Microklimaatdoos

Introductie

Voor het tentoonstellen van schilderijen die gevoelig zijn voor klimaatschommelingen is een speciale zogenoemde microklimaatdoos ontwikkeld. Dit is een soort permanente vitrine waarin je een schilderij toch kunt tonen wanneer de bruikleennemer geen constante conditie van het binnenklimaat kan garanderen.

Bij bruiklenen van vochtgevoelige schilderijen uit de eigen collectie stelt de Rijksdienst voor het Cultureel ErfgoedBetreft de zorg voor wat ons als samenleving rest uit het verleden. Het is dus breder dan de term 'monument', die in hoofdzaak voor gebouwen gebruikt wordt, maar omvat ook archeologisch erfgoed en 'immaterieel' erfgoed, zoals gebruiken, kennis etc. Het is het geheel van verhalen, plekken, gebouwen en objecten die binnen een groep van generatie op generatie wordt overgedragen. (RCEDe Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) is een onderdeel van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. We werken onder de rechtstreekse verantwoordelijkheid van de minister en voeren wet- en regelgeving en erfgoedbeleid uit dat het ministerie en de dienst samen maken. Ook ontwikkelen we praktisch toepasbare kennis en geven we advies over rijksmonumenten, landschap & leefomgeving, archeologie en roerend erfgoed.) meestal als voorwaarde dat deze van een microklimaatdoos worden voorzien. Vochtgevoelig zijn bijvoorbeeld schilderijen op houten drager of voorzien van een stijfseldoublering.

je ziet een houten lijst met hierin een microklimaatdoos.
Een open microklimaatdoos
je ziet een houten lijst met hierop een microklimaatdoos.
Een gesloten microklimaatdoos
je ziet een illustratie van een dwarsdoorsnede van een microklimaatdoos.
Detail dwarsdoorsnede microklimaatdoos zonder opbouw
je ziet een illustratie van een dwarsdoorsnede van een microklimaatdoos met opbouw.
Detail dwarsdoorsnede microklimaatdoos met opbouw

Invloed van vocht in de lucht

Een zeer belangrijke factor voor het behoud van objecten is het reguleren van de hoeveelheid vocht in de lucht rondom het object. Lucht kan een bepaalde maximale hoeveelheid waterdamp bevatten die afhankelijk is van de temperatuur. Warme lucht kan meer vocht bevatten dan koude lucht. Men duidt de daadwerkelijke hoeveelheid waterdamp in de lucht aan met het begrip ‘relatieve luchtvochtigheid’ (RV). Relatieve luchtvochtigheid is de hoeveelheid waterdamp in de lucht bij een bepaalde temperatuur, als percentage van wat die lucht bij die temperatuur maximaal aan waterdamp kan bevatten. Een RV van 50 procent wil dus zeggen dat bij de heersende temperatuur de lucht de helft van de hoeveelheid waterdamp heeft die hij maximaal kan hebben.

Organische materialenEen materiaal is een natuurlijke of kunstmatig geproduceerde stof, grondstof of ingrediënt die bestemd is om verwerkt te worden tot het maken van objecten. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed), zoals hout en textiel, nemen vocht op en staan dit ook weer af. Het vochtgehalte van deze materialenEen materiaal is een natuurlijke of kunstmatig geproduceerde stof, grondstof of ingrediënt die bestemd is om verwerkt te worden tot het maken van objecten. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) is normaal gesproken in evenwicht met de RV van de omgeving. Hierdoor zullen deze materialenEen materiaal is een natuurlijke of kunstmatig geproduceerde stof, grondstof of ingrediënt die bestemd is om verwerkt te worden tot het maken van objecten. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) meer vocht opnemenEen voorwerp wordt in een collectie opgenomen als het daadwerkelijk in ontvangst wordt genomen. bij een hoge RV, waardoor zij zwellen of uitzetten, en bij een lage RV vocht afstaan en daardoor krimpen. Soms bestaat een voorwerp uit verschillende materialenEen materiaal is een natuurlijke of kunstmatig geproduceerde stof, grondstof of ingrediënt die bestemd is om verwerkt te worden tot het maken van objecten. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) die elk op hun eigen manier reageren op veranderingen in de RV. Verschillen in uitzettingIn de conservering van schilderijen is uitzetting het toenemen van de afmetingen van de drager. kunnen krachten teweeg brengen die materialenEen materiaal is een natuurlijke of kunstmatig geproduceerde stof, grondstof of ingrediënt die bestemd is om verwerkt te worden tot het maken van objecten. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) kromtrekken, buigen of zelfs breken. De meeste objecten blijven daarom het best bewaard in een klimaatDe atmosferische variaties op een specifieke geografische locatie op langere termijn. Gebruik 'weer' voor de atmosferische toestand op korte termijn. (AAT-ned)", "De omgeving van een gebied bestaat uit de natuurlijke en door de mens aangelegde kenmerken in het gebied", "Het milieu in een gebouw is de atmosfeer die erin heerst.", "Het milieu rond een voorwerp of een collectie is de atmosfeer waarin ze zich bevinden.") met een zo constant mogelijke RV en bij een constante temperatuur (T). Als ideale waardenDe waarde van een object wordt bepaald door de waarde die een individu of de maatschappij toekent aan een voorwerp in verhouding tot andere voorwerpen. hierbij houdt men meestal een RV tussen de 48 en 55 procent en een T tussen de 16 en 20°C aan. Uitzondering hierop vormen objecten die aan klimaatomstandigheden gewend zijn die we niet als ideaal kunnen classificeren, maar waarin ze zo lang hebben vertoefd dat de materialenEen materiaal is een natuurlijke of kunstmatig geproduceerde stof, grondstof of ingrediënt die bestemd is om verwerkt te worden tot het maken van objecten. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) hierin een soort evenwicht hebben gevonden en zich hieraan hebben aangepast (de zogenoemde normaalwaarde). Dit soort objecten moet men bij voorkeur zoveel mogelijk in deze omstandigheden houden om niet alsnog ernstig in conditie achteruit te gaan.

