Hertenkampen - onderhoud: verschil tussen versies

(Nieuwe pagina aangemaakt met '{{#element: |Paginanaam=Historische hertenkampen: onderhoud |Elementtype=Kennisitem |Voorkeurslabel=Historische hertenkampen: onderhoud |Kennisitemtype=Overig |Intr...')
 
k (Tekst vervangen - "|Kennisitemtype=Onderhoud" door "|Artikelsoort=Behoud en beheer")
 
(16 tussenliggende versies door 4 gebruikers niet weergegeven)
Regel 1: Regel 1:
 
{{#element:
 
{{#element:
|Paginanaam=Historische hertenkampen: onderhoud
+
|Paginanaam=Hertenkampen - onderhoud
|Elementtype=Kennisitem
+
|Elementtype=Artikel
|Voorkeurslabel=Historische hertenkampen: onderhoud
+
|Voorkeurslabel=Hertenkampen - onderhoud
|Kennisitemtype=Overig
+
|Artikelsoort=Behoud en beheer
|Introductie=Bij onderhoud en herstel is het belangrijk de authentieke onderdelen van het hertenkamp op hun waarde te schatten. Behoud en repareer oorspronkelijke onderdelen die er slecht aan toe zijn, zoals houten hekwerken. Dat is beter dan ze te vervangen door goedkopere, moderne oplossingen die niet bij het karakter van het kamp passen. Onderzoek hoe ooit weggehaalde originele onderdelen eruitzagen, zodat ze weer in de juiste stijl gemaakt kunnen worden.
+
|Introductie=Bij onderhoud en herstel is het belangrijk de authentieke onderdelen van de hertenkamp op hun waarde te schatten. Behoud en repareer oorspronkelijke onderdelen die er slecht aan toe zijn, zoals houten hekwerken. Dat is beter dan ze te vervangen door goedkopere, moderne oplossingen die niet bij het karakter van de kamp passen. Onderzoek hoe ooit weggehaalde originele onderdelen eruitzagen, zodat ze weer in de juiste stijl gemaakt kunnen worden.
|Omschrijving===Materiaal ==
+
|Omschrijving===Onderzoek==
 +
Bouwhistorisch en bouwtechnisch onderzoek vormen een goede basis waarop een restauratieplan voor een hertenkamp gemaakt kan worden. Er zullen ongetwijfeld vergeten oude reparaties, veranderingen of uitbreidingen aan het licht komen die van belang kunnen zijn. Tegelijkertijd brengt het onderzoek de staat van onderhoud nauwkeurig in beeld. De tand des tijds kan grote invloed hebben gehad op een hertenkamp, vooral als er langere tijd geen onderhoud is gepleegd. Zo bleek bij onderzoek in Zeeland een hertenhuisje ruim een meter lager te zijn geworden. 
 +
 
 +
==Materiaal ==
 
Bij de aanleg van historische hertenkampen zijn de bouwwerken en hekwerken vrijwel alleen van natuurlijke materialen gemaakt, zoals hout, riet, leem en waar nodig baksteen en ijzer. Zij zorgen voor een zo natuurlijk mogelijke overgang van natuur naar hertenkamp. Dit uitgangspunt hoort richtinggevend te zijn bij herstel, vervanging en uitbreiding. Gebruik dus zo veel mogelijk de oorspronkelijke, natuurlijke materialen, ook met doelmatig onderhoud in gedachten. Gewapend beton hoort meestal niet thuis in een hertenkamp.
 
Bij de aanleg van historische hertenkampen zijn de bouwwerken en hekwerken vrijwel alleen van natuurlijke materialen gemaakt, zoals hout, riet, leem en waar nodig baksteen en ijzer. Zij zorgen voor een zo natuurlijk mogelijke overgang van natuur naar hertenkamp. Dit uitgangspunt hoort richtinggevend te zijn bij herstel, vervanging en uitbreiding. Gebruik dus zo veel mogelijk de oorspronkelijke, natuurlijke materialen, ook met doelmatig onderhoud in gedachten. Gewapend beton hoort meestal niet thuis in een hertenkamp.
  
