Hertenkampen - herten: verschil tussen versies

(Nieuwe pagina aangemaakt met '{{#element: |Paginanaam=Historische hertenkampen: herten |Elementtype=Kennisitem |Voorkeurslabel=Historische hertenkampen: herten |Kennisitemtype=Overig |Introducti...')
 
k (Tekst vervangen - "|Kennisitemtype=Overig" door "|Artikelsoort=Overig")
 
(18 tussenliggende versies door 4 gebruikers niet weergegeven)
Regel 1: Regel 1:
 
{{#element:
 
{{#element:
|Paginanaam=Historische hertenkampen: herten
+
|Paginanaam=Hertenkampen - herten
|Elementtype=Kennisitem
+
|Elementtype=Artikel
|Voorkeurslabel=Historische hertenkampen: herten
+
|Voorkeurslabel=Hertenkampen - herten
|Kennisitemtype=Overig
+
|Artikelsoort=Overig
|Introductie=In de Nederlandse hertenkampen leven vele duizenden herten. Voor het grootste deel zijn dat damherten. Slechts in een enkel geval worden er edelherten gehouden. Die zijn groter dan damherten. Reeën zijn juist kleiner, maar ongeschikt voor hertenkampen. Zij leven veelal solitair of in kleine groepjes in de vrije natuur, trekken door de bossen en velden en hebben een uiterst fijn afgesteld voedselpatroon. Reeën worden dan ook niet in hertenkampen gehouden.
+
|Introductie=In de Nederlandse hertenkampen leven vele duizenden herten. Voor het grootste deel zijn dat damherten. Slechts in een enkel geval worden er edelherten gehouden, die groter zijn dan damherten. Reeën zijn juist kleiner, maar ongeschikt voor hertenkampen. Zij leven veelal solitair of in kleine groepjes in de vrije natuur, trekken door de bossen en velden en hebben een uiterst fijn afgesteld voedselpatroon. Reeën worden dan ook niet in hertenkampen gehouden.
|Omschrijving=3.2 Damherten  
+
|Omschrijving===Damherten==
 
Damherten leven vanaf de late middeleeuwen in Nederland, zo tonen archeologische vondsten aan. In die tijd introduceerde de adel ze hier voor de jacht in de bossen en wildparken. Zo liet prins Maurits in 1593 honderd damherten uit Engeland overkomen en uitzetten in het Haagse Bos.  
 
Damherten leven vanaf de late middeleeuwen in Nederland, zo tonen archeologische vondsten aan. In die tijd introduceerde de adel ze hier voor de jacht in de bossen en wildparken. Zo liet prins Maurits in 1593 honderd damherten uit Engeland overkomen en uitzetten in het Haagse Bos.  
 
Vandaag de dag leven damherten in Nederland niet alleen in hertenkampen, maar ook in het wild, zoals in verschillende natuurgebieden aan de kust. Damherten zijn te herkennen aan hun geschulpte geweien en hun gevlekte, bruin-witte vacht. Er komen ook donkere varianten voor. Het zijn gemakkelijke dieren om te houden. Ze stellen geen hoge eisen aan hun voedsel en hun leefomgeving. Bovendien planten zij zich binnen een hertenkamp goed voort. Hun nieuwsgierige aard, hun vacht en hun gedrag, zoals het weghuppen met vier poten tegelijk, maken damherten aantrekkelijk voor bezoekers. De ervaring leert dat damherten die regelmatig met mensen in aanraking komen minder schuw zijn, minder schrikachtig reageren en zelfs uit de hand eten.
 