Plotselinge veranderingen in T of RV kunnen van grote invloed zijn op de conditie van objecten en scheurenEen scheur is een barst of een uiteenrijting in een flexibel materiaal waarbij geen materiaal verloren gaat en waarbij weinig vervorming optreedt. Een scheur is een vorm van mechanische schade, veroorzaakt door het met kracht uit elkaar trekken van een flexibel materiaal zoals papier of textiel.", "Langwerpige, smalle beschadiging."), breuken of de teloorgang van het gehele object veroorzaken.

Hoe werkt de microklimaatdoos?

De werking van de microklimaatdoos berust op het principe dat je binnenHet binnenmilieu is wat men binnen in een gebouw ervaart. de bestaande lijst rondom het schilderij een luchtdichte ruimte creëert. Hierdoor verbreek je de interactie tussen schilderij en (macro-)omgeving en heeft het vochtgehalte van de buitenwereld geen invloed meer op het vochtgehalte van het schilderij. Omdat er slechts een heel klein luchtvolume wordt ingesloten, ontstaat er spoedig een evenwicht tussen het vochtgehalte in het materiaal en in de lucht (micro-omgeving) eromheen.

Echter, voor een object dat op deze manier beschermd is tegen de invloed van RV in de omgevingslucht, geldt wel nog steeds dat de T zo constant mogelijk moet blijven. Want vochttransport wordt gedreven door veranderingen in T. En hoewel een vochtgevoelig object zichzelf redelijk kan bufferen, heeft een plotselinge temperatuurverandering tot gevolg dat het vochtevenwicht tussen lucht en materiaal verschuift. Wanneer er tussen onderdelen verschillen in T zijn, kan er ook condensvorming optreden. De invloed van de directe omgeving, zoals een koude buitenmuur, de wijze van verlichting of lokale verwarming, verdient in dit verband dan ook speciale aandacht.

Hieronder staat een overzicht van de stappen die nodig zijn om een microklimaatdoos binnenHet binnenmilieu is wat men binnen in een gebouw ervaart. de schilderijlijst aan te brengen. De dagelijkse praktijk zal echter telkens weer aanpassingen vereisen die niet in deze beschrijving zijn of kunnen worden opgenomen.

Algemene eisen en technische aspecten

a. De microklimaatdoos werkt alleen optimaal wanneer je de lucht binnenin volledig (‘lekvrij’) afsluit en isoleert van de buitenlucht.

b. Voorzie het schilderij aan de voorkant van UV-werend (gelaagd) glasGlas is de verzamelnaam voor hard, doorzichtig, niet kristallijn materiaal, bereid uit gesmolten zand, kalk en soda (natriumcarbonaat) of potas (kaliumcarbonaat). Met 'niet kristallijn' wordt bedoeld dat glas een gestolde vloeistof is. en aan de achterkant van kanaalplaat. Sluit het schilderij vervolgens luchtdicht af, zodat mogelijke klimaatschommelingen een minimaal effect hebben.

