Franeker - Voorstraat 2 - Cammingha- of Sjaerdemahuis

(15771) monumentenregister Monumentnummer: 15771

Introductie

Reconstructie van een laatmiddeleeuwse stadsstins, bestaande uit twee, iets ten opzichte van elkaar verschoven bouwvolumes.

Camminghastins vanuit het zuidoosten. Beeldbank RCE, foto door A.J. van der Wal, 1976, CC BY-SA 3.0

Geschiedenis

De geschiedenis van de Camminghastins gaat terug tot circa 1240 toen op deze plek een torenvormige(?) stins werd gebouwd. Deze is in 1445 voor het grootste deel afgebroken. Vermoedelijk heeft het geslacht Sjaerda de ruïne gekocht en er een stadhuis gebouwd. Zij hadden ook een kasteel aan de oostzijde van Franeker.

Rond 1550 komt de stins in het bezit van de familie Cammingha, waarna de naam verandert. Vanaf circa 1640 is in het huis een herberg gehuisvest, De Valk. In 1969 wordt de stins gekocht door de Friesland Bank en in opdracht van hen gerestaureerd. Met deze restauratie is gekozen voor een reconstructie van de Middeleeuwse stins. Het plan hiervoor is opgesteld door architectenbureau Wiersma en Brugman.

Na de Friesland Bank wordt het rijksmonument herbestemd tot bakkerij op de begane grond en een museale functie op de verdieping: het kaatsmuseum en munt en penningenkabinet. Momenteel staat het pand leeg en worden plannen ontwikkeld voor een herbestemming tot recreatieappartementen.

Omschrijving

De Camminghastins is tussen 1450 en 1475 gebouwd als een rechthoekig huis van één bouwlaag. Tussen 1475 en 1500 is het pand verhoogd. Tussen 1525 en 1550 is aan de oostzijde een kleiner bouwvolume toegevoegd, dat iets versprongen ligt ten opzichte van het hoofdhuis. De reden daarvoor is niet bekend. De oostmuur van de aanbouw is ouder en dateert uit circa 1400. Deze muur moet behoord hebben bij een, nu verdwenen torenvormig(?) gebouw. Het betreft hier vermoedelijk de oorspronkelijke stins.

In de periode 1969-1972 is het huis terug gerestaureerd naar de middeleeuwse toestand.

Bronnen en verwijzingen

• Beeldbank RCE Meer foto's van dit rijksmonument
• Bibliotheek RCE Elward, Ronald, en Peter Karstkarel, Stinsen en states : adellijk wonen in Friesland, Drachten/Leeuwarden 1990, 149.
• Bibliotheek RCE Molen, S.J. van der, ‘Het Camminghahuis te Franeker en zijn geschiedenis’, in: Jaarboek De Vrije Fries, 1971, 33-45.
• Bibliotheek RCE Molen, S.J. van der, Van stins tot bankgebouw : het Camminghahuis te Franeker en zijn geschiedenis, Franeker 1972.
• Bibliotheek RCE Radetzky, Rita, Stinzen, staten en buitenplaatsen in Friesland, Leeuwarden 2020, 26.

Zie ook

Artikelen

• Rijksmonumenten
• Rijksmonumenten - Kastelen, landhuizen en parken

Hoort bij deze thema's

• Kastelen, landhuizen en parken
• Monumenten

Meer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.

Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.

---