Vandaag de dag leven damherten in Nederland niet alleen in hertenkampen, maar ook in het wild, zoals in verschillende natuurgebieden aan de kust. Damherten zijn te herkennen aan hun geschulpte geweien en hun gevlekte, bruin-witte vacht. Er komen ook donkere varianten voor. Het zijn gemakkelijke dieren om te houden. Ze stellen geen hoge eisen aan hun voedsel en hun leefomgeving. Bovendien planten zij zich binnen een hertenkamp goed voort. Hun nieuwsgierige aard, hun vacht en hun gedrag, zoals het weghuppen met vier poten tegelijk, maken damherten aantrekkelijk voor bezoekers. De ervaring leert dat damherten die regelmatig met mensen in aanraking komen minder schuw zijn, minder schrikachtig reageren en zelfs uit de hand eten.
3.3 Edelherten  
+
 
 +
==Edelherten ==
 
Edelherten zijn groot. Eigenlijk te groot voor een hertenkamp. Om ze een goed leefklimaat te kunnen bieden, moet het terrein dan ook zeer groot zijn. Edelherten komen daarom beter tot hun recht in een natuurgebied als de Hoge Veluwe.
 
Edelherten zijn groot. Eigenlijk te groot voor een hertenkamp. Om ze een goed leefklimaat te kunnen bieden, moet het terrein dan ook zeer groot zijn. Edelherten komen daarom beter tot hun recht in een natuurgebied als de Hoge Veluwe.
3.4 Overtollige dieren
 
Om het hertenbestand in een kamp gezond te houden moeten er elk jaar dieren worden afgevoerd. De opbrengst rekenden de eigenaren van de buitenplaatsen tot hun inkomsten. Om die reden werden de aantallen herten op vaste momenten keurig geadministreerd. In de archieven van bijvoorbeeld Kasteel Twickel in Overijssel is dat nog precies na te gaan. Overigens werd het verfijnde hertenvlees op buitenplaatsen zeer gewaardeerd. Ook tegenwoordig worden de overtollige dieren via de handel afgevoerd.
 
4.1 Onderzoek
 
Bouwhistorisch en bouwtechnisch onderzoek vormen een goede basis waarop een restauratieplan voor een hertenkamp gemaakt kan worden. Er zullen ongetwijfeld vergeten oude reparaties, veranderingen of uitbreidingen aan het licht komen die van belang kunnen zijn. Tegelijkertijd brengt het onderzoek de staat van onderhoud nauwkeurig in beeld. De tand des tijds kan grote invloed hebben gehad op een hertenkamp, vooral als er langere tijd geen onderhoud is gepleegd. Zo bleek bij onderzoek in Zeeland een hertenhuisje ruim een meter lager te zijn geworden 
 
Tweemaal het hertenhuisje uit 1893 op de buitenplaats Zeeduin in Oostkapelle. Eerst in 1985, een meter weggerot, en vervolgens in 2001, weer op oorspronkelijke hoogte door het voortdurend wegrotten van de onderkant van de constructie. Het huisje kon dankzij het onderzoek weer tot op zijn oorspronkelijke hoogte worden gebracht.
 
  
4.1 Bekende architecten
+
===Andere herten===
In de negentiende eeuw kregen tuinarchitecten vaker dan voorheen opdracht een park met een hertenkamp te ontwerpen. Zo richtte Jan Zocher in 1828 voor de gemeente Haarlem de Haarlemmerhout in met een hertenkamp. In Assen gaf Lucas Roodbaard er in 1842 een vorm aan de rand van het Asser Bos.  
+
In onze dierentuinen vinden we bijzondere hertensoorten zoals het Pater-Davidshert, Chinese muntjak, axishert en sikahert. Deze laatste twee hertensoorten lijken sterk op het damhert maar zijn wat kleiner en hebben een schoffelvormig gewei. Bij uitzondering komen ze in hertenkampen voor.
Naar aanleiding van een prijsvraag ontwierp Leonard Springer in 1901 een hertenkamp in De Alkmaarder Hout. Bovendien creëerde Springer er in 1929 in het Bloemendaalse Bos een met een bijzonder hertenhuisje, een oriëntaals type. En Hendrik Copijn en zijn zoon Lodewijk bedachten in 1908 het hertenkamp in het eerder door hen ontworpen Julianapark in Utrecht.  
 