c. Hoe kleiner het ingesloten luchtvolume, hoe geringer het vochttransport binnenin. Een afstand van maximaal vier millimeterEen millimeter (0,001 meter), symbool mm, is een uit het SI-stelsel afgeleide lengtemaat met de grootte van een duizendste deel van een meter. milli is afgeleid van het Latijnse woord voor duizend. tussen glasGlas is de verzamelnaam voor hard, doorzichtig, niet kristallijn materiaal, bereid uit gesmolten zand, kalk en soda (natriumcarbonaat) of potas (kaliumcarbonaat). Met 'niet kristallijn' wordt bedoeld dat glas een gestolde vloeistof is. en schilderij voorkomt hinderlijke spiegeling bij het aanschouwen van het werk. Het schilderij mag uiteraard nooit het glasGlas is de verzamelnaam voor hard, doorzichtig, niet kristallijn materiaal, bereid uit gesmolten zand, kalk en soda (natriumcarbonaat) of potas (kaliumcarbonaat). Met 'niet kristallijn' wordt bedoeld dat glas een gestolde vloeistof is. raken.

d. Gezien de complexiteit van de werkzaamheden heeft degene die de microklimaatdoos aanbrengt ruime ervaring met het hanteren en inlijsten van schilderijen. Hij beschikt bovendien over goed technisch inzicht.

e. Schilderij en lijst verkeren in goede staat, zijn stofvrij gemaakt en voorzien van een recent conditierapport voordat de microklimaatdoos wordt aangebracht.

Benodigde materialenEen materiaal is een natuurlijke of kunstmatig geproduceerde stof, grondstof of ingrediënt die bestemd is om verwerkt te worden tot het maken van objecten. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

De materialenEen materiaal is een natuurlijke of kunstmatig geproduceerde stof, grondstof of ingrediënt die bestemd is om verwerkt te worden tot het maken van objecten. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) die we hier noemen zijn de standaardmaterialen die de RCEDe Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) is een onderdeel van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. We werken onder de rechtstreekse verantwoordelijkheid van de minister en voeren wet- en regelgeving en erfgoedbeleid uit dat het ministerie en de dienst samen maken. Ook ontwikkelen we praktisch toepasbare kennis en geven we advies over rijksmonumenten, landschap & leefomgeving, archeologie en roerend erfgoed. gebruikt voor de vervaardiging van klimaatdozen. De afdichtingsmaterialen en de kanaalplaat zijn kantVerwijst naar fijn, decoratief ajourwerk in textiel, gemaakt door draden van linnen, katoen, zijde, haar, metaal of een andere vezel in lussen te leggen, in te rijgen, samen te draaien of te vervlechten om ontwerpen of patronen te vormen. Bij het maken van kant wordt gewerkt met een naald of met klossen. Het toevoegen van borduursels is niet ongewoon. Modern kant kan machinaal zijn vervaardigd. Ajourstoffen die op een weefgetouw zijn gemaakt en decoratief ajourbreiwerk worden doorgaans niet als kant geclassificeerd. Kant is vaak wit of effen van kleur. Echt kant ontstond in de veertiende eeuw in Europa en het Midden-Oosten, hoewel oude culturen bekend waren met gedecoreerde ajourstoffen, waaronder de Egyptische cultuur. Kant is te gebruiken als rand, boord of inzetstuk voor linnengoed of apparels. Ook wordt het samengevoegd tot grotere stukken textiel en dan gebruikt als voorhang, draperie, apparel of iets anders. (Toegepaste Kunst Project, RKD)-en-klare, relatief goedkope materialenEen materiaal is een natuurlijke of kunstmatig geproduceerde stof, grondstof of ingrediënt die bestemd is om verwerkt te worden tot het maken van objecten. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed). Het UV-werende gelaagde glasGlas is de verzamelnaam voor hard, doorzichtig, niet kristallijn materiaal, bereid uit gesmolten zand, kalk en soda (natriumcarbonaat) of potas (kaliumcarbonaat). Met 'niet kristallijn' wordt bedoeld dat glas een gestolde vloeistof is. zal veruit de grootste kostenpost zijn. Uiteraard kan het voorkomen dat een of meer materialenEen materiaal is een natuurlijke of kunstmatig geproduceerde stof, grondstof of ingrediënt die bestemd is om verwerkt te worden tot het maken van objecten. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) niet voorhanden zijn. Deze kun je dan vervangen door andere, volledig gelijkwaardige materialenEen materiaal is een natuurlijke of kunstmatig geproduceerde stof, grondstof of ingrediënt die bestemd is om verwerkt te worden tot het maken van objecten. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed), dat wil zeggen dat ze geheel emissievrij, niet-corrosief en onschadelijk voor het object zijn.