Regel 15: Regel 18:
  
 
==Vandalisme ==
 
==Vandalisme ==
Veel hertenkampen hebben zo nu en dan te maken met vandalisme. Vooral houten onderdelen moeten het dan ontgelden. Ook roof en het verwonden van herten is een terugkerend probleem voor beheerders. Toezicht is daarom onontbeerlijk voor het voortbestaan.
+
Veel hertenkampen hebben zo nu en dan te maken met vandalisme. Vooral houten onderdelen moeten het dan ontgelden. Ook roof en het verwonden van herten is een terugkerend probleem voor beheerders. Toezicht is daarom onontbeerlijk voor het voortbestaan. Bij vernielingen kan een reeks foto’s en tekeningen een prima steun zijn bij herstel en reconstructie van onderdelen van de hertenkamp. Het kan handig zijn om voor forse herstelwerkzaamheden de hertenkamp voor een beperkte periode te sluiten. Lawaai en onrust veroorzaken stress bij de herten. De kans is dan groot dat ze ontsnappen. Een goed omheind grasveld in de buurt kan in dit geval dienen om de herten kortstondig te huisvesten. Tijdelijke sluiting is ook aan te raden als de ondergrond moet herstellen.
 
 
Bij vernielingen kan een reeks foto’s en tekeningen een prima steun zijn bij herstel en reconstructie van onderdelen van het hertenkamp.
 
 
 
Het kan handig zijn om voor forse herstelwerkzaamheden het hertenkamp voor een beperkte periode te sluiten. Lawaai en onrust veroorzaken stress bij de herten. De kans is dan groot dat ze ontsnappen. Een goed omheind grasveld in de buurt kan in dit geval dienen om de herten kortstondig te huisvesten. Tijdelijke sluiting is ook aan te raden als de ondergrond moet herstellen.
 
  
 
==Aanpassingen ==
 
==Aanpassingen ==
Houd bij aanpassingen het karakter van het hertenkamp helder voor ogen. Speeltoestellen, een winkel, een terras, een aanvullend schuurtje, andere soorten dieren en stenen paden doen hier afbreuk aan. Waak voor langzame verrommeling, ook bij goed bedoelde schenkingen in natura.
+
Houd bij aanpassingen het karakter van de hertenkamp helder voor ogen. Speeltoestellen, een winkel, een terras, een aanvullend schuurtje, andere soorten dieren en stenen paden doen hier afbreuk aan. Waak voor langzame verrommeling, ook bij goed bedoelde schenkingen in natura.
  
 
==Nieuwe eigenaar ==
 
==Nieuwe eigenaar ==
Regel 29: Regel 28:
 
==Omgevingsvergunning en subsidie ==
 
==Omgevingsvergunning en subsidie ==
 
Voor het geheel of deels wijzigen of slopen van een rijksmonument, en voor het herstellen of gebruiken ervan op een manier waardoor het wordt ontsierd of waardoor de monumentale waarde in gevaar wordt gebracht, is een omgevingsvergunning vereist. Verkeerd herstel kan schade toebrengen. De gemeente geeft aan of er in een concreet geval een omgevingsvergunning nodig is en beslist of zij deze verleent. Het onderhoud van hertenkampen die rijksmonument zijn komt in aanmerking voor subsidie in het kader van de instandhoudingsregeling.
 
