Amsterdam - Wibautstraat 2-4; Eerste Boerhaavestraat 35 - Belastingkantoor
Monumentnummer: 530868
Introductie
Voormalig belastingkantoor, later Kohnstammhuis.
Kenmerken
Rijksmonument sinds: 02 november 2009
Bouwactiviteiten
Bouwtypen
Bouwstijlen
Ambachten
Kennis in monumentenregister
Kennis over dit monument is momenteel (ook) nog terug te vinden in het monumentenregister: Rijksmonument 530868.
Een achterhaald, elitair en imponerend symbool van staatsmacht, zo klonk de kritiek op het nieuwe Rijksbelastingkantoor dat in 1958 werd opgeleverd. Dit nieuwe overheidsgebouw was ontworpen door Gijsbert Friedhoff (1892-1970), die sinds 1946 als Rijksbouwmeester verantwoordelijk was voor de architectuur van overheidsgebouwen. Het huisvestte meer dan duizend ambtenaren van vijf diensten van de belastingdienst.
Friedhoff ontwierp een symmetrisch rechthoekig gebouw van tien verdiepingen, met op elke hoek een toren van zeven verdiepingen. De brede en hoge ingangshal heeft ramen die over de volledige gevel doorlopen, afgewisseld met halfzuilen. Op de hoeken van de ingangshal bevinden zich statige ingangen, met boven de linker deur het wapenschild van Nederland, en boven de rechter deur het wapenschild van de gemeente Amsterdam. Het gebouw heeft een betonnen skelet en is bekleed met gele bakstenen. In de kleine kantine maakte Dora Tuynman (1926-1979) twee wandschilderingen, en in de grote kantine maakte Gé Röling (1904-1981) een grote wandschildering. Friedhoff ontwierp zelf gestandaardiseerd meubilair voor het interieur.
De kritiek op het gebouw was niet alleen gericht op de klassieke en monumentale vormgeving, maar ook op de stedenbouwkundige context. Het gebouw was onderdeel van de verbreding van de Wibautstraat, die volgde op de sluiting van het Weesperpoortstation. Het stedenbouwkundig plan voorzag aan de entree van de verbrede Wibautstraat twee hoge gebouwen die als poort naar de stad fungeren. Middels deze prominente stedenbouwkundige situering en de vormgeving van het gebouw, wilde Friedhoff de waardigheid van het staatsgezag tot uitdrukking brengen. In de naoorlogse periode, wanneer de democratisering van de grond kwam, vonden critici dit een achterhaald en onacceptabel symbool van staatsmacht. Het deed hen denken aan de architectuur van dictaturen, zoals Nazi-Duitsland of Stalin-Rusland.
Latere toevoegingen en aanpassingen
In 1970 werd het gebouw uitgebreid met een nieuwe vleugel ontworpen door Mart Bolten (1916-2002), en de nieuwe rijksbouwmeester Jo Vegter (1906-1982). De Belastingdienst verhuisde in 1994 naar het ‘Boekhuis’, waarna de Universiteit van Amsterdam en de Hogeschool van Amsterdam het gebouw gebruikten als faculteitsgebouw. Sinds 2009 is het gebouw uitsluitend in gebruik door de Hogeschool van Amsterdam en vormt het een onderdeel van hun 'Amstelcampus'. Hiervoor werd het gebouw gerenoveerd door Ibelings van Tilburg architecten, en werd het omgedoopt tot het ‘Kohnstammhuis’, vernoemd naar de natuurkundige, filosoof, en pedagoog Philip Kohnstamm.
Bronnen en verwijzingen
- Besluit en besluitmotivering Officieel besluit van de rijksoverheid tot het aanwijzen van dit rijksmonument, inclusief toelichting van de redenen.
- Geneste, David. Ir. Gijsbert Friedhoff b.i. (1892-1970): rijksbouwmeester, architect en ontwerper met oog voor totaalconcept, ambachtelijkheid en representativiteit. Verloren, 2024.
- https://arcam.nl/architectuur-gids/kohnstammhuis/
Zie ook
ArtikelenHoort bij deze thema'sMeer informatie Meer over het monumentenregister en het rechtsgevolg van de aanwijzing tot rijksmonument is te vinden op cultureelerfgoed.nl/monumenten.
Meer over de omvang en reikwijdte van de bescherming van specifiek dit monument is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister en de leeswijzer.
Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 22 jan 2026 om 04:00.