  • UV-werend gelaagd glasGlas is de verzamelnaam voor hard, doorzichtig, niet kristallijn materiaal, bereid uit gesmolten zand, kalk en soda (natriumcarbonaat) of potas (kaliumcarbonaat). Met 'niet kristallijn' wordt bedoeld dat glas een gestolde vloeistof is.
  • Zuurvrij (zelfklevend) zwart viltVilt is een dichte mat van vezels, die door elkaar gewerkt zijn en die onder invloed van verwarming en chemicaliën in elkaar haken. Meestal wordt hiervoor wol gebruikt.
  • Aluminium tape
  • Stukjes kurk
  • Reversibele houtlijm, huiden- of vislijm
  • Latten voor raamwerk
  • Kanaalplaat (lexaan, polycarbonaat)
  • Lijstveren, schroeven en ringetjes
  • Zwarte verfIedere dispersie van een pigment in een oplosmiddel van water, olie of een andere organische stof. (AAT-Ned) op waterbasis

Voorbereidingen

Tref de volgende voorbereidingen:

  • Bestel het UV-werende gelaagde glasGlas is de verzamelnaam voor hard, doorzichtig, niet kristallijn materiaal, bereid uit gesmolten zand, kalk en soda (natriumcarbonaat) of potas (kaliumcarbonaat). Met 'niet kristallijn' wordt bedoeld dat glas een gestolde vloeistof is. op maat (houd wel rekening met een mogelijk lange levertijd). Meet hiertoe de sponning van de lijst op. Doe dit zorgvuldig, want de sponning is zelden haaks. Neem de te bestellen UV-werende ruit, afhankelijk van de haaksheid en de breedte van de sponning, ruim kleiner (circa drie millimeterEen millimeter (0,001 meter), symbool mm, is een uit het SI-stelsel afgeleide lengtemaat met de grootte van een duizendste deel van een meter. milli is afgeleid van het Latijnse woord voor duizend.) dan de kleinste sponningmaat om iedere spanningAls een voorwerp wordt uitgerekt of samengedrukt werkt er een kracht op die spanning wordt genoemd. Overmatige spanning op textiel resulteert in mechanische schade zoals deformatie, gleeën en scheuren. in het glasGlas is de verzamelnaam voor hard, doorzichtig, niet kristallijn materiaal, bereid uit gesmolten zand, kalk en soda (natriumcarbonaat) of potas (kaliumcarbonaat). Met 'niet kristallijn' wordt bedoeld dat glas een gestolde vloeistof is. te voorkomen.
  • Snij het zwarte viltVilt is een dichte mat van vezels, die door elkaar gewerkt zijn en die onder invloed van verwarming en chemicaliën in elkaar haken. Meestal wordt hiervoor wol gebruikt. in stroken van de juiste breedte (één à twee millimeterEen millimeter (0,001 meter), symbool mm, is een uit het SI-stelsel afgeleide lengtemaat met de grootte van een duizendste deel van een meter. milli is afgeleid van het Latijnse woord voor duizend. smaller dan de voorkant van de sponning) en lengte.
  • Controleer de sponning zorgvuldig op mogelijke lekkage c.q. plaatsenConcentratie van bebouwing. waar eventueel lucht doorheen zou kunnen komen. Let vooral op open hoeken, houtwormgaten, splinters, etc. Wanneer de sponning is aangetast of niet goed sluit, moet je de betreffende plaatsenConcentratie van bebouwing. aan de binnenkant afplakken met aluminium tape.
  • Maak stukjes kurk van circa vijf centimeterEen centimeter (cm) is een lengte van 0,01 meter = 10 mm. Centi komt van het Latijnse woord 'centum', honderd. De centimeter is de gebruikelijke eenheid voor metingen in huiselijke omstandigheden, bijvoorbeeld lichaamslengte, afmetingen van meubels, kleding enzovoort. In technische tekeningen wordt liever de millimeter gebruikt. lang ongeveer op maat. De exacte breedte en dikte kun je pas bepalen als je het schilderij in de lijst hebt aangebracht.

Opbouw

a. Aanbrengen viltVilt is een dichte mat van vezels, die door elkaar gewerkt zijn en die onder invloed van verwarming en chemicaliën in elkaar haken. Meestal wordt hiervoor wol gebruikt.

