's-Gravenhage (Den Haag) - Wassenaarseweg 220 - Hoofdkantoor ANWB

< Rijksmonumenten

(532194) monumentenregisterMonumentnummer: 532194

Introductie

Hoofdkantoor ANWB, rotonde met luifel en bordes, parkeerterrein, groenaanleg met vijver, brug, hek met zijvleugels/traliehekwerk.
Rechts op de foto is het kantoorgebouw te zien. In het midden van de foto staat een rond, lager gebouw. Naar dit gebouw loopt een toegangsweg en een paar trappen.
Afb. 1. ANWB-hoofdgebouw, april 2002. Foto: A.J. Van der Wal, beeldbank RCE CC BY-SA 3.0
Een aantal gevels van het gebouw, afgedekt met ritmische gebogen daken. Op de voorgrond een luifel, en in het midden van het dak het ANWB-logo.
Afb. 2. Prefab-schaaldaken op de kantine, april 2002. Foto: A.J. Van der Wal, beeldbank RCE CC BY-SA 3.0
Interieur van het ronde publieksgebouw. Het dak wordt ondersteund met zuilen. Op de vloer staan kriskras banken.
Interieur publieksgebouw, april 2002. Foto: A.J. Van der Wal, beeldbank RCE CC BY-SA 3.0

Kenmerken

  • Datering: 1958-1959
  • Architect: Architectenbureau prof. ir. J. F. Berghoef en ir. H. Klarenbeek
  • Bouwstijl: Traditionalisme
  • Rijksmonument sinds: 28 augustus 2014

Exterieur

Het hoofdgebouw (94 x16 meter, 25 meter hoog) bestaat uit een rotonde (het bezoekersdeel) en een rechthoekige kantoorvleugel opgetrokken in lichte baksteen uit Noord-Brabant. Het heeft 6 bouwlagen, een kelder, een dakopbouw (kantine) en een buitenterras.

De rotonde heeft een hoogte van 15 meter en een doorsnede van 50 meter. Een bordestrap en een luifel geven toegang tot de rotonde. Op de begane grond zijn werkruimten over twee verdiepingen. Voor de entree ligt een langgerekt parkeerterrein, toegankelijk middels een brug. Langs twee randen van het parkeerterrein een groenaanleg, naar ontwerp van de Rotterdamse landschapsarchitect J.W.C. Boer. Hek met zijvleugels en baksteenmozaïek. Traliehekwerk.

De rotonde wordt gedekt door een betonnen koepel bestaande uit geprefabriceerde betonschaalelementen voorgespannen door staalkabels. De koepel rust op een voorgespannen ringbalk gedragen door twaalf kolommen (ontwerp van prof. ir. A. M. Haas). Rondom de open ruimte een krans van werkvertrekken met conische schaaldaken van betonelementen. Dakbedekking met koperfolie. Ruitjes met dubbel zonwerend glas waartussen een glasvezel.

Het kantoor is gebouwd vanuit een betonskelet. Het metselwerk is gedeeltelijk geprefabriceerd. Aluminium kantelramen, in kozijnen van wengéhout. Onder de ramen baksteenmozaïeken in geglazuurde steen. Het dak van de kantine bestaat uit geprefabriceerde betonnen schaaldelen (ontwerp van Haas).

Belangrijk was een goede communicatie tussen de verschillende afdelingen en ruime parkeergelegenheid. Er was gerekend op uitbreiding van het gebouw. Die ging in 1971 van start en werd in 1973 afgerond.

In 1969 is het technische gebouw verbouwd. In 1973 en 2002 is het parkeerterrein uitgebreid. Verder volgden een interne verbouwing van de techno-hal, een restauratie van de puien van de rotonde, een niet nader aangeduide uitbreiding, een uitbreiding van de alarmcentrale, een computercentrum en een luchtbrug.

