijk aan of in het betreffende monument bewaard blijven en daarbij ook onder de wettelijke bescherming van het monument worden gebracht. In die zin is de bouwfragmentencollectie van de Rijksdienst een historisch gegroeid voorbeeld van hoe het nu en in de toekomst eigenlijk niet moet.

Collecties bouwmaterialenBouwmaterialen zijn organische en anorganische materialen die worden gebruikt bij de bouw en later herstel of onderhoud van gebouwen. (Conservation Dictionary)", "Stof, natuurlijk of kunstmatig vervaardigd, geschikt en gebruikt voor de constructie, beschutting en versiering van een gebouw. Allereerst behoren tot de bouwmaterialen: hout, (natuur- en bak)steen, beton, kalk, zand, cement, leien, dakpannen en andere gebakken materialen, ijzer en staal, lood en zink en vervolgens glas, gips, pleister, verf, tegels en kunststoffen. Tot in XIX werden alle materialen met de hand gevormd en bewerkt, sedertdien toenemend industrieel en machinaal. Bouwmaterialen worden vaak over grote afstanden vervoerd, vroeger in hoofdzaak over water. (Haslinghuis)" ) zijn onder meer aanwezig in het NederlandsHet Nederlands is een West-Germaanse taal en de moedertaal van de meeste inwoners van Nederland, België en Suriname. In de Europese Unie spreken ongeveer 23 miljoen mensen Nederlands als eerste taal, en een bijkomende vijf miljoen als tweede taal. Verder is het Nederlands ook een officiële taal van de Caraïbische (ei)landen Aruba, Curaçao en Sint-Maarten, terwijl er nog minderheden bestaan in Frankrijk, Duitsland en in mindere mate Indonesië, en nog ruim een half miljoen sprekers in de Verenigde Staten, Canada en Australië. De Kaap-Hollandse dialecten van Zuid-Afrika en Namibië werden gestandaardiseerd tot Afrikaans, een dochtertaal van het Nederlands. DakpannenDakpannen zijn uit klei gebakken tegels (tegenwoordig ook van cementsteen) ter dekking van een dak, schubsgewijs over elkaar liggend. (Haslinghuis) Museum (Alem), het Baksteenmuseum De Panoven (Zevenaar) en het NederlandsHet Nederlands is een West-Germaanse taal en de moedertaal van de meeste inwoners van Nederland, België en Suriname. In de Europese Unie spreken ongeveer 23 miljoen mensen Nederlands als eerste taal, en een bijkomende vijf miljoen als tweede taal. Verder is het Nederlands ook een officiële taal van de Caraïbische (ei)landen Aruba, Curaçao en Sint-Maarten, terwijl er nog minderheden bestaan in Frankrijk, Duitsland en in mindere mate Indonesië, en nog ruim een half miljoen sprekers in de Verenigde Staten, Canada en Australië. De Kaap-Hollandse dialecten van Zuid-Afrika en Namibië werden gestandaardiseerd tot Afrikaans, een dochtertaal van het Nederlands. Tegelmuseum (Otterlo). Ook is er de Utrechtse Behangcollectie van de Stichting Historische Behangsels en Wanddecoraties in Nederland. Ten slotte heeft het Van Leeuwen Sloten Museum (Rhenen) hang- en sluitwerk. Al deze collecties zijn zeer specialistisch.

Meer informatie

Zie ook deze artikelen


Hoort bij deze thema's


Specialist(en)


    Contact

    Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 25 jan 2021 om 14:24.