  
Ook bouwkundige architecten hielden zich soms bezig met het tekenen van een hertenkamp en de bijbehorende bouwwerkenZo ontwierp Willem Dudok in 1939 het hertenhuisje in de Hilversumse hertenkamp.
+
==Overtollige dieren ==
 +
Om het hertenbestand in een kamp gezond te houden moeten er elk jaar dieren worden afgevoerd. De opbrengst rekenden de eigenaren van de buitenplaatsen tot hun inkomsten. Om die reden werden de aantallen herten op vaste momenten keurig geadministreerd. In de archieven van bijvoorbeeld Kasteel Twickel in Overijssel is dat nog precies na te gaan. Overigens werd het verfijnde hertenvlees op buitenplaatsen zeer gewaardeerd. Ook tegenwoordig worden de overtollige dieren via de handel afgevoerd.
 +
|Afbeelding (intern)=200409 Ansichtkaart met kissinggates in Zeist.jpeg
 +
|Afbeelding (extern)=[[Bestand:200409 Litho uit 1850 van hertenkamp in Haagse Bos.jpeg|400px|rechts|thumb|Litho uit 1850 van de hertenkamp in het Haagse Bos. Litho Haags gemeentearchief H.W. Last.|alt=Een litho uit 1850 van een hertenkamp. Het kamp wordt omringd met een schuin houten hek. Daarnaast is een pad waar mensen wandelen. De vrouwen dragen lange jurken. De mannen dragen een kostuum met een hoed. Op het veld lopen, rennen en grazen herten. In de achtergrond staan statige gebouwen.]]
 +
[[Bestand:200209 Ingekleurde ansichtkaart van hertenkamp in Alkmaar.jpeg|400px|rechts|thumb|Ingekleurde ansichtkaart uit ongeveer 1910 van de hertenkamp in Alkmaar. De kamp, inclusief het hertenhuisje, is een ontwerp uit 1901 van tuinarchitect Leonard Springer.|alt=Een ingekleurde ansichtkaart uit ongeveer 1910 van een hertenkampAan het water ligt een grasveld waar herten op lopen en grazen. Een hertenhuisje en bomen in bloei staan op de achtergrond. ]]
 +
[[Bestand:2000409 De hertenkamp in Bloemendaal.jpeg|400px|rechts|thumb|De hertenkamp uit 1929 in Bloemendaal is ontworpen door Leonard Springer|alt=Een man en een vrouw staan met hun fietsen naast een hertenkamp. De vrouw heeft een kind voorop in een fietszitje. Zij kijken naar de dieren op de hertenkamp. Er lopen herten, een klein paard en kippen.]]
 +
|Gerelateerd=Hertenkampen,Hertenkampen - locaties,Hertenkampen - onderhoud
 +
|Lid van=Thema/Buitenplaatsen,Thema/Monumenten
 
}}
 
}}

Huidige versie van 25 jan 2021 om 13:56

Introductie

In de Nederlandse hertenkampen leven vele duizenden herten. Voor het grootste deel zijn dat damherten. Slechts in een enkel geval worden er edelherten gehouden, die groter zijn dan damherten. Reeën zijn juist kleiner, maar ongeschikt voor hertenkampen. Zij leven veelal solitair of in kleine groepjes in de vrije natuur, trekken door de bossen en velden en hebben een uiterst fijn afgesteld voedselpatroon. Reeën worden dan ook niet in hertenkampen gehouden.

Een litho uit 1850 van een hertenkamp. Het kamp wordt omringd met een schuin houten hek. Daarnaast is een pad waar mensen wandelen. De vrouwen dragen lange jurken. De mannen dragen een kostuum met een hoed. Op het veld lopen, rennen en grazen herten. In de achtergrond staan statige gebouwen.
Litho uit 1850 van de hertenkamp in het Haagse Bos. Litho Haags gemeentearchief H.W. Last.
Een ingekleurde ansichtkaart uit ongeveer 1910 van een hertenkamp.  Aan het water ligt een grasveld waar herten op lopen en grazen. Een hertenhuisje en bomen in bloei staan op de achtergrond.
Ingekleurde ansichtkaart uit ongeveer 1910 van de hertenkamp in Alkmaar. De kamp, inclusief het hertenhuisje, is een ontwerp uit 1901 van tuinarchitect Leonard Springer.
Een man en een vrouw staan met hun fietsen naast een hertenkamp. De vrouw heeft een kind voorop in een fietszitje. Zij kijken naar de dieren op de hertenkamp. Er lopen herten, een klein paard en kippen.
De hertenkamp uit 1929 in Bloemendaal is ontworpen door Leonard Springer