Interieur

De vloer van de rotonde is uitgevoerd in twee soorten san sebastian natuursteen met banden van gris col di gapo. Windroos is als decoratie opgenomen. Centraal een bronzen waterbekken met een meisjesfiguur naar ontwerp van beeldhouwer H. M. Wezelaar. Een rondschrift ontleend aan een gedicht van Jan Engelman: Verwonder u. De ruimte zwelt en mindert. Verwonder u om alles wat bestaat. Ga ver op reis. Gij wordt alleen gehinderd door ‘t wereldlot wanneer uw geest geen verre reis verstaat.

De kantoorruimtes hebben verplaatsbare wanden. Zorgvuldig gedetailleerde trappenhuizen met lichtarmaturen (inclusief verdiepingsnummers), tegelwerk, balustrade. Kantine op het dak: grote open ruimte.

Groenstrook

De groenstrook is ingericht als park met zitjes aan het water. Een bomenlaan van iepen omzoomt het terrein, rechte wandelpaden en verspringende vlakken. Aanleg van terrassen aan het water, afgezoomd met bielzen. Ontwerp van J.W.C. Boer. Aan de rand van de vijver een pompstationnetje tbv een dubbel rioleringssysteem. Op parkeerterrein 16 lichtmasten. Midden voor de rotonde een vlaggenmast.

Kunstwerken

  1. Plastiek op bordesmuur (kunstenaar onbekend), voorstellende een helpende hand.
  2. J.G. Groeting, Mozaïeken van geglazuurde bakstenen in reliëf op beide kopse gevels van het kantoorgebouw, voorstellende twee helpende handen met gereedschap en motoronderdelen.
  3. H.J. Etienne, ANWB-embleem als bekroning gebouw
  4. J.W. Raedecker, reliëf aan wand vergaderzaal, voorstellende de historie en evolutie van verkeer en toerisme.

Monumentale waarde

Het gebouw staat symbool van het toenemende belang van toerisme en (auto)mobiliteit. Dit komt ook tot uiting in de situering van het hoofdkantoor aan de rand van Den Haag, nabij snelwegen en de ruime parkeergelegenheid op eigen terrein (bereikbaarheid).

Van belang is het gebruik van betonnen prefab schaaldaken voor de overkoepeling van de rotonde en de kantine op het dak. Bouwtechnisch valt het voor een groot deel geprefabriceerde metselwerk op van gestorte betondelen waarin de bakstenen buitenhuid al geïncorporeerd was. De elementen werden op de bouwplaats gestort.

Het ANWB kantoor vormt een belangrijk onderdeel in het werk van J.F. Berghoef. Met name de vormgeving van de rotonde met luifel is bijzonder.

Baksteen is hier niet alleen als bekleding van het betonskelet toegepast, maar heeft ook een belangrijke ornamentele functie. Ook is het gebouw rijk aan monumentale kunst.


Bronnen en verwijzingen

  • ANWB-hoofdkantoor te ‘s –Gravenhage, …. Bouw (1958) nr. 5, p. 122-123.
  • Besluit Officieel besluit van de rijksoverheid tot het aanwijzen van dit rijksmonument.
  • Besluitmotivering Toelichting van de redenen voor het aanwijzen van dit rijksmonument.
  • Cees van Boven (red.), Gids van de Moderne Architectuur in Den Haag, Den Haag 1998, p. 302
  • Het ANWB Gebouwencomplex te Den Haag …., II De constructie, De ingenieur 73(1961), nr. 47, bt. 155-168
  • Het ANWB Gebouwencomplex te Den Haag …., I De architectonische en stedenbouwkundige opzet, De ingenieur 73(1961), nr. 47, bt. 153-155
  • Het nieuwe ANWB-gebouw, Baksteen 2(1960) nr. 3, p. 22-24

Meer informatie
Meer over het monumentenregister en de pagina's in deze kennisbank is te vinden in Monumenten - Rijksmonumentenregister.
Meer over wat er is beschermd is te vinden in de leeswijzer.

U kunt op deze kennisbank reageren via het reactieformulier.

" "

Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 7 jun 2024 om 03:01.