Voor het geheel of deels wijzigen of slopen van een rijksmonument, en voor het herstellen of gebruiken ervan op een manier waardoor het wordt ontsierd of waardoor de monumentale waarde in gevaar wordt gebracht, is een omgevingsvergunning vereist. Verkeerd herstel kan schade toebrengen. De gemeente geeft aan of er in een concreet geval een omgevingsvergunning nodig is en beslist of zij deze verleent. Het onderhoud van hertenkampen die rijksmonument zijn komt in aanmerking voor subsidie in het kader van de instandhoudingsregeling.
|Afbeelding (intern)=200409 Weggerot hertenhuisje in 1985 200409 Hersteld hertenhuisje in 2001,
+
|Afbeelding (intern)=200409 Ansichtkaart met kissinggates in Zeist.jpeg
|Afbeelding (extern)=[[Bestand:200409 Weggerot hertenhuisje in 1985.jpeg|400px|rechts|thumb|alt=Een man en een vrouw staan met hun fietsen naast een hertenkamp. De vrouw heeft een kind voorop in een fietszitje. Zij kijken naar de dieren op de hertenkamp. Er lopen herten, een klein paard en kippen.]]
+
|Afbeelding (extern)=[[Bestand:200409 Weggerot hertenhuisje in 1985.jpeg|400px|rechts|thumb|alt=Een vervallen hertenhuisje. Het huisje is gemaakt van boomstammen en staat in een ruig grasgebied. Op de ene kant van het dak ligt geen stro meer.  Op de achtergrond staan hoge kale bomen.De foto is zwart wit. ]]
[[Bestand:200409 Weggerot hertenhuisje in 1985.jpeg|400px|rechts|thumb|Tweemaal het hertenhuisje uit 1893 op de buitenplaats Zeeduin in Oostkapelle. Eerst in 1985, een meter weggerot, en vervolgens in 2001, weer op oorspronkelijke hoogte|alt=Een man en een vrouw staan met hun fietsen naast een hertenkamp. De vrouw heeft een kind voorop in een fietszitje. Zij kijken naar de dieren op de hertenkamp. Er lopen herten, een klein paard en kippen.]]
+
[[Bestand:200409 Hersteld hertenhuisje in 2001.jpeg|400px|rechts|thumb|Tweemaal het hertenhuisje uit 1893 op de buitenplaats Zeeduin in Oostkapelle. Eerst in 1985, een meter weggerot, en vervolgens in 2001, weer op oorspronkelijke hoogte|alt=Een hertenhuisje in een ruig grasgebied. Het huisje is gemaakt van boomstammen en heeft een dak van stro. De bomen achter het huisje staan in bloei.]]
|Lid van=Buitenplaats,Monument,landschap
+
|Gerelateerd=Hertenkampen
 +
|Lid van=Thema/Buitenplaatsen,Thema/Monumenten
 
}}
 
}}

Huidige versie van 25 jan 2021 om 13:52

Introductie

Bij onderhoudHet onderhoud van een gebouw of voorwerp is de combinatie van administratieve en technische handelingen die erop zijn gericht om het in een staat te behouden waarin het naar wens kan functioneren. en herstel is het belangrijk de authentieke onderdelen van de hertenkamp op hun waarde te schatten. Behoud en repareer oorspronkelijke onderdelen die er slecht aan toe zijn, zoals houten hekwerkenHekwerken zijn omheiningen van een tuin, park of terrein en bestaan uit een samenstel van spijlen en regels, staven of tralies, bevestigd tussen soortgelijke stijlen. Een hek kan zijn gemaakt van hout of metaal. Hekwerken kunnen bedoeld zijn om mensen buiten, of dieren binnen te houden. De vormgeving varieert van functioneel tot sierlijk en is aangepast op de tuinarchitectuur. (Haslinghuis). Dat is beter dan ze te vervangen door goedkopere, moderne oplossingen die niet bij het karakter van de kamp passen. Onderzoek hoe ooit weggehaalde originele onderdelen eruitzagen, zodat ze weer in de juiste stijl gemaakt kunnen worden.

Een vervallen hertenhuisje. Het huisje is gemaakt van boomstammen en staat in een ruig grasgebied. Op de ene kant van het dak ligt geen stro meer.  Op de achtergrond staan hoge kale bomen.De foto is zwart wit.
Een hertenhuisje in een ruig grasgebied. Het huisje is gemaakt van boomstammen en heeft een dak van stro. De bomen achter het huisje staan in bloei.
Tweemaal het hertenhuisje uit 1893 op de buitenplaats Zeeduin in Oostkapelle. Eerst in 1985, een meter weggerot, en vervolgens in 2001, weer op oorspronkelijke hoogte

Onderzoek

Bouwhistorisch en bouwtechnisch onderzoek vormen een goede basis waarop een restauratieplan voor een hertenkamp gemaakt kan worden. Er zullen ongetwijfeld vergeten oude reparaties, veranderingen of uitbreidingen aan het licht komen die van belang kunnen zijn. Tegelijkertijd brengt het onderzoek de staat van onderhoudHet onderhoud van een gebouw of voorwerp is de combinatie van administratieve en technische handelingen die erop zijn gericht om het in een staat te behouden waarin het naar wens kan functioneren. nauwkeurig in beeld. De tand des tijds kan grote invloed hebben gehad op een hertenkamp, vooral als er langere tijd geen onderhoudHet onderhoud van een gebouw of voorwerp is de combinatie van administratieve en technische handelingen die erop zijn gericht om het in een staat te behouden waarin het naar wens kan functioneren. is gepleegd. Zo bleek bij onderzoek in Zeeland een hertenhuisje ruim een meter lager te zijn geworden.