Damherten

Damherten leven vanaf de late middeleeuwen in Nederland, zo tonen archeologische vondstenOverblijfsel, voorwerp of ander spoor van menselijke aanwezigheid in het verleden afkomstig van een archeologisch monument. (Erfgoedwet) aan. In die tijd introduceerde de adel ze hier voor de jacht in de bossen en wildparken. Zo liet prins Maurits in 1593 honderd damherten uit Engeland overkomen en uitzetten in het Haagse Bos. Vandaag de dag leven damherten in Nederland niet alleen in hertenkampen, maar ook in het wild, zoals in verschillende natuurgebieden aan de kust. Damherten zijn te herkennen aan hun geschulpte geweien en hun gevlekte, bruin-witte vacht. Er komen ook donkere varianten voor. Het zijn gemakkelijke dieren om te houden. Ze stellen geen hoge eisen aan hun voedsel en hun leefomgeving. Bovendien planten zij zich binnenHet binnenmilieu is wat men binnen in een gebouw ervaart. een hertenkamp goed voort. Hun nieuwsgierige aard, hun vacht en hun gedrag, zoals het weghuppen met vier poten tegelijk, maken damherten aantrekkelijk voor bezoekers. De ervaring leert dat damherten die regelmatig met mensen in aanraking komen minder schuw zijn, minder schrikachtig reageren en zelfs uit de hand eten.

Edelherten

Edelherten zijn groot. Eigenlijk te groot voor een hertenkamp. Om ze een goed leefklimaat te kunnen bieden, moet het terrein dan ook zeer groot zijn. Edelherten komen daarom beter tot hun rechtEen recht is een door het objectieve recht verleende en beschermde bevoegdheid van een persoon. in een natuurgebied als de Hoge Veluwe.

Andere herten

In onze dierentuinen vinden we bijzondere hertensoorten zoals het Pater-Davidshert, Chinese muntjak, axishert en sikahert. Deze laatste twee hertensoorten lijken sterk op het damhert maar zijn wat kleiner en hebben een schoffelvormig gewei. Bij uitzondering komen ze in hertenkampen voor.

Overtollige dieren

Om het hertenbestand in een kamp gezond te houden moeten er elk jaar dieren worden afgevoerd. De opbrengst rekenden de eigenaren van de buitenplaatsenBuitenplaatsen zijn in oorsprong aanzienlijke buitenverblijven met omringende parkaanleg en bijgebouwen, aangelegd vanaf de zeventiende eeuw. De buitenplaats was goed bereikbaar via water of weg. Vanaf de negentiende eeuw zijn veel buitenplaatsen permanent bewoond. Tegenwoordig ook in gebruik als kantoor, restaurant of museum. tot hun inkomsten. Om die reden werden de aantallen herten op vaste momenten keurig geadministreerd. In de archieven van bijvoorbeeld Kasteel Twickel in Overijssel is dat nog precies na te gaan. Overigens werd het verfijnde hertenvlees op buitenplaatsenBuitenplaatsen zijn in oorsprong aanzienlijke buitenverblijven met omringende parkaanleg en bijgebouwen, aangelegd vanaf de zeventiende eeuw. De buitenplaats was goed bereikbaar via water of weg. Vanaf de negentiende eeuw zijn veel buitenplaatsen permanent bewoond. Tegenwoordig ook in gebruik als kantoor, restaurant of museum. zeer gewaardeerd. Ook tegenwoordig worden de overtollige dieren via de handel afgevoerd.

Meer informatie

Zie ook deze artikelen


Hoort bij deze thema's


Specialist(en)


    Contact

    Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 25 jan 2021 om 13:56.