Plak eerst stroken zuurvrij viltVilt is een dichte mat van vezels, die door elkaar gewerkt zijn en die onder invloed van verwarming en chemicaliën in elkaar haken. Meestal wordt hiervoor wol gebruikt. in de sponning van de lijst. Maak deze stroken circa één millimeterEen millimeter (0,001 meter), symbool mm, is een uit het SI-stelsel afgeleide lengtemaat met de grootte van een duizendste deel van een meter. milli is afgeleid van het Latijnse woord voor duizend. smaller dan de sponning van de lijst, zodat het viltVilt is een dichte mat van vezels, die door elkaar gewerkt zijn en die onder invloed van verwarming en chemicaliën in elkaar haken. Meestal wordt hiervoor wol gebruikt. vanaf de voorzijde niet zichtbaar is en geen gevaarEen gevaar is een erkende oorzaak voor mogelijke schade. vormt voor eventuele vergulding.

b. PlaatsenConcentratie van bebouwing. glasplaat

Leg de (smetteloos schone!) plaat UV-werend glasGlas is de verzamelnaam voor hard, doorzichtig, niet kristallijn materiaal, bereid uit gesmolten zand, kalk en soda (natriumcarbonaat) of potas (kaliumcarbonaat). Met 'niet kristallijn' wordt bedoeld dat glas een gestolde vloeistof is. op het viltVilt is een dichte mat van vezels, die door elkaar gewerkt zijn en die onder invloed van verwarming en chemicaliën in elkaar haken. Meestal wordt hiervoor wol gebruikt..

c. Aanbrengen aluminium tape

Beplak de rand van de glasplaat met aluminiumtape, zodanig dat dit eveneens netWordt gebruikt voor voorwerpen die bestaan uit ineengrijpende schikkingen van draden, koorden of touwen die zijn samengedraaid, geknoopt of geweven op regelmatige afstanden. Gebruik de term 'net (textiel)' voor open geweven stof gemaakt van twijn, sterke draad of garen, meestal van zijde, katoen, nylon of rayon, met fijne of grove mazen van vaste afmetingen, die wordt gebruikt om verschillende dingen te maken, van sluiers en garneersel op kleding tot tennisnetten en visnetten. (AAT-Ned) binnenHet binnenmilieu is wat men binnen in een gebouw ervaart. de sponning valt en uit het zicht is en reikt tot circa één derde van de hoogte van de sponning. Zo kan de lijst zijn bufferende werking blijven uitoefenen.

d. Aanbrengen stroken viltVilt is een dichte mat van vezels, die door elkaar gewerkt zijn en die onder invloed van verwarming en chemicaliën in elkaar haken. Meestal wordt hiervoor wol gebruikt.

Om het schilderij op afstand van het glasGlas is de verzamelnaam voor hard, doorzichtig, niet kristallijn materiaal, bereid uit gesmolten zand, kalk en soda (natriumcarbonaat) of potas (kaliumcarbonaat). Met 'niet kristallijn' wordt bedoeld dat glas een gestolde vloeistof is. te houden plak je weer smalle stroken viltVilt is een dichte mat van vezels, die door elkaar gewerkt zijn en die onder invloed van verwarming en chemicaliën in elkaar haken. Meestal wordt hiervoor wol gebruikt. rondom, op de aluminium tape op het glasGlas is de verzamelnaam voor hard, doorzichtig, niet kristallijn materiaal, bereid uit gesmolten zand, kalk en soda (natriumcarbonaat) of potas (kaliumcarbonaat). Met 'niet kristallijn' wordt bedoeld dat glas een gestolde vloeistof is.. Dit doe je ook weer zodanig langs de randen dat het vanaf de zichtzijde niet of nauwelijks zichtbaar is.

e. PlaatsenConcentratie van bebouwing. schilderij

Leg nu het schilderij op de vilten stroken en breng het in de juiste positie in de lijst. Om ervoor te zorgen dat het schilderij nog ‘vrij’ kan bewegen zonder ál te los te zitten, maak je afstandhouders van kurk: blokjes van circa vijf centimeterEen centimeter (cm) is een lengte van 0,01 meter = 10 mm. Centi komt van het Latijnse woord 'centum', honderd. De centimeter is de gebruikelijke eenheid voor metingen in huiselijke omstandigheden, bijvoorbeeld lichaamslengte, afmetingen van meubels, kleding enzovoort. In technische tekeningen wordt liever de millimeter gebruikt. lang en van de juiste breedte, vastgezet in de lijst met reversibele houtlijm.