Materiaal

Bij de aanleg van historische hertenkampen zijn de bouwwerken en hekwerkenHekwerken zijn omheiningen van een tuin, park of terrein en bestaan uit een samenstel van spijlen en regels, staven of tralies, bevestigd tussen soortgelijke stijlen. Een hek kan zijn gemaakt van hout of metaal. Hekwerken kunnen bedoeld zijn om mensen buiten, of dieren binnen te houden. De vormgeving varieert van functioneel tot sierlijk en is aangepast op de tuinarchitectuur. (Haslinghuis) vrijwel alleen van natuurlijke materialenEen materiaal is een natuurlijke of kunstmatig geproduceerde stof, grondstof of ingrediënt die bestemd is om verwerkt te worden tot het maken van objecten. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) gemaakt, zoals hout, riet, leemKleiachtig materiaal dat iets grover en zanderiger is dan klei en doorgaans geler is door een hoger ijzergehalte. Het ligt nog op de plaats waar het na het vermalen van gesteente door gletsjers en rivieren is afgezet. In het bouwbedrijf werd leem gebruikt voor het bestrijken van wanden, schoorsteenboezems, plafonds e.d., als bekleding van vlechtwerkvullingen, vaak vermengd met kalk en strohaksel. Het werd ook gebruikt voor het minder brandbaar maken van dakbedekkingen van stro, schindel. (Haslinghuis) en waar nodig baksteen en ijzerFe. Dichtheid 7,86 kg/m3. Metaal dat in de bouw zeer veel is toegepast, vooral voor het opnemen van trekkrachten in verankeringen, trekstangen e.d.. Het heeft het nadeel dat het sterk kan corroderen (roesten), waarna door volumevermeerdering schade aan bouwdelen kan optreden. Ook gebruikt voor spijkers, hang- en sluitwerk, siersmeedwerk en vele andere doeleinden. In XVII werd vooral vanwege de taaiheid en buigbaarheid veel ijzer uit Zweden betrokken en als zodanig in bestekken vermeld.Kan ook worden gegoten in vormen. Gietijzer bevat 3-5 koolstof, is bros en kan geen trekkrachten opnemen. Smeedijzer bevat ongeveer 0,1 koolstof. IJzer met zeer weinig koolstof wordt staal genoemd.. Zij zorgen voor een zo natuurlijk mogelijke overgang van natuur naar hertenkamp. Dit uitgangspunt hoort richtinggevend te zijn bij herstel, vervanging en uitbreiding. Gebruik dus zo veel mogelijk de oorspronkelijke, natuurlijke materialenEen materiaal is een natuurlijke of kunstmatig geproduceerde stof, grondstof of ingrediënt die bestemd is om verwerkt te worden tot het maken van objecten. (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed), ook met doelmatig onderhoudHet onderhoud van een gebouw of voorwerp is de combinatie van administratieve en technische handelingen die erop zijn gericht om het in een staat te behouden waarin het naar wens kan functioneren. in gedachten. Gewapend betonBeton wordt gemaakt door water, een bindmiddel (cement of kalk), zand en grovere toeslagstoffen te mengen. Het mengsel hardt uit tot een amorf materiaal dat in de bouw, maar ook daarbuiten wordt gebruikt. hoort meestal niet thuis in een hertenkamp.

KleurKleur is de gewaarwording van licht die verschilt van wit licht zoals dat wordt uitgezonden door een natuurlijke lichtbron. Het gekleurde licht kan van een lamp komen of gereflecteerd door een voorwerp. Kleur kan worden gemeten in een aantal systemen, zoals CIE, Munsell, Natural Colour System, die alle een verschillende methode hebben om een kleur aan te duiden.Een kleur is de sensatie die veroorzaakt wordt door licht van een bepaalde golflengte. Geel en groen bijvoorbeeld zijn verschillende kleuren. Het Munsell kleursysteem en dergelijke systemen hebben dit als uitgangspunt. (Conservation Dictionary)", "Kleur is een eigenschap van licht die wordt bepaald door de verschillende golflengtes waaruit dat licht is samengesteld. ", "Verwijst naar pigment in een bindmiddel, bijvoorbeeld inkt, water of olie. De term wordt vaak gebruikt om te verwijzen naar media in de Aziatische kunst (bijvoorbeeld 'inkt en kleur op papier'). (AAT-Ned)")

De kleuren van de onderdelen van een hertenkamp, zoals het hekwerk en het hertenhuisje, sluiten zo natuurlijk mogelijk aan bij de kleuren van de omringende natuur. Houten onderdelen, mits goed afgedekt, worden vaak niet geschilderd. Zij ondergaan in de loop der tijd een natuurlijk verouderingsproces, dat gepaard gaat met een verandering van kleurKleur is de gewaarwording van licht die verschilt van wit licht zoals dat wordt uitgezonden door een natuurlijke lichtbron. Het gekleurde licht kan van een lamp komen of gereflecteerd door een voorwerp. Kleur kan worden gemeten in een aantal systemen, zoals CIE, Munsell, Natural Colour System, die alle een verschillende methode hebben om een kleur aan te duiden.Een kleur is de sensatie die veroorzaakt wordt door licht van een bepaalde golflengte. Geel en groen bijvoorbeeld zijn verschillende kleuren. Het Munsell kleursysteem en dergelijke systemen hebben dit als uitgangspunt. (Conservation Dictionary)", "Kleur is een eigenschap van licht die wordt bepaald door de verschillende golflengtes waaruit dat licht is samengesteld. ", "Verwijst naar pigment in een bindmiddel, bijvoorbeeld inkt, water of olie. De term wordt vaak gebruikt om te verwijzen naar media in de Aziatische kunst (bijvoorbeeld 'inkt en kleur op papier'). (AAT-Ned)"). Moet het hout toch geconserveerd worden, dan hebben gifvrije natuurverven de voorkeur.

Storm

Bij storm is waakzaamheid geboden. Bomen kunnen omvallen of takken kunnen afbreken en het hekwerk beschadigen. Het gevaarEen gevaar is een erkende oorzaak voor mogelijke schade. dreigt dan dat de herten ontsnappen. Het vergt veel inspanning en kosten om de dieren weer terug op de weide te krijgen. Snel herstel is dus van het grootste belang.

Vandalisme

Veel hertenkampen hebben zo nu en dan te maken met vandalisme. Vooral houten onderdelen moeten het dan ontgelden. Ook roof en het verwonden van herten is een terugkerend probleem voor beheerders. Toezicht is daarom onontbeerlijk voor het voortbestaan. Bij vernielingen kan een reeks foto’s en tekeningen een prima steun zijn bij herstel en reconstructie van onderdelen van de hertenkamp. Het kan handig zijn om voor forse herstelwerkzaamheden de hertenkamp voor een beperkte periode te sluiten. Lawaai en onrust veroorzaken stress bij de herten. De kans is dan groot dat ze ontsnappen. Een goed omheind grasveld in de buurt kan in dit geval dienen om de herten kortstondig te huisvesten. Tijdelijke sluiting is ook aan te raden als de ondergrond moet herstellen1. Weer tot een geheel maken door een onderdeel te vervangen of door wat gescheurd of gebroken is weer terug aan te zetten, of door iets anderszins weer in een goede staat te brengen. 2. Herstel van een vervallen gebouw (of wijk) omvat het opknapwerk dat het weer in een aanvaardbare toestand brengt voor verder gebruik..

Aanpassingen

Houd bij aanpassingen het karakter van de hertenkamp helder voor ogen. Speeltoestellen, een winkel, een terras, een aanvullend schuurtje, andere soorten dieren en stenenHarde delfstof die niet smeedbaar, niet brandbaar en (vrijwel) niet in water oplosbaar is. Wordt in de bouwkunst gebruikt als houw-, breuk- of veldsteen. (Haslinghuis) paden doen hier afbreuk aan. Waak voor langzame verrommeling, ook bij goed bedoelde schenkingen in natura.