f. Aanbrengen opbouw

Nu het schilderij op zijn definitieve positie binnenHet binnenmilieu is wat men binnen in een gebouw ervaart. de lijst ligt, zal blijken of er aan de achterzijde al dan niet een hoogteverschil is ontstaan ten opzichte van de achterkant van de lijst.

i. Als de achterkant van het schilderij hoger is dan de lijst, maak je een ophoging achter op de lijst om de lijstveren en de kanaalplaat te kunnen aanbrengen (afbeelding 2). Breng hiertoe latten rondom de sponning aan en maak dit raamwerk iets hoger dan het hoogste punt van de achterzijde van het schilderij en breed genoeg om de kanaalplaat te kunnen bevestigen. Houd er ook rekening mee dat er genoeg plaats op de lijst overblijft voor het ophangsysteem. Wanneer je de juiste positie van het raamwerk hebt bepaald bevestig je dit met huiden- of vislijm in combinatie met (enkele) schroeven.

ii. Wanneer het schilderij niet buiten de lijst uitsteekt, vervalt uiteraard de montage van de ophoging en kan het gehele verdere montageproces rechtstreeks op de lijst plaatsvinden (afbeelding 1).

g. Check glasplaat

Voordat je de microklimaatdoos definitief sluit controleer je de glasplaat nogmaals zorgvuldig op stof en eventuele ‘vingers’. Kijk ook het geheel goed na op per ongeluk achtergebleven montagemateriaal.

h. Aanbrengen lijstveren

Plaats dan de lijstveren, uiteraard niet te strak en zoveel mogelijk in de richting van de houtnerf. Plak ze af met zelfklevend viltVilt is een dichte mat van vezels, die door elkaar gewerkt zijn en die onder invloed van verwarming en chemicaliën in elkaar haken. Meestal wordt hiervoor wol gebruikt. op de plaatsenConcentratie van bebouwing. waar de lijstveren het spieraam of het paneel raken. (In plaats van lijstveren kun je ook blokjes Evazote gebruiken, die door de drukDruk is de kracht die op een voorwerp werkt en die het probeert te vervormen. De druk wordt gemeten als de kracht gedeeld door het oppervlak waarop hij werkt. van de vervolgens te plaatsenConcentratie van bebouwing. kanaalplaat het schilderij op de juiste plaats(en) vastklemmen.)

i. Afsluiten achterzijde

Schroef dan de kanaalplaat vast (boor de schroeven eventueel voor en breng ringetjes aan). Breng ten slotte aluminium tape zodanig aan op de achterkant van de kanaalplaat, over de buitenste rand en op het raamwerk of de lijst, dat een luchtdichte afsluitingHekwerk, borstwering van hout, steen of ijzer, o.a. om een kapel van de hoofdruimte van een kerk af te scheiden. Bij een koor onderscheidt men het koorhek van de koorafsluiting. (Haslinghuis) van het schilderij is gewaarborgd.

Lees verder

  • Ligterink, Frank & Di Pietro, Giovanna: Prediction of the relative humidity response of backboard-protected canvas paintings. Studies in Conservation, 44 (1999) 4, pp. 269-277.
  • Sozzani, Laurent: An economical design for a microclimate vitrine for painting using the picture frame as the primary housing. Journal of the American Institute for Conservation, 2/1997, pp. 95-107.
  • Velsink, Renée: De (on)doorzichtigheid van UV-werende materialenEen materiaal is een natuurlijke of kunstmatig geproduceerde stof, grondstof of ingrediënt die bestemd is om verwerkt te worden tot het maken van objecten. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed). De voor- en nadelen van verschillende UV-werende materialenEen materiaal is een natuurlijke of kunstmatig geproduceerde stof, grondstof of ingrediënt die bestemd is om verwerkt te worden tot het maken van objecten. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) bij het inlijsten. Care, nr 8, 1999, pp. 27-31.
  • Wadum, Jorgen: Microclimate boxes for panel paintings. The structural conservation of panel paintings: Proceedings of a symposium at the Paul J. Getty Museum, 1998, pp. 497-524.
  • Wadum, Jorgen: Mikroklimavitrinen ohne Feuchtigkeitspuffer: für feuchtigkeitsempfindliche Holztafeln und leimdoublierte Gemälde. Restauro 2/2000, pp. 96-100.

Meer informatie

Zie ook deze artikelen


    Hoort bij deze thema's


    Specialist(en)


    Contact

    Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 25 okt 2021 om 07:02.