Nieuwe eigenaar

Als de eigenaar, zoals de gemeente, de kosten voor onderhoudHet onderhoud van een gebouw of voorwerp is de combinatie van administratieve en technische handelingen die erop zijn gericht om het in een staat te behouden waarin het naar wens kan functioneren. en herstel niet meer kan of wil opbrengen, valt het te overwegen om de hertenkamp in een stichting onder te brengen. Vaak zijn er rond een hertenkamp veel betrokkenen die zich willen inzetten voor het behoud, beheer en onderhoudHet onderhoud van een gebouw of voorwerp is de combinatie van administratieve en technische handelingen die erop zijn gericht om het in een staat te behouden waarin het naar wens kan functioneren..

OmgevingsvergunningEen omgevingsvergunning is een vergunning voor het bouwen van een bouwwerk en/of een vergunning voor bedrijfsactiviteiten die mogelijke hinder voor mens en milieu zullen veroorzaken. en subsidie

Voor het geheel of deels wijzigen of slopenSlopen: uitnemen van een omvangrijk deel van een constructie. van een rijksmonumentMonument of archeologisch monument dat is ingeschreven in het rijksmonumentenregister.Een rijksmonument is in Nederland een zaak (een bouwwerk of object, of het restant daarvan) die van algemeen belang is wegens de schoonheid, de betekenis voor de wetenschap of de cultuurhistorische waarde. Een formeel juistere aanduiding is: 'beschermd monument als bedoeld in de Erfgoedwet'. (Wikipedia), en voor het herstellen1. Weer tot een geheel maken door een onderdeel te vervangen of door wat gescheurd of gebroken is weer terug aan te zetten, of door iets anderszins weer in een goede staat te brengen. 2. Herstel van een vervallen gebouw (of wijk) omvat het opknapwerk dat het weer in een aanvaardbare toestand brengt voor verder gebruik. of gebruiken ervan op een manier waardoor het wordt ontsierd of waardoor de monumentale waarde in gevaarEen gevaar is een erkende oorzaak voor mogelijke schade. wordt gebracht, is een omgevingsvergunningEen omgevingsvergunning is een vergunning voor het bouwen van een bouwwerk en/of een vergunning voor bedrijfsactiviteiten die mogelijke hinder voor mens en milieu zullen veroorzaken. vereist. Verkeerd herstel kan schadeSchade is de ongewenste verandering waardoor een object aan waarde verliest. Schade is vooral het gevolg van materiële veranderingen in het object, maar kan ook veroorzaakt worden door veranderingen in de bewaaromstandigheden of door het verlies van een immateriële eigenschap. toebrengen. De gemeente geeft aan of er in een concreet geval een omgevingsvergunningEen omgevingsvergunning is een vergunning voor het bouwen van een bouwwerk en/of een vergunning voor bedrijfsactiviteiten die mogelijke hinder voor mens en milieu zullen veroorzaken. nodig is en beslist of zij deze verleent. Het onderhoudHet onderhoud van een gebouw of voorwerp is de combinatie van administratieve en technische handelingen die erop zijn gericht om het in een staat te behouden waarin het naar wens kan functioneren. van hertenkampen die rijksmonumentMonument of archeologisch monument dat is ingeschreven in het rijksmonumentenregister.Een rijksmonument is in Nederland een zaak (een bouwwerk of object, of het restant daarvan) die van algemeen belang is wegens de schoonheid, de betekenis voor de wetenschap of de cultuurhistorische waarde. Een formeel juistere aanduiding is: 'beschermd monument als bedoeld in de Erfgoedwet'. (Wikipedia) zijn komt in aanmerking voor subsidie in het kaderEen kader is het geheel van begrippen gebruikt bij de organisatie van informatie met betrekking tot collectiemanagement. van de instandhoudingsregeling.

Meer informatie

Zie ook deze artikelen


Hoort bij deze thema's


Specialist(en)


    Contact

    Deze pagina is voor het laatst bewerkt op 25 jan 2021 